Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký quyết định về lộ trình cải cách tiền lương và bảo hiểm xã hội, với mục tiêu trình Hội nghị Trung ương 5 khóa XIV vào tháng 3/2027. Sau gần một thập kỷ từ khi hai nghị quyết gốc được ban hành, đề án mới vẫn phải bắt đầu bằng việc tổng kết những vướng mắc chưa được giải quyết.
- Vụ xe cấp cứu Thanh Hóa: Công an, Bộ Y tế đồng loạt vào cuộc
- 3 cựu cán bộ thú y Cần Thơ lãnh án vì tiếp tay cho thịt heo nhiễm dịch tả châu Phi
- Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát toàn bộ người nghỉ việc theo Nghị định 178
Theo Quyết định 124/QĐ-BCĐCCTLBHXH ký ngày 29/8/2026, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và ưu đãi người có công, giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành đánh giá toàn diện việc thực hiện Nghị quyết 27-NQ/TW về tiền lương và Nghị quyết 28-NQ/TW về bảo hiểm xã hội, đều được ban hành năm 2018.
Dự thảo đề án phải hoàn thành trong tháng 8-9/2026, kèm ý kiến chuyên gia, trước khi trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư vào tháng 02/2027 và đưa ra Trung ương vào tháng 3/2027. Bộ Tài chính được giao đồng thời tính toán nguồn lực để chính sách có thể triển khai trên thực tế.
Nghị quyết 27-NQ/TW và Nghị quyết 28-NQ/TW được Trung ương ban hành năm 2018, đặt mục tiêu xây dựng bảng lương mới theo vị trí việc làm và mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Tuy nhiên, lộ trình cải cách tiền lương theo vị trí việc làm nhiều lần bị lùi do dịch bệnh, khó khăn ngân sách và quá trình sắp xếp bộ máy hành chính hai cấp. Trong thời gian chờ cải cách toàn diện, Chính phủ vẫn điều chỉnh tăng lương cơ sở và lương tối thiểu vùng như những bước đệm ngắn hạn.
Từ ngày 01/01/2026, lương tối thiểu vùng tăng bình quân 7,2% theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, trong khi lương cơ sở khu vực công cũng được đề xuất tăng khoảng 8% từ giữa năm. Dù vậy, đây vẫn là những giải pháp tình thế, còn bảng lương theo vị trí việc làm mà Nghị quyết 27 đặt ra từ năm 2018 chưa chính thức vận hành.
Bài toán nguồn lực và quy mô an sinh
Điểm đáng chú ý của lộ trình mới nằm ở độ trễ của chính sách. Một cuộc cải cách được đặt ra từ năm 2018 đến nay vẫn đang trong quá trình tổng kết, hoàn thiện để trình Trung ương xem xét.
Trong khi chờ thay đổi, hệ thống an sinh vẫn phải vận hành với quy mô ngày càng lớn. Tính đến hết tháng 8/2026, cả nước có 22,59 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội, gồm 19,86 triệu người đóng bảo hiểm bắt buộc và 2,72 triệu người tham gia tự nguyện, theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
Quy mô này cho thấy sức ảnh hưởng lớn nếu chính sách mới thay đổi cách tính đóng – hưởng. PGS.TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, cho rằng cải cách tiền lương cần bám sát biến động chi phí sinh hoạt theo từng vùng và gắn thu nhập với hiệu quả công việc thực tế, thay vì tiếp tục bù đắp bằng các khoản phụ cấp rời rạc như hiện nay, theo Báo Nhà báo & Công luận.
Đây cũng là bài toán không nhỏ đối với Bộ Tài chính khi được giao tìm nguồn lực. Bất kỳ thay đổi nào về bảng lương hay cơ chế đóng bảo hiểm đều có thể kéo theo áp lực ngân sách trong nhiều năm.
Khi bảng lương mới vẫn còn ở phía trước, bài toán đặt ra không chỉ là thời điểm ban hành mà còn là khả năng bảo đảm nguồn lực và mức sống thực tế của người hưởng lương, người tham gia bảo hiểm xã hội.
Đỗ Vân (tổng hợp)
