Thụy Sĩ, Phái đoàn Mỹ và Iran nỗ lực nối lại thảo luận về an ninh hàng hải và chấm dứt các hoạt động quân sự. Thỏa thuận dự kiến bao gồm quỹ tái thiết 300 tỷ USD (khoảng 7.620.000 tỷ đồng) nhằm ổn định kinh tế Tehran.
- Tổng thống Mỹ cảnh báo biện pháp mạnh nếu Iran từ chối đàm phán hạt nhân
- Donald Trump hoãn ký thỏa thuận và khẳng định Iran đã suy yếu hoàn toàn
- Ngừng bắn Israel-Hezbollah: Nỗ lực cứu vãn thỏa thuận giữa Mỹ và Iran
Tác động của lệnh ngừng bắn tại Li Băng đến tiến trình ngoại giao quốc tế
Ngày 20/6, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đã tới Thụy Sĩ để hội quân cùng ông Jared Kushner, thực hiện nhiệm vụ nối lại đàm phán với Iran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng đã xác nhận việc tham gia các phiên thảo luận kỹ thuật tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock trong cùng ngày. Bước ngoặt này xảy ra sau khi Israel và Hezbollah đồng ý thiết lập lệnh ngừng bắn, loại bỏ rào cản lớn nhất đối với các bên. Các cuộc đàm phán được coi là chìa khóa để khôi phục an ninh tại các tuyến đường vận tải dầu mỏ quan trọng. Hy vọng về một hiệp ước hòa bình bền vững đang lớn dần khi các quan chức cấp cao trực tiếp đối thoại.
Việc ổn định tình hình Trung Đông được ưu tiên hàng đầu nhằm đảm bảo lưu thông hàng hóa qua eo biển Hormuz chiến lược. Washington muốn đảm bảo rằng mọi hoạt động quân sự trên các mặt trận sẽ được chấm dứt vĩnh viễn theo thỏa thuận mới. Tehran cũng thể hiện sự sẵn sàng trong việc giảm bớt căng thẳng để đổi lấy những lợi ích kinh tế thực chất từ phía Mỹ. Các bên đang xem xét việc thiết lập một hành lang an toàn cho các tàu vận tải năng lượng đi qua khu vực xung đột. Tuy nhiên, phía Israel vẫn giữ thái độ thận trọng và khẳng định không phải là một bên ký kết trong thỏa thuận này.
Quy trình sáu mươi ngày tháo gỡ bất đồng hạt nhân và phục hồi xuất khẩu dầu
Bản ghi nhớ gồm 14 điểm được ký kết trước đó đã định hình một lộ trình 60 ngày để các bên giải quyết mâu thuẫn hạt nhân. Mỹ dự kiến sẽ dỡ bỏ dần các lệnh trừng phạt kinh tế nếu Iran thực hiện đúng các cam kết về minh bạch năng lượng. Thỏa thuận cho phép Iran tiếp cận lại nguồn tài sản hàng chục tỷ USD đang bị phong tỏa tại các định chế tài chính quốc tế. Đặc biệt, Tehran sẽ được cấp quyền xuất khẩu dầu mỏ ngay lập tức mà không phải chịu các rào cản pháp lý từ Washington. Điều này được dự báo sẽ tạo ra một cú hích lớn cho ngân sách quốc gia của nước Cộng hòa Hồi giáo này.
Ngoài ra, dự thảo thỏa thuận còn nhắc đến một quỹ tái thiết khổng lồ trị giá 300 tỷ USD (khoảng 7.620.000 tỷ đồng) dành riêng cho Iran. Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã yêu cầu phía Mỹ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với bất kỳ sự vi phạm cam kết nào trong tương lai. Thụy Sĩ, với tư cách nước chủ nhà, đang tạo mọi điều kiện tốt nhất để các cuộc thảo luận kỹ thuật diễn ra suôn sẻ. Mặc dù có sự thay đổi nhân sự từ phía Nhà Trắng, nhưng phái đoàn đặc biệt của Mỹ vẫn duy trì quyền quyết định. Mục tiêu cuối cùng là thiết lập một cấu trúc an ninh khu vực mới, mang lại sự ổn định lâu dài cho Trung Đông.
Đỗ Vân (tổng hợp)
