Nhiều ý kiến cho rằng việc cấm trẻ em dùng mạng xã hội là không khả thi khi môi trường giáo dục hiện nay đang gắn liền với các nền tảng trực tuyến. Thay vào đó, trẻ cần được hướng dẫn sử dụng công nghệ an toàn.
- Khai thác vàng – Phát hiện vô tình làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh Nam Phi
- Lỗ hổng thời gian và những cuộc trở về từ hư vô đầy bí ẩn
- Lợi ích của việc đọc sách trong thời đại Google và AI
Mạng xã hội đang được ví như con dao hai lưỡi khi tạo ra nhiều hệ lụy tiêu cực nhưng cũng mang lại những giá trị tích cực không thể phủ nhận. Đây là nơi hỗ trợ đắc lực cho việc học ngoại ngữ, luyện trí tuệ nhân tạo (AI), kết nối cộng đồng hoặc lan tỏa các hoạt động thiện nguyện ý nghĩa,. Tuy nhiên, thay vì áp dụng tư duy “quản không được thì cấm”, các chuyên gia giáo dục cho rằng cần có sự định hướng và kiểm soát chặt chẽ từ phía người lớn.
Áp lực từ các ứng dụng học tập trực tuyến trong nhà trường
Thực tế hiện nay cho thấy trẻ em đang tiếp cận với không gian mạng sớm hơn do yêu cầu từ chính môi trường giáo dục. Nhiều trường học triển khai các phần mềm học trực tuyến bắt buộc học sinh phải tham gia để nhận bài mẫu từ giáo viên. Với chương trình học lên tới 13 môn, việc các thầy cô đăng bài cùng lúc buộc học sinh phải túc trực trên mạng để điểm danh và hoàn thành nhiệm vụ.
Hệ thống học trực tuyến thường yêu cầu học sinh xem các video bài giảng kéo dài đến 30 phút mà không được phép tua nhanh để xác nhận hoàn thành. Bên cạnh đó, các nhóm Zalo giữa giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh, hoặc nhóm riêng của học sinh để trao đổi bài tập nhóm, đã vô tình đưa trẻ đến gần hơn với mạng xã hội,. Việc tan học về nhà và phải truy cập Internet ngay để kiểm tra lịch thi hay tài liệu học tập đã trở thành thói quen của nhiều học sinh hiện nay.
Tình trạng này tạo ra một nghịch lý khi cha mẹ cố gắng kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị của con nhưng nhà trường lại yêu cầu dùng Internet thường xuyên. Nếu không có sự giám sát từ phụ huynh, trẻ rất dễ sa đà vào các nội dung khác ngoài việc học khi đang sử dụng máy tính hoặc điện thoại. Do đó, thay vì đặt ra rào cản hành chính về độ tuổi, việc thiết lập các chế tài và quy định rõ ràng ngay trong môi trường giáo dục được nhận định là cấp thiết hơn.
Xây dựng năng lực số và môi trường giải trí lành mạnh cho trẻ
Để trẻ không trở thành nạn nhân của không gian mạng, việc trang bị các chuyên đề kỹ năng số là giải pháp bền vững. Những kỹ năng này giúp trẻ hình thành năng lực cần thiết để sử dụng Internet và các thiết bị kỹ thuật số một cách hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm. Các chuyên gia khẳng định, nếu người lớn không tận dụng cơ hội từ mạng xã hội để hướng trẻ đi đúng hướng, chúng ta đang lãng phí một kho tài nguyên kiến thức khổng lồ,.
Song song với việc giáo dục kỹ năng, xã hội cần đầu tư thêm vào các không gian văn hóa và hoạt động thể chất cho trẻ em. Việc thiếu hụt các thư viện đủ sách, các chương trình dã ngoại hay hoạt động bảo vệ môi trường đã đẩy trẻ tìm đến mạng xã hội như một phương thức giải trí duy nhất trong thời gian trống. Đầu tư cho các hoạt động trải nghiệm thực tế sẽ giúp trẻ bớt lệ thuộc vào các thiết bị điện tử và giảm thiểu thời gian tiêu cực trên không gian ảo.
Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc cấm đoán mà là người lớn đang đồng hành với trẻ đến đâu trong hành trình số hóa. Mạng xã hội đã trở thành một phần tất yếu của cuộc sống, vì vậy việc đào tạo một thế hệ công dân số có trách nhiệm quan trọng hơn là việc ngăn chặn quyền tiếp cận thông tin của trẻ. Theo các chuyên gia, việc nhìn nhận mạng xã hội chỉ toàn nguy cơ chứng tỏ người lớn chưa đủ năng lực để khai thác tài nguyên và định hướng cho thế hệ trẻ.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
