Mưa lớn tiếp tục đổ xuống Sumatra ngày 4–5/12 khi đảo này vẫn oằn mình sau đợt lũ lụt khiến hơn 800 người thiệt mạng và hơn 560 người mất tích. Người dân lo cảnh ngập trở lại trong bối cảnh mất điện, thiếu lương thực và giao thông tê liệt.
- Hoa Kỳ thúc đẩy chuỗi cung ứng đất hiếm và AI mới cùng tám quốc gia
- Pakistan – Afghanistan đấu súng dữ dội sau đàm phán hòa bình thất bại
- Trung Quốc âm thầm gom USD hãm đà tăng nhân dân tệ
Thiệt hại nặng nề và nỗi lo lũ tái diễn
Trong hai ngày 4 và 5/12, mưa lớn tiếp tục trút xuống ba tỉnh bị thiệt hại nặng nhất gồm Aceh, Bắc Sumatra và Tây Sumatra. Người dân mô tả tình trạng “khẩn cấp” khi đời sống đảo lộn sau thảm họa chưa từng có trong nhiều năm. Nhiều gia đình mất sạch tài sản, nguồn nước sinh hoạt bị cắt, lương thực cạn kiệt và mạng lưới điện chưa được khôi phục.
Giao thông nhiều khu vực đứt gãy khiến hàng cứu trợ khó tiếp cận các làng bị cô lập. Một số cửa hàng tiện lợi đóng cửa vì mất điện, số khác bị cướp bóc do thiếu nguồn cung kéo dài. Chính phủ Indonesia triển khai hỗ trợ khẩn cấp. Bộ trưởng Điều phối Phát triển Con người và Văn hóa Pratikno khẳng định nhà nước đang phân phát gạo để giảm bớt khó khăn cho bà con.
Tính đến thời điểm đầu tháng 12, lũ lụt và lở đất đã khiến hơn 800 người thiệt mạng và hơn 560 người mất tích. Công tác tìm kiếm gặp nhiều trở ngại do địa hình bị phá hủy, bùn đất dày đặc và gỗ từ thượng nguồn tràn xuống.
Mưa trở lại trong khi hạ tầng phòng chống thiên tai suy yếu làm dấy lên nỗi lo lũ quét tiếp diễn. Người dân phải cảnh giác cao độ vì nền đất đã mất ổn định, còn hệ thống cảnh báo sớm ở nhiều nơi chưa hoạt động trở lại. Chính quyền địa phương yêu cầu người dân sẵn sàng sơ tán trong tình huống khẩn cấp.
Phá rừng và biến đổi khí hậu làm tăng rủi ro thiên tai
Theo các chuyên gia môi trường, biến đổi khí hậu là nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng lượng mưa cực đoan ở Indonesia. Bầu khí quyển ấm lên từng năm khiến không khí giữ nhiều hơi ẩm hơn, tạo điều kiện cho những trận mưa dồn dập và khả năng hình thành bão mạnh.
Tuy nhiên, riêng tại Sumatra, tác động thiên nhiên trở nên nghiêm trọng hơn vì tình trạng phá rừng kéo dài. Ông Léonard Simanjuntak, đại diện tổ chức Greenpeace Indonesia, cho biết đảo Sumatra đã mất hơn 75% diện tích rừng trong ba thập kỷ. Rừng bị chuyển thành đồn điền cọ dầu, khu khai thác khoáng sản hoặc bị chặt phá trái phép.
Ông nhấn mạnh nguyên nhân của những trận lũ lớn nằm ở việc rừng đầu nguồn – nơi bắt nguồn của các con sông chính – bị tàn phá nặng. Khi rừng bị mất, đất không còn khả năng giữ nước, dòng chảy vì vậy mạnh hơn và cuốn theo lượng lớn bùn đất.
Sumatra cũng xuất hiện nhiều công trình thủy điện ở thượng nguồn. Các dự án này thay đổi dòng chảy tự nhiên và khiến khu vực trở nên dễ bị tổn thương hơn trong điều kiện thời tiết cực đoan. Ông Simanjuntak cảnh báo cần xem đây là “lời nhắc rất nghiêm trọng” đối với chính phủ.
Ông cho rằng Indonesia cần rà soát toàn diện việc quản lý tài nguyên rừng trên phạm vi cả nước. Công tác phòng chống thiên tai phải gắn với kiểm soát khai thác, xử lý nghiêm những cá nhân, công ty hoặc quan chức tiếp tay cho hoạt động phá rừng trái phép.
Ứng phó khẩn cấp và yêu cầu cải thiện quản trị tài nguyên
Chính phủ Indonesia huy động quân đội, cảnh sát và cơ quan cứu hộ đến các tỉnh bị ảnh hưởng nặng để hỗ trợ người dân và dựng lại các tuyến tiếp tế. Nhiều khu dân cư phải chuyển đến nơi trú ẩn tạm thời do nhà cửa bị cuốn trôi hoặc hư hại nặng.
Các đội cứu hộ phải sử dụng trực thăng để đưa hàng đến những vùng bị chia cắt. Tuy nhiên, thời tiết xấu khiến hoạt động bay gặp khó khăn. Một số khu vực bị sạt lở mới sau mỗi trận mưa khiến công tác tìm kiếm, cứu nạn buộc phải tạm ngừng.
Cơ quan khí tượng Indonesia cảnh báo khả năng mưa tiếp tục duy trì tại các tỉnh phía tây, đặc biệt ở các khu vực ven núi. Nguy cơ lũ mới buộc chính quyền phải tăng cường cảnh báo sớm và mở rộng kế hoạch sơ tán.
Giới chuyên gia cho rằng Indonesia cần chính sách dài hạn để giảm thiểu rủi ro thiên tai. Trọng tâm gồm phục hồi rừng đầu nguồn, siết chặt cấp phép khai thác, tăng giám sát đồn điền cọ dầu và bảo đảm đánh giá tác động môi trường cho các dự án thủy điện.
Bài học từ đợt lũ lịch sử đặt ra yêu cầu cấp bách cho Indonesia trong việc quản trị tài nguyên. Việc xử lý trách nhiệm các tổ chức và cá nhân vi phạm là yếu tố cần thiết để tránh lặp lại thảm họa tương tự trong tương lai.
Theo: Khai Mở
