Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia yêu cầu các tỉnh từ đồng bằng Bắc Bộ đến Huế khẩn trương di dời người dân khỏi vùng ngập sâu, lũ quét, sạt lở trước đợt mưa mới. Lệnh sơ tán được đưa ra khi nhiều địa phương vẫn đang khắc phục hậu quả trận mưa lũ trước, trong lúc người dân chuẩn bị nghỉ lễ Quốc khánh.
- Đại lộ Nam sông Mã vượt nửa chặng đường
- Thêm giám đốc bị bắt vì hồ sơ khống trong vụ bờ kè Lào Cai
- Vệ tinh thấy sông băng, nhưng không biết khi nào nó sụp đổ
Công văn số 47/BCĐ-BNNMT được Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia ban hành cuối tuần qua, gửi UBND các tỉnh, thành phố khu vực đồng bằng Bắc Bộ, Lạng Sơn và dải đất từ Thanh Hóa đến Huế. Văn bản được đưa ra trên cơ sở chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, sau khi Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia cảnh báo một đợt mưa lớn diện rộng sắp xuất hiện tại miền Bắc rồi lan vào miền Trung, đúng thời điểm nhu cầu đi lại tăng cao dịp 2/9. Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết của Trung tâm, cho biết đợt mưa hình thành do dải hội tụ nhiệt đới vắt qua Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Mưa mới đến khi đất đã bão hòa nước
Đây không phải đợt mưa lũ đầu tiên trong tháng 8. Trước đó, bão số 4 đổ bộ cuối tháng khiến 3 người chết, hàng trăm điểm giao thông sạt lở và hàng chục nghìn héc-ta hoa màu ở Bắc Bộ ngập úng. Thanh Hóa và Nghệ An cũng vừa trải qua nhiều ngày nước sông dâng, khiến hàng trăm hộ dân phải sơ tán.
Theo dự báo, từ đêm 30/8 đến 31/8, đồng bằng Bắc Bộ và Lạng Sơn có mưa phổ biến 30-60mm, cục bộ trên 130mm. Từ 31/8 đến 01/9, khu vực Thanh Hóa – Huế có thể mưa 50-100mm, cục bộ trên 180mm. Một số nơi có khả năng xuất hiện mưa với cường suất trên 100mm trong 3 giờ, làm tăng nguy cơ lũ quét trên các sông, suối nhỏ.
Điểm đáng lưu ý là nền đất tại nhiều nơi đã ngậm nước sau các đợt mưa liên tiếp. Vì vậy, ngay cả khi lượng mưa mới chưa đạt mức kỷ lục, nguy cơ sạt lở đất, lũ quét và ngập sâu vẫn ở mức cao.
Điều này cũng lý giải việc cơ quan chức năng yêu cầu các địa phương rà soát ngay những khu vực có nguy cơ cao, chuẩn bị phương án sơ tán người dân, nhất là người già, trẻ em và các hộ nằm trong vùng trũng thấp.
Áp lực kép trước kỳ nghỉ lễ
Nghịch lý nằm ở thời điểm đợt mưa mới xuất hiện đúng lúc nhiều địa phương chưa hoàn tất việc khắc phục hậu quả trận lũ trước. Trong khi đó, kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 khiến lượng người và phương tiện trên các tuyến đường được dự báo tăng cao.
Tại Thanh Hóa, một cán bộ xã Kim Tân từng cho biết trong đợt mưa trước rằng nếu nước sông tiếp tục dâng, địa phương sẽ phải ưu tiên sơ tán người già, trẻ em. Chi tiết này cho thấy áp lực đối với lực lượng tại chỗ không chỉ nằm ở việc chống ngập, mà còn ở khả năng tổ chức di chuyển dân trong thời gian ngắn.
Ngưỡng mưa trên 100mm trong 3 giờ cũng là con số cần được lưu ý. Lượng nước lớn dồn xuống trong thời gian ngắn có thể khiến các khe suối, dòng chảy nhỏ tăng nhanh, đặc biệt tại khu vực miền núi đã no nước sau nhiều ngày mưa.
Bởi vậy, phương án ứng phó lần này được đặt nặng ở khâu chủ động. Các địa phương phải rà soát điểm có nguy cơ lũ quét, sạt lở, ngập sâu; kiểm soát những khu vực xung yếu và sẵn sàng đóng đường khi nước chảy xiết hoặc nền đường mất an toàn.
Trong bối cảnh mưa lũ liên tiếp xuất hiện, cảnh báo sớm chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành hành động cụ thể tại từng địa bàn. Việc di dời dân trước khi nước lên, thay vì chờ đến lúc bị cô lập, vẫn là phương án giảm thiệt hại trực tiếp nhất.
Khi mưa lớn lại xuất hiện ngay trước kỳ nghỉ lễ, sự chủ động của chính quyền và từng hộ dân sẽ quyết định khả năng hạn chế những thiệt hại có thể xảy ra.
Đỗ Vân (tổng hợp)
