Sau vụ việc 45 tấn gạo bị nhập lậu vào Nhật Bản dưới danh nghĩa “đậu xanh”, giới chuyên gia cảnh báo ngành nông sản Việt Nam có thể đối mặt với việc bị kiểm tra 100% các lô hàng khi xuất khẩu sang thị trường này.
- Giám đốc cho doanh nghiệp vay vốn: Không lãi vẫn bị áp thuế, tiềm ẩn nguy cơ khởi tố
- Hướng dẫn quy trình, thủ tục hưởng trợ cấp tuất hằng tháng theo quy định mới
- Nga đóng băng quỹ phúc lợi nhà nước sau khi 50 tỷ đô la bị mất
Sự việc được xem là hồi chuông cảnh tỉnh cho các doanh nghiệp trong việc tuân thủ quy định về kiểm dịch và xuất xứ hàng hóa.
Sự kiện “45 tấn gạo ngụy trang” và hành vi vi phạm rõ ràng
Theo Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, ngày 6/10/2025, cảnh sát tỉnh Osaka đã bắt giữ bà Trần Thị Thu Huyền (36 tuổi, quốc tịch Việt Nam) – Giám đốc một công ty thực phẩm tại thành phố Higashi-Osaka – cùng chồng là ông Takeshige Tomoyuki (47 tuổi). Cả hai bị cáo buộc vi phạm Luật Hải quan và Luật Bảo vệ thực vật của Nhật Bản khi nhập khẩu trái phép khoảng 45 tấn gạo từ Việt Nam.
Điều tra ban đầu cho thấy, hai nghi phạm khai gian trong tờ khai hải quan rằng hàng hóa là “đậu xanh” nhằm trốn kiểm dịch thực vật và né thuế nhập khẩu, do thuế gạo cao hơn nhiều so với đậu xanh. Khi kiểm tra container, lực lượng hải quan phát hiện chỉ có 300 thùng đậu xanh thật, còn phía sau là khoảng 2.300 thùng chứa gạo, tổng cộng gần 45 tấn, có dấu hiệu côn trùng xâm nhập.
Cảnh sát Osaka cho biết, từ đầu năm 2025, cặp đôi này đã hơn 20 lần nhập khẩu theo cách tương tự, có dấu hiệu mua gạo qua kênh không chính thức và bán lại trong nước dưới mác “gạo nội địa”, hưởng chênh lệch khi giá gạo tại Nhật đang tăng cao.
Hiện cơ quan điều tra Nhật Bản đang phối hợp với hải quan và cơ quan kiểm dịch thực vật để làm rõ nguồn gốc lô hàng cũng như khả năng có đường dây liên quan tại Việt Nam.
Bài học cho doanh nghiệp Việt và nguy cơ siết chặt kiểm soát
Theo Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, vụ việc là bài học đắt giá cho các doanh nghiệp Việt xuất khẩu nông sản. Nhật Bản là thị trường có tiêu chuẩn nghiêm ngặt hàng đầu thế giới về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc. Mọi hành vi khai báo sai, né tránh quy trình kiểm định đều có thể bị truy tố hình sự, tịch thu hàng hóa, hoặc cấm nhập khẩu vĩnh viễn.
Cơ quan này khuyến cáo doanh nghiệp Việt cần tuân thủ đầy đủ các quy định, đặc biệt về chứng nhận kiểm dịch (Phytosanitary Certificate), xuất xứ hàng hóa (CO) và hóa đơn thương mại (Invoice). Tuyệt đối không thông đồng hoặc khai sai loại hàng hóa để trốn thuế, gây ảnh hưởng uy tín quốc gia.
Từ vụ việc này, Thương vụ dự báo Nhật Bản sẽ siết chặt kiểm tra toàn bộ các lô hàng nông sản Việt Nam, có thể áp dụng tỷ lệ kiểm tra 100%, dẫn đến thời gian thông quan kéo dài và chi phí tuân thủ tăng cao.
Các chuyên gia cho rằng, để giữ vững hình ảnh nông sản Việt Nam tại thị trường Nhật, doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức về minh bạch nguồn gốc, tuân thủ quy trình kiểm dịch và không để “con sâu làm rầu nồi canh”, làm ảnh hưởng đến uy tín chung của hàng Việt.
Theo: Khai Mở
