HORMUZ – Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố khôi phục lệnh phong tỏa cảng biển Iran và áp phí bảo vệ đối với tàu hàng đi qua eo biển này.
- Người đàn ông tử vong dưới kênh Bắc sau nhiều giờ tìm kiếm
- Sau hai biến cố pháp lý, Quốc Cường Gia Lai đối mặt phép thử mới
- Nghệ An rà soát nghi vấn bất thường điểm thi tốt nghiệp tại Xuân Lâm
Ngày 13/7, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ trở thành “người bảo vệ Hormuz” và thu khoản phí bằng 20% giá trị hàng hóa của mỗi tàu đi qua eo biển. Động thái này diễn ra giữa lúc căng thẳng leo thang tại vùng Vịnh, sau khi bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6 giữa Washington và Tehran về quyền tự do hàng hải bắt đầu bộc lộ những cách diễn giải khác nhau giữa hai bên.
Trong bài đăng, ông Trump viết: “Eo biển Hormuz đã mở và vẫn sẽ được mở dù Iran có đồng ý hay không. Chúng tôi đang khôi phục lệnh phong tỏa Iran, được gọi như vậy vì nó chỉ ngăn cản tàu hoặc bên mua hàng của Iran ra vào cảng biển nước này. Tất cả quốc gia khác sẽ được sử dụng eo biển một cách công bằng và tự do.” Ông tuyên bố Mỹ sẽ mang danh “người bảo vệ Hormuz” và thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của mỗi tàu đi qua eo biển này.
Ông Trump giải thích rằng khoản phí này là chi phí cần thiết để Mỹ thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh và an toàn cho tuyến đường thủy quan trọng bậc nhất khu vực. “Tiến trình này sẽ bắt đầu ngay lập tức”, Tổng thống Mỹ cho hay.
Bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký kết hồi giữa tháng 6 gồm 14 điểm, trong đó điều 5 quy định Iran phải tạo điều kiện để tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư – biển Oman trong vòng 60 ngày. Đổi lại, phía Mỹ cam kết dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran và miễn trừ trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của nước này.
Văn bản không nêu cụ thể phương thức triển khai nên hai bên diễn giải điều 5 theo hướng khác nhau. Iran cho rằng nước này giữ vai trò chủ đạo trong việc điều phối tàu bè qua Hormuz, trong khi Mỹ xem đây là căn cứ để khôi phục quyền tự do đi lại tại eo biển.
Căng thẳng tại khu vực bắt đầu leo thang ngày 25/6, khi tàu hàng Ever Lovely bị tấn công trong lúc di chuyển ở ven biển Oman. Mỹ cáo buộc Iran đứng sau vụ tấn công và không kích nhiều mục tiêu ven biển Iran vào ngày 26/6 để trả đũa, còn Iran đáp trả bằng cách tập kích các vị trí quân đội Mỹ trong khu vực.
Vòng lặp tấn công và trả đũa lặp lại nhiều lần trong những ngày qua khiến thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên suy yếu đáng kể. Đến nay, giới chức Mỹ chưa công bố cách thức hải quân nước này sẽ thực thi lệnh phong tỏa cảng biển Iran, còn phía Iran vẫn chưa lên tiếng bình luận về tuyên bố của Tổng thống Trump.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
