Chiến sự Iran đang khiến bài toán súng và bơ của châu Âu trở nên nan giải khi các quốc gia phải chọn lựa giữa việc tăng chi tiêu quốc phòng hay duy trì phúc lợi xã hội.
- Cựu Tổng Giám đốc SJC Lê Thúy Hằng hầu tòa phúc thẩm
- Nghi phạm bị tạm giữ sau vụ hành hung hàng xóm tại Hà Nội
- Đánh bạc tại hồ câu: 40 người bị bắt ngay ngày khai trương tại Đắk Lắk
Cái giá của việc tăng cường năng lực quân sự
Cuộc chiến tại Iran bùng nổ đã phơi bày điểm yếu cốt tử của lục địa già: sự thiếu hụt năng lực quốc phòng tự thân sau nhiều thập kỷ phụ thuộc vào Mỹ,. Theo các nguồn tin, nhờ “chiếc ô an ninh” từ Washington, các nước châu Âu từng liên tục cắt giảm ngân sách quân sự để ưu tiên đầu tư vào y tế và hưu trí. Tuy nhiên, việc Mỹ và Israel tấn công Tehran ngay sau nỗ lực ngoại giao bất thành đã buộc khu vực này phải đối mặt với thực tế khốc liệt về khả năng răn đe.
Hầu hết quốc gia hiện nhận ra họ cần chi nhiều tiền hơn cho “súng” để giảm bớt lệ thuộc vào Washington. Song, việc tái vũ trang cấp tốc lại vô cùng tốn kém trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với mức tăng trưởng thấp và nợ công cao. Điều này dẫn đến sự sụt giảm nguồn lực cho “bơ” – thuật ngữ ẩn dụ cho các lợi ích xã hội như lương hưu và trợ cấp phúc lợi. Đây không chỉ là một thách thức tài khóa mà còn là ngòi nổ chính trị nhạy cảm đối với các chính phủ đương nhiệm.
Điển hình như Thụy Điển, dù đã bắt đầu tăng chi tiêu quân sự lên gần gấp ba lần từ năm 2017, vẫn rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan khi các xung đột mới chồng chất thêm chi phí. Áp lực này càng lớn hơn khi cử tri đòi hỏi chính quyền giảm bớt nỗi đau từ giá dầu tăng vọt do hệ lụy chiến sự.
Áp lực bủa vây từ kinh tế đến chính trị
Tình hình càng trở nên phức tạp khi dân số châu Âu đang già hóa nhanh chóng,. Hệ thống lương hưu vốn được thiết kế cho xã hội trẻ nay không còn đủ sức gánh vác khi số lượng người nhận trợ cấp tăng lên trong khi lực lượng lao động trẻ thu hẹp,. Để bù đắp ngân sách quân sự, các chính phủ phải đối mặt với ba lựa chọn khó khăn: tăng thuế, cắt giảm phúc lợi hoặc tăng vay nợ. Tuy nhiên, những phương án này thường bị cử tri và các đảng đối lập dân túy phản đối mạnh mẽ,.
Tại Pháp, các nghiên cứu ước tính nước này cần chi tới 3,5% sản lượng kinh tế để cải thiện năng lực quốc phòng. Để chi trả, Pháp có thể phải tăng 10% thuế VAT hoặc thuế tài sản, những quyết định cực kỳ khó khăn về mặt chính trị. Trong khi đó, ngân sách của Ý, Tây Ban Nha và Đức cũng đang bị thu hẹp đáng kể, khiến việc triển khai các chương trình chi tiêu lớn mới trở nên nản lòng,.
Cuộc chiến tại Iran gây tắc nghẽn eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng vọt, buộc người dân đòi hỏi chính phủ hỗ trợ thay vì cắt giảm an sinh xã hội. Giới chuyên gia cảnh báo rằng nếu không có giải pháp sáng tạo để cân bằng ngân sách, châu Âu có thể sớm đối mặt với một cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng khi thị trường mất đi sự kiên nhẫn
Theo: Báo VnExpress.
