Sớm tháng Năm, khi nắng bắt đầu vàng như mật, cánh đồng quê tôi lại dậy lên một thứ mùi nồng nàn đến lạ mùi rơm đầu mùa. Thứ mùi ngai ngái, khét khét, tưởng như tầm thường mà chạm vào là kéo theo cả một miền ký ức, nơi có bóng mẹ . Những trưa gặt gió, và có tuổi thơ tôi nằm im nghe lúa thì thầm.
- Người cha vượt lũ sâu 2,5m để con gái không lỡ ước mơ du học
- Du lịch Thanh Hóa bứt phá nhờ cơ sở hạ tầng đồng bộ
Tuổi thơ trên đống rơm vàng
Những ngày này, về quê, chỉ cần đi qua cánh đồng đã nghe trong gió mùi rơm rạ lan ra nồng nàn. Không cần nhìn, chỉ ngửi thôi là biết: vụ gặt đầu tiên đã đến. Cái mùi ấy vừa khói, vừa nắng, vừa đất, vừa hạt lúa mới trổ, hòa vào nhau thành một thứ hương mà chỉ làng quê mới có.
Ở làng tôi, mùa gặt bao giờ cũng rộn ràng. Tiếng máy tuốt, tiếng người gọi nhau, tiếng trâu thở phì phò dưới chân đê. Cả làng như được đánh thức sau những tháng ngày chờ đợi. Mẹ tôi vẫn hay bảo: “Hết mùi bùn làng lại đến mùi rơm . Đời người quanh năm cũng chỉ bấy nhiêu hương thôi con ạ”. Ngày ấy tôi chưa hiểu, chỉ thấy vui vì chiều nào cũng được theo mẹ ra đồng . Ngồi bên đống rơm khô, hít hà cho đến say cái mùi ấy.Tuổi thơ trên đống rơm vàng
Những ngày trốn nắng trong mùi rơm
Tôi nhớ những buổi trưa, khi mặt trời đứng bóng . Lũ trẻ con chúng tôi trốn nắng bằng cách chui vào giữa đống rơm. Ở trong ấy mát rượi, nghe rõ mùi rơm khô và cả tiếng gió rì rào ngoài đồng. Có đứa còn bứt rơm kết làm gối . Nằm lim dim mà tưởng như mình đang trong một ngôi nhà của nắng.
Rơm khi đó là chăn ấm mùa đông . Là giường êm của trẻ nhỏ, là thức ăn của trâu bò, là mái che của bếp bờ ao. Cuộc sống quanh năm gắn với rơm, giản dị mà bền bỉ như hơi thở của người quê.
Mẹ tôi mỗi vụ gặt lại vun rơm thành đống cao trước sân. Khi bếp nổi lửa, khói rơm bay lên mang theo mùi ngai ngái quen thuộc, thơm nức cả xóm. Tôi thích đứng gần đống rơm đang cháy dở . Nghe tiếng lép bép của cọng khô và nhìn tàn tro bay lên lững lờ. Có gì đó trong làn khói ấy khiến tôi thấy bình yên đến lạ . Như thể thời gian cũng chậm lại để nhìn lại về thủa xưa.
Giữa mùi rơm đầu mùa, tôi nghe quê gọi
Giờ đây, về lại cánh đồng xưa, tôi bỗng thấy mọi thứ khác đi. Người ta dùng máy gặt, máy cuộn rơm . Những đống rơm vàng ươm nằm tròn trĩnh như những cuộn chỉ khổng lồ. Trẻ con không còn chơi trốn tìm trong rơm nữa. Cánh đồng sau vụ gặt gọn gàng, sạch bóng, không còn khói rơm bay mờ lãng đãng mỗi chiều.
Tiện nghi hơn, hiện đại hơn nhưng hình như cũng trống trải hơn. Mùi rơm đầu mùa nay chỉ còn phảng phất, thoáng qua rồi mất hút trong gió. Tôi đi qua cánh đồng mà thấy lòng mình như chùng lại. Hóa ra, không phải mùi rơm mất đi, mà là ký ức trong ta đã lùi xa.
Người mẹ năm nào giờ tóc đã pha sương. Mỗi mùa gặt, bà vẫn ra đồng, nhưng thay vì chụm rơm, bà đứng nhìn cánh máy chạy đều, thỉnh thoảng khẽ thở dài: “Ngày xưa cực mà vui, con ạ. Giờ khỏe hơn mà cứ thấy buồn buồn thế nào ấy…”. Tôi nghe mà không biết nói gì, chỉ biết cúi xuống hít thật sâu, mong níu lại chút mùi rơm quen thuộc. Nhưng gió đã mang đi rồi.
Giữ lại một mùi rơm giữ lại hồn quê
Có lẽ, trong đời mỗi người đều có một “mùi rơm đầu mùa” của riêng mình một thứ hương gắn với ký ức không thể gọi tên. Với tôi, đó là mùi của quê hương, của những ngày cũ giản dị mà trong veo. Mùi ấy theo tôi lên phố, qua bao mùa xa xứ, vẫn không phai. Chỉ cần thoáng thấy ai đốt rơm ven đường, tim tôi lại nhói lên , như thể mình vừa gặp lại một người thân lâu ngày.
Giữa cuộc sống hôm nay, khi người ta nói nhiều về công nghệ, về tốc độ, về đô thị hóa, có lẽ điều cần giữ nhất lại là những mùi hương cũ kỹ như thế. Bởi chỉ khi còn nhớ được mùi rơm, ta mới còn biết đường trở về quê hương trong chính lòng mình.
Chiều muộn, nắng đã nhạt. Tôi đi ngang cánh đồng làng, nghe tiếng dế râm ran trong đám rạ, mùi rơm đầu mùa lại thoảng qua , dịu và bền như hơi thở đất. Một thứ hương khiến người ta lặng đi, rồi bất giác mỉm cười, vì giữa bao đổi thay, vẫn còn đó hồn quê xứ Thanh, vẫn còn đó một mùi rơm không bao giờ tắt.
