Thanh Hóa – Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, khởi tố 22 bị can, làm lộ rõ nguy cơ giấy kiểm định bị lợi dụng để hợp thức hóa hàng không rõ nguồn gốc.
- Thanh Hóa hủy khai tử người giả chết để lấy hơn một tỷ đồng bảo hiểm
- Lừa tìm việc, bán hai thiếu niên sang Campuchia, lĩnh 18 và 20 năm tù
- Hai cựu cán bộ thú y nhận hối lộ để hợp thức hóa gần 10.000 con heo bệnh
Vụ án được phát hiện sau quá trình điều tra kéo dài, cho thấy từ năm 2024 đến nay đường dây do người nước ngoài điều hành đã thực hiện 141 chuyến vận chuyển. Hơn 28.000 viên kim cương được đưa vào Việt Nam tiêu thụ, với tổng doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Diễn biến điều tra cho thấy giấy kiểm định – vốn được xem là căn cứ xác định giá trị thương mại – đã bị lợi dụng trong một số trường hợp. Đặng Ngọc Thảo, liên quan đến đơn vị kiểm định PNJ-LAP, đã thực hiện hành vi trái quy định khi tham gia hoạt động liên quan đến sản phẩm mình kiểm định, gây ảnh hưởng đến uy tín và niềm tin của khách hàng.
Vụ việc gây chú ý khi có liên quan đến cựu lãnh đạo doanh nghiệp lớn trong ngành kim cương, làm dấy lên lo ngại về tính minh bạch của thị trường. Trong nhiều năm, người mua vẫn xem giấy kiểm định là bảo chứng cho chất lượng, nhưng thực tế cho thấy khi khâu này bị thao túng thì chính chứng nhận lại trở thành công cụ tạo dựng niềm tin sai lệch.
Sau khi đường dây bị triệt phá, nhiều khách hàng mới nhận ra họ đã bỏ ra số tiền lớn để sở hữu những viên kim cương đi kèm giấy kiểm định thật giả lẫn lộn. Thị trường ghi nhận làn sóng bán lại, trong khi áp lực đè lên các doanh nghiệp kinh doanh kim cương gia tăng rõ rệt.
Thực tế giao dịch cũng bộc lộ nhiều bất cập khi doanh nghiệp thường cam kết thu mua lại với mức 92–95% giá bán, nhưng người mua chỉ có thể bán lại tại chính nơi đã mua. Khi doanh nghiệp không còn hoạt động, nhiều người rơi vào tình trạng không thể chuyển nhượng tài sản.
Luật sư Nguyễn Văn Hùng (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho biết: “Về bản chất, kiểm định kim cương là hoạt động đánh giá đặc tính kỹ thuật của viên kim cương tại thời điểm kiểm định, như trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, kích thước, hình dạng, mã số khắc laser nếu có, tình trạng xử lý, kim cương tự nhiên hay tổng hợp…”.
Quy trình kiểm định thông thường gồm tiếp nhận mẫu, ghi nhận thông tin, kiểm tra bằng thiết bị chuyên dụng, phân tích tiêu chí chất lượng và đối chiếu tiêu chuẩn trước khi cấp chứng thư. Một số đơn vị còn tích hợp tra cứu điện tử hoặc mã QR để xác minh thông tin sản phẩm.
Tuy nhiên, giấy kiểm định chỉ xác nhận đặc tính kỹ thuật, không phải chứng nhận nguồn gốc hợp pháp hay quyền sở hữu của viên kim cương. Điều này cho thấy nếu thiếu kiểm soát, việc dựa hoàn toàn vào giấy kiểm định có thể tạo kẽ hở cho hàng hóa không rõ nguồn gốc tham gia thị trường.
Từ vụ án, yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện cơ chế pháp lý, tăng cường truy xuất nguồn gốc và minh bạch trách nhiệm trong hoạt động kiểm định. Đây là điều kiện cần để bảo vệ người tiêu dùng và ngăn chặn các hành vi hợp thức hóa tài sản bất hợp pháp trong thời gian tới.
Hoàng Anh (tổng hợp)
