TP.HCM quyết định dành khu đất “kim cương” rộng 3,7ha tại số 1 Lý Thái Tổ, quận 10 để xây dựng công viên có đài tưởng niệm nạn nhân COVID-19. Dự án nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối của người dân, mở ra kỳ vọng về một công trình vừa nhân văn vừa mang tầm biểu tượng lịch sử.
- Chuyến bay Vietnam Airlines chở hàng hỗ trợ từ TP HCM đến miền Trung đã hạ cánh an toàn
- Vụ cô gái tử vong trong ô tô ở TP.HCM: Không phát hiện dấu hiệu tác động ngoại lực
- Đạo làm người: Lấy nhân để yêu người, lấy nghĩa để sửa mình
Bài toán khó cho một công trình “để đời”
Trong số hàng trăm tượng đài trên khắp Việt Nam, đây có lẽ là công trình chứa đựng nhiều thử thách nhất — không chỉ về nghệ thuật mà còn về cảm xúc, ký ức và giá trị xã hội. Việc hoàn thiện hạ tầng công viên có thể không quá khó, nhưng sáng tạo nên một biểu tượng xứng đáng với đại dịch COVID-19 lại là điều đòi hỏi tầm nhìn, chiều sâu và sự đồng cảm rộng lớn.
Những ngày qua, giới kiến trúc sư, điêu khắc, họa sĩ, cùng các nhà văn hóa, xã hội học, lịch sử… đang sôi nổi thảo luận, với nhiều câu hỏi lớn đặt ra: Đây là đài tưởng niệm nạn nhân hay tượng đài khắc ghi một giai đoạn bi tráng trong lịch sử TP.HCM?
Không chỉ để tưởng niệm, mà còn để tri ân
sẵn sàng – (Ảnh: DUYÊN PHAN)
Hai năm COVID-19 là quãng thời gian đau thương và khốc liệt nhất của thành phố kể từ sau năm 1975. Trong ký ức của người dân vẫn còn nguyên những ngày phố vắng lặng, tiếng còi xe cứu thương xuyên đêm, nỗi mất mát chồng chất nhưng cũng là thời khắc rực sáng của tinh thần đoàn kết và lòng nhân ái.
Vì thế, nếu công trình chỉ dừng ở mức tưởng niệm hơn 23.000 nạn nhân đã mất, sẽ là chưa đủ. Nó cần tôn vinh những người đã cống hiến — bác sĩ, y tá, bộ đội, công an, dân phòng, chính quyền, đoàn thể — và cả những người dân bình thường đã chia sẻ từng hạt gạo, viên thuốc, bình oxy trong cơn hoạn nạn.
Có lẽ, công trình nên là một quần thể tưởng niệm với tâm điểm là biểu tượng mang tính vĩnh cửu như ngọn lửa, thác nước vô cực, hay dòng sáng bất tận — thể hiện tinh thần “kiên cường, nghĩa tình” của người Sài Gòn.
Không gian tưởng niệm hay công viên công cộng?
Một vấn đề khác được giới chuyên môn đặt ra: đây sẽ là đài tưởng niệm đơn lẻ, hay không gian tưởng niệm tổng thể?
Nếu là không gian tưởng niệm, ngoài tượng đài và văn bia, còn có thể có nhà lưu niệm, phòng trưng bày hiện vật, âm thanh, hình ảnh về giai đoạn lịch sử ấy — thậm chí cả bàn thờ tưởng niệm và nơi dừng chân cho thân nhân, trẻ mồ côi, người dân đến viếng.
Bên cạnh đó, cần xác định rõ tính chất của công viên: công viên công cộng với hoạt động vui chơi, giải trí, hay công viên chuyên đề dành cho tưởng niệm và chiêm nghiệm? Một khu công viên có lư hương, có nhang khói, không thể đặt cạnh khu trò chơi ồn ào.
Do đó, giới chuyên môn cho rằng phần tưởng niệm nên có khu vực riêng, tách biệt với các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, để người dân có thể bước vào không gian ấy với sự tĩnh lặng, thành kính và suy ngẫm.
Cần một biểu tượng đủ tầm, không vội vàng
Công trình ở số 1 Lý Thái Tổ sẽ không chỉ là công viên cây xanh mà còn là công viên mang nhiều tầng ý nghĩa – một di sản tinh thần của TP.HCM. Vì vậy, việc khánh thành không nên vội vàng. Tác giả đề xuất nên chọn ngày 19-11-2026 – đúng dịp kỷ niệm ngày tưởng niệm nạn nhân COVID-19 – làm mốc hoàn thiện. Một năm là khoảng thời gian đủ để xã hội đóng góp ý tưởng, chọn lựa thiết kế, và biến tấm lòng thành hiện thực.
Theo: Tuổi Trẻ
