Thanh Hóa có lực lượng lao động dồi dào và nhu cầu tuyển dụng lớn, nhưng khoảng cách giữa có việc làm và có kỹ năng nghề vẫn là thách thức, đòi hỏi giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp cùng tạo lối phát triển bền vững cho người trẻ.
- Vụ bắt nạt học đường đặt ra yêu cầu phối hợp xử
- Giả gái yêu đương qua mạng, thanh niên Hải Phòng trộm điện thoại
- Việt Nam giành 6 Huy chương Vàng tại Olympic Thiên văn quốc tế 2026
Năm 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh đạt khoảng 75%, trong đó người có bằng cấp, chứng chỉ chiếm 30%. Các con số cho thấy kết quả đào tạo đã có chuyển biến, song cũng đặt ra yêu cầu đánh giá sát hơn khả năng làm việc, nâng cao tay nghề và thích ứng với công nghệ của lực lượng lao động.
Một người trẻ có thể sớm tìm được việc tại nhà máy, công trường, cơ sở dịch vụ hoặc hộ kinh doanh sau khi rời ghế nhà trường. Tuy nhiên, nếu công việc chủ yếu dựa vào sức lao động, ít cơ hội học hỏi và thiếu lộ trình nâng bậc, thu nhập trước mắt chưa chắc tạo được nền tảng nghề nghiệp lâu dài.
Đi làm sớm không đồng nghĩa với thiếu ý chí học nghề. Với nhiều người, đây là cách chủ động tạo thu nhập, tích lũy kinh nghiệm và hỗ trợ gia đình. Vấn đề nảy sinh khi họ không có điều kiện học thêm, không được doanh nghiệp đào tạo nâng cao kỹ năng hoặc khó chuyển sang vị trí có năng suất tốt hơn.
Khi kỹ năng còn hạn chế, người lao động thường khó tiếp cận công việc đòi hỏi chuyên môn cao. Công việc giản đơn lại ít tạo cơ hội học hỏi, trong khi thu nhập thấp khiến việc đầu tư cho học nghề trở nên khó khăn. Vòng luẩn quẩn ấy có thể làm giảm cơ hội tiến xa của người trẻ ngay trong giai đoạn có nhiều khả năng phát triển.
Hội thi tay nghề giỏi. (Ảnh minh họa: THM)
Điều cần nhìn nhận là tỷ lệ lao động qua đào tạo và tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ phản ánh hai khía cạnh khác nhau. Người chưa có chứng chỉ vẫn có thể tích lũy kỹ năng qua thực tế sản xuất; ngược lại, có văn bằng cũng chưa tự động bảo đảm khả năng đáp ứng mọi yêu cầu công việc. Vì vậy, đánh giá chất lượng nguồn nhân lực cần chú trọng hơn việc người lao động làm được gì và có thể tiếp tục nâng cao tay nghề đến đâu.
Bên cạnh số người được đào tạo, tỷ lệ có việc làm và tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ, Thanh Hóa cần theo dõi thêm mức độ phù hợp giữa việc làm với ngành nghề đã học, thu nhập sau đào tạo, tỷ lệ nâng bậc kỹ năng và tính ổn định của việc làm sau 12 tháng. Những chỉ số này có thể giúp nhận diện rõ hơn hiệu quả thực tế của quá trình đào tạo.
Gắn đào tạo với cơ hội tiến lên trong nghề nghiệp
Tỉnh cũng cần bổ sung dữ liệu về thanh niên từ 18 đến 24 tuổi theo tình trạng học tập, việc làm, trình độ nghề, giới tính và địa bàn cư trú. Cách tiếp cận này giúp nhận diện nhóm đang có việc nhưng thiếu kỹ năng, thay vì chỉ tập trung vào người thất nghiệp và bỏ qua những lao động đã đi làm nhưng chưa có cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Đề án “Phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với giải quyết việc làm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2026-2030” đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 80%, trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 35%. Đề án cũng hướng tới khoảng 90% học sinh, sinh viên hoàn thành chương trình đào tạo có việc làm hoặc tự tạo việc làm.
Để các mục tiêu này tạo ra thay đổi thực chất, kết quả không nên chỉ được tính bằng số người hoàn thành khóa học. Điều quan trọng hơn là người học có thể đảm nhận công việc nào sau đào tạo, kỹ năng có đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp hay không và họ có cơ hội nâng bậc, tăng thu nhập trong quá trình làm việc hay không.
Thanh Hóa có quy mô lao động lớn, công nghiệp đang mở rộng và nhu cầu nhân lực cho nhiều ngành nghề mới. Lợi thế ấy chỉ có thể chuyển thành sức cạnh tranh khi người lao động được trang bị kỹ năng phù hợp, doanh nghiệp tuyển được nhân lực đáp ứng công việc và người trẻ nhìn thấy con đường nâng cao thu nhập bằng năng lực của chính mình.
Có việc làm là bước khởi đầu, còn có nghề là nền tảng để đi đường dài. Tháo gỡ điểm nghẽn từ lao động trẻ vì thế không chỉ là đưa người vào thị trường lao động, mà còn cần tạo điều kiện để họ học hỏi, nâng bậc kỹ năng và phát triển nghề nghiệp ổn định. Đây cũng là một hướng đầu tư thiết thực cho năng suất lao động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và chất lượng tăng trưởng của Thanh Hóa trong những năm tới.
Lê Toan (tổng hợp)
