Pù Luông, Thanh Hóa – Nghề dệt thổ cẩm của người Thái ở bản Lặn vẫn được gìn giữ, đồng thời trở thành sinh kế khi du lịch cộng đồng phát triển.
- Công an cùng kiểm sát viên làm việc tại nhà Hải Sapa TV
- Zolani Tete bị bắn chết trước cổng nhà
- 8 sai lầm có thể khiến hành khách gặp rắc rối ở sân bay
Nghề dệt hình thành từ giữa thế kỷ XVIII, gắn với quá trình khai hoang, lập bản của người Thái ven thung lũng. Khoảng năm 1749, nghề được cho là gắn với hai dòng họ Hà và Lò, trải qua khoảng 276 năm tồn tại.
Năm 2021, UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận bản Lặn làng nghề truyền thống, tạo thêm dấu mốc trong quá trình bảo tồn nghề dệt thổ cẩm. Hiện khoảng 105 hộ trong thôn tham gia nghề, một số sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP.
Để hoàn thành một tấm thổ cẩm, người thợ phải thực hiện nhiều công đoạn, từ trồng bông, bật bông, kéo sợi đến nhuộm màu bằng nguyên liệu tự nhiên như chàm, củ nâu, tô mộc, hoàng đằng.
Hoa văn là phần đòi hỏi sự khéo léo nhất. Những hình quả trám, hoa tám cánh, chim muông được tạo từ sợi ngang và sợi dọc, gửi gắm ước vọng đủ đầy, sum vầy của người Thái.
Nghề được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác ngay trong các gia đình. Nghệ nhân Hà Thị Nhân đã có hơn 65 năm gắn bó với khung cửi, trong khi con dâu là chị Vi Thị Luyến tiếp tục nghề và đưa sản phẩm lên Facebook, TikTok để tìm thêm khách hàng.
Chị Hà Thị Lý cũng chọn gắn bó với khung cửi, đồng thời làm du lịch cộng đồng. Chị điều chỉnh hoa văn, kích thước sản phẩm theo nhu cầu của du khách nhưng vẫn giữ kỹ thuật thủ công truyền thống.
Giữ nghề để giữ bản sắc
Du lịch đang tạo thêm cơ hội cho thổ cẩm bản Lặn đến với nhiều người hơn, thậm chí “chu du ra nước ngoài”. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt làng nghề trước bài toán giữ nguyên giá trị truyền thống trong khi đáp ứng thị hiếu mới.
Nguyên liệu tự nhiên như bông, dâu tằm ngày càng khan hiếm, còn giá một tấm vải chưa tương xứng với công sức của người làm. Thu nhập từ nghề cũng được các nguồn ghi nhận khác nhau, từ khoảng 55 triệu đồng/người/năm đến 72-84 triệu đồng/người/năm, tương đương 6-7 triệu đồng/tháng.
Bà Bùi Thị Hoa, Bí thư Đảng ủy xã Pù Luông, cho biết địa phương đang gắn phát triển du lịch với mục tiêu giảm nghèo, đồng thời chú trọng bảo tồn bản sắc văn hóa Thái và cảnh quan sinh thái để phát triển bền vững.
Nếu chỉ chạy theo mẫu mã bắt mắt để chiều lòng du khách, những hoa văn truyền thống có thể bị biến đổi. Vì vậy, phát triển làng nghề không chỉ cần thêm thị trường mà còn phải giữ được kỹ thuật, hoa văn và những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Giữ lại khung cửi hôm nay cũng là giữ một phần ký ức bản làng cho thế hệ mai sau.
Lê Toan (tổng hợp)
