Sở Đúc tiền Mỹ (US Mint) đã đưa đồng xu 1 USD mang chân dung Tổng thống Donald Trump vào lưu thông, mở ra một cuộc tranh luận về giới hạn của quy định tiền tệ Mỹ.
- Mỹ tập kích IRGC, Iran đáp trả trong đêm bằng tên lửa
- Sông băng Himalaya sụp đổ, lũ quét gây thương vong lớn ở Nepal
- Nepal chạy đua cứu 500 công nhân mắc kẹt trong hầm thủy điện
Từ 12h trưa 2/9 theo giờ miền Đông nước Mỹ, US Mint bắt đầu bán các cuộn và túi đồng xu, đồng thời xác nhận sản phẩm được sử dụng trong lưu thông chứ không chỉ dành cho người sưu tầm. Mức giá được công bố là 61 USD cho một cuộn 25 đồng và 154,5 USD cho túi 100 đồng, trong khi mỗi đồng có mệnh giá 1 USD.
Đáng chú ý, 250.000 đồng trong lô đầu tiên được đúc vào đúng ngày Quốc khánh Mỹ 4/7, mang dấu hiệu “July 4th” và được xen lẫn ngẫu nhiên trong những cuộn, túi bán ra.
Trên mặt trước, chân dung ông Trump được đặt cùng dòng chữ “Liberty”, “In God We Trust” và hai mốc 1776-2026. Mặt sau vẫn là con dấu Tổng thống Mỹ với đại bàng ngậm cành ô liu và bó tên, khiên mang số “250”; phần chân dung do họa sĩ trưởng US Mint Joseph Menna thực hiện dựa trên ảnh chính thức của Nhà Trắng.
Đây là sản phẩm thuộc chuỗi hoạt động kỷ niệm 250 năm lập quốc Mỹ (1776-2026) do Bộ Tài chính Mỹ triển khai, dưới sự điều hành của Bộ trưởng Scott Bessent. Thiết kế từng được Bộ Tài chính công bố từ tháng 10 năm ngoái và được Ủy ban Mỹ thuật Liên bang phê duyệt vào tháng 3 năm nay.
Nhưng phía sau một đồng xu mới là câu chuyện đã được tranh luận từ lâu. Hồi tháng 5, ông Bessent từng tiết lộ kế hoạch phát hành tờ 250 USD in hình Trump; trước đó, Bộ Tài chính cũng thông báo tiền giấy Mỹ sắp tới sẽ mang chữ ký của ông, điều chưa có tiền lệ với một tổng thống đang tại nhiệm.
Một đồng xu, nhiều câu hỏi về quy định
Nước Mỹ từ lâu giữ khoảng cách với việc đưa hình người còn sống lên tiền tệ. Đạo luật năm 1866 cấm khắc họa chân dung người còn sống trên tiền, còn đạo luật về đồng 1 USD hình tổng thống năm 2005 không cho phép đưa hình tổng thống đang tại vị hoặc người mới qua đời chưa quá hai năm lên đồng xu.
Điểm gây tranh cãi nằm trong cách áp dụng một quy định khác. Đạo luật Tái thiết kế Đồng xu Sưu tập lưu hành năm 2020 cho phép Bộ Tài chính đúc đồng 1 USD kỷ niệm 250 năm lập quốc trong năm 2026 và chỉ cấm khắc họa người còn sống ở mặt sau, trong khi hình ông Trump được đặt ở mặt trước.
Cách hiểu này khiến giới học giả đặt câu hỏi. Ông Alan Stahl, cựu quản lý bộ sưu tập tiền học tại Đại học Princeton, nhận định việc một lãnh đạo đương nhiệm tự đưa hình ảnh mình lên tiền tệ “sẽ bị hiểu là dấu hiệu của việc cai trị cá nhân thay vì nhân danh nhân dân, một biểu hiện của chế độ quân chủ”.
Trong khi đó, ông Gabriel Mathy, phó giáo sư kinh tế tại Đại học American, cho rằng việc không đưa hình tổng thống đương nhiệm lên tiền “là phần quan trọng và lâu bền trong lịch sử nước Mỹ với tư cách một nền cộng hòa”. Ông cũng lưu ý chưa rõ ai có đủ tư cách pháp lý để đưa vụ việc ra tòa.
Không chỉ quy định pháp luật được nhắc tới, quy trình phát hành cũng đang được xem xét. Bộ trưởng Bessent bị cho là đã không đưa mẫu thiết kế qua thẩm định của Ủy ban Cố vấn Thiết kế Tiền xu Công dân, cơ quan lưỡng đảng gồm 11 thành viên do Quốc hội lập ra để tư vấn về mẫu tiền tệ.
Đồng xu đã đến tay những người mua đầu tiên, nhưng câu hỏi về tính hợp pháp của việc đưa hình một tổng thống đang tại nhiệm lên tiền tệ Mỹ vẫn chưa có câu trả lời cuối cùng trước tòa án và Quốc hội.
Vũ Quyến (tổng hợp).
