TRUNG ĐÔNG: Quân đội Mỹ tiếp tục không kích Iran trong khi lực lượng Houthi tại Yemen mở rộng phong tỏa sang biển Đỏ, đẩy hai eo biển dầu mỏ trọng yếu của thế giới vào nguy cơ gián đoạn đồng thời.
- Lũ lụt Nam Á cướp đi hàng trăm sinh mạng, cứu hộ vẫn tiếp diễn
- Phòng khám Nghệ An dựng cảnh mưng mủ giả, moi tiền khách chục tỷ đồng
- Bình và hành trình vượt qua khối u não để tìm lại bình yên
Đêm 23/7, quân đội Mỹ thực hiện đợt không kích thứ 12 liên tiếp nhằm vào năng lực hàng hải, kho tên lửa, máy bay không người lái và hệ thống phòng không của Iran, kéo dài khoảng 5 giờ. Cùng ngày, lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố dùng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV tấn công hai tàu dầu Encelia và Layla trên biển Đỏ, mở thêm một mặt trận đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Truyền thông Iran cùng ngày đưa tin các cuộc không kích của Mỹ đã đánh trúng khu vực Bushehr, nơi đặt nhà máy điện hạt nhân thương mại duy nhất đang hoạt động của Iran, cùng cửa khẩu Shalamcheh giáp biên giới Iraq. Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đã tấn công các cơ sở quân sự Mỹ tại Jordan và Kuwait, gồm hệ thống radar, thiết bị phòng thủ tên lửa, kho nhiên liệu và nhà chứa máy bay. Theo CNN, chính quyền Jordan và Kuwait đã lên tiếng xác nhận các vụ tấn công này thực sự xảy ra trên lãnh thổ của họ.
Giữa lúc giao tranh chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, các kênh ngoại giao giữa hai bên vẫn rơi vào bế tắc kéo dài. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu bên lề một sự kiện rằng Iran đang “cầu xin một thỏa thuận” nhưng chưa sẵn sàng chấp nhận các điều kiện cần thiết và sẽ “phải trả giá”. Cùng thời điểm, tướng Amir Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, cảnh báo Tehran sẽ triển khai các chiến lược và kịch bản mới nhằm khiến cuộc chiến “trở nên không thể tiếp tục đối với bên tấn công”, trong khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này sẽ đáp trả theo nguyên tắc “ăn miếng trả miếng”.
Trả lời phỏng vấn của Al Jazeera, ông Joey Hood, cựu Đại sứ Mỹ tại Tunisia, cảnh báo tất cả các bên liên quan sẽ trở thành kẻ thua cuộc nếu không sớm quay lại bàn đàm phán. Giới quan sát nhận định khó có thể hình thành một thỏa thuận toàn diện khi cả Washington lẫn Tehran vẫn đang tìm cách cải thiện vị thế bằng sức ép quân sự trên thực địa.
Khi giao tranh Mỹ – Iran khiến hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sụt giảm mạnh, biển Đỏ trở thành tuyến thay thế quan trọng cho dòng dầu xuất khẩu từ khu vực Trung Đông. Lối thoát này cũng đang bị đe dọa nghiêm trọng sau khi lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út vào ngày 20/7. Đến ngày 23/7, Houthi loan tin đã sử dụng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV tấn công hai tàu dầu mang tên Encelia và Layla trên vùng biển này.
Hãng thông tấn SPA của Ả Rập Xê Út xác nhận tàu Encelia đã bị đánh trúng, gây cháy ở phần mũi tàu, trong khi vụ tấn công nhằm vào tàu Layla vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ. Theo Reuters, ít nhất 5 tàu dầu đã buộc phải đổi hướng vào ngày 22/7, trong khi 3 tàu chở dầu của Ả Rập Xê Út sang Trung Quốc và Ấn Độ đã quay đầu từ một ngày trước đó. Houthi cũng tuyên bố đã buộc gần 10 tàu khác phải từ bỏ hải trình đã định qua khu vực này.
Công ty phân tích thị trường Kpler của Pháp ước tính khoảng 6,2 triệu thùng dầu mỗi ngày đã đi qua eo biển này trong tháng gần nhất. Bà Helima Croft, phụ trách chiến lược hàng hóa toàn cầu tại Ngân hàng đầu tư RBC Capital Markets của Canada, cảnh báo rằng “nếu tuyến Yanbu – Bab al-Mandeb không thể hoạt động thì tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu sẽ trở nên nghiêm trọng hơn và thị trường có thể rơi vào vũng lầy không còn lối thoát”. Cảnh báo này phản ánh thế bế tắc của các nước xuất khẩu vùng Vịnh khi eo biển Hormuz bị đe dọa ở phía đông, còn cửa ngõ qua biển Đỏ ở phía tây cũng đứng trước nguy cơ bị khóa chặt.
Mặt trận biển Đỏ đang đặt quân đội Mỹ trước bài toán phân tán lực lượng giữa hai điểm nóng cách xa nhau. Tổng thống Donald Trump tuyên bố vào ngày 21/7 rằng quân đội Mỹ có thể can thiệp trực tiếp nếu Houthi có thêm những hành động nghiêm trọng hơn nhắm vào tàu thương mại. Theo CNN dẫn lời giới chuyên gia, nếu Washington phải mở thêm một chiến dịch quân sự tại Bab al-Mandeb, khả năng duy trì an ninh đồng thời tại cả hai điểm nghẽn có thể bị suy yếu đáng kể.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
