THANH HÓA — Hơn 230 trong số 505 công trình cấp nước tự chảy tại các xã miền núi tỉnh Thanh Hóa đã ngừng hoạt động, khiến nhiều hộ dân phải kéo nước từ khe suối về dùng qua ngày.
- Chủ khách sạn ở Mù Cang Chải mở cửa miễn phí đón dân chạy sạt lở
- Sâm Báo xã Biện Thượng Thanh Hóa hồi sinh sau nhiều năm bị lãng quên
- Mưa lũ gây sạt lở diện rộng, nhiều nhà dân ở Lào Cai hư hỏng
Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa thống kê toàn tỉnh có khoảng 552 công trình cấp nước, gồm 47 công trình tập trung nông thôn và 505 công trình tự chảy miền núi. Trong số 505 công trình tự chảy đó, 232 công trình không còn hoạt động và nhiều công trình khác đang hư hỏng nặng, không đáp ứng được nhu cầu cấp nước theo thiết kế ban đầu.
Xã Thanh Quân thuộc diện đặc biệt khó khăn, chỉ có 26% số hộ được dùng nước sạch. Phần lớn người dân đang kéo nước từ nguồn trên núi về bể chứa, một số ít dùng máy lọc nhưng tỷ lệ này rất thấp.
Ông Vi Văn Nhâm, thôn Đồng Sán, xã Thanh Quân cho hay: “Các công trình, hệ thống đường ống nước được sử dụng đã lâu, nay đã xuống cấp, nên gia đình phải kéo nước từ trên đồi về dùng tạm. Nhờ nhà nước hỗ trợ tu sửa đường nước sạch, hoặc xây một công trình cấp nước mới để phục vụ đời sống cho bà con trong bản.”
Ủy ban Nhân dân xã Thanh Quân đã lên kế hoạch xây mới các công trình cấp nước nhưng không có kinh phí triển khai. Ông Lang Thế Sơn, Trưởng phòng Kinh tế Ủy ban Nhân dân xã Thanh Quân cho biết: “Thời gian qua, hệ thống cấp nước sinh hoạt trên địa bàn xã do sử dụng đã lâu nên có dấu hiệu xuống cấp, không còn phát huy hiệu quả cấp nước cho dân.”
Thiếu nước sạch còn kéo theo một khó khăn khác: xã Thanh Quân không đạt tiêu chí nước sạch trong xây dựng nông thôn mới, ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Thời gian tới, Ủy ban Nhân dân xã sẽ triển khai các dự án cấp nước thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 (chương trình 1719) tại các thôn còn thiếu nước.
Tại xã Thanh Phong, người dân cũng đang dẫn nước từ mó trên núi xuống qua đường ống tự kéo. Ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Trưởng phòng Kinh tế Ủy ban Nhân dân xã Thanh Phong cho biết: “Bà con đang dùng nước kéo đường ống trên mó xuống, chất lượng nước không đảm bảo vệ sinh, mùa mưa đường ống bị cuốn trôi, rất vất vả.”
Ủy ban Nhân dân xã Thanh Phong đã kiến nghị cấp trên quan tâm đầu tư, sửa chữa các công trình cấp nước hư hỏng và xuống cấp. Tuy nhiên đến nay, xã vẫn chưa có kinh phí để tự xây dựng các công trình cấp nước tập trung.
Xã Đồng Lương có 16 thôn bản với khoảng 11.000 nhân khẩu, trong đó 3 thôn đã được hỗ trợ xây công trình nước sạch tập trung. Ông Hà Văn Bằng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Đồng Lương cho hay: “Số hộ dùng nước hợp vệ sinh trên 90%, số hộ dùng nước sạch theo quy chuẩn Bộ Y tế trên 20%. Hầu hết các hộ dẫn nước từ đầu nguồn về sinh hoạt, nên số hộ sử dụng nước sạch chưa đạt theo yêu cầu.”
Các công trình tự chảy miền núi có quy mô nhỏ, đường ống dẫn nước xa khu dân cư và dễ bị mưa lũ phá hỏng. Ngoài ra, những công trình này được giao cho tổ quản lý vận hành ở cấp xã, nhưng thành viên các tổ không được đào tạo bài bản, khiến nhiều công trình nhanh chóng xuống cấp và hư hỏng.
Ông Lê Minh Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Thanh Hóa khẳng định các công trình cấp nước tập trung tại miền núi đã bị thiên tai tác động trực tiếp và hư hỏng nhiều năm mà không được đầu tư sửa chữa. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư cho nước sạch nông thôn chưa đáp ứng yêu cầu, và khu vực miền núi cũng không thu hút được doanh nghiệp vào đầu tư lĩnh vực này.
Để từng bước giải quyết, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai đầu tư 4 công trình cấp nước tại các xã miền núi, gồm hệ thống cấp nước và xử lý nước sinh hoạt Sơn Lư tại xã Quan Sơn, nhà máy nước sạch Mường Lát, hệ thống cấp nước sạch liên xã tại xã Vân Du và nhà máy nước sạch khu vực Kiểu. Sau khi hoàn thành, các công trình này sẽ cung cấp nước cho các hộ dân sống trong vùng và góp phần phát triển kinh tế-xã hội địa phương.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa sẽ phối hợp với các địa phương khảo sát, đánh giá hiện trạng các công trình cấp nước đang hoạt động để lên phương án cải tạo, nâng cấp và mở rộng. Sở cũng sẽ đề nghị cấp trên đầu tư xây mới các công trình và ban hành thêm cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển cấp nước sạch nông thôn, đặc biệt tại các xã miền núi còn thiếu nước sạch trên địa bàn tỉnh.
Lê Toan (tổng hợp)
