Quân đội Mỹ thay đổi bộ máy lãnh đạo và hướng tới vũ khí tự hành

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth công bố việc tinh giản đội ngũ tướng lĩnh, đô đốc và thành lập bộ chỉ huy mới dành cho các công nghệ tác chiến hiện đại tại Quantico, bang Virginia.

Ngày 30/9 theo giờ Mỹ (rạng sáng 1.10 giờ Hà Nội), ông Hegseth có bài phát biểu trước khoảng 600 sĩ quan cấp úy và hạ sĩ quan tại căn cứ Thủy quân lục chiến Quantico. Tại đây, ông xác nhận quân đội Mỹ đã cách chức 10% số tướng lĩnh, đô đốc và xóa bỏ thêm 10% vị trí cấp tướng, nâng tổng tỷ lệ cắt giảm lên 20%.

Đây là lần thứ hai trong năm ông Hegseth tổ chức một bài phát biểu lớn tại Quantico. Trong lần xuất hiện cách đây một năm, ông từng lên tiếng về tình trạng “tướng lĩnh béo phì” và các chính sách đa dạng trong quân đội, trước sự chứng kiến của nhiều tướng lĩnh, đô đốc cấp cao.

“Giới truyền thông gọi đó là một cuộc thanh trừng. Còn tôi gọi đó là trách nhiệm giải trình – việc lẽ ra phải được thực hiện từ lâu”, ông Hegseth phát biểu.

Kế hoạch tinh giản đội ngũ lãnh đạo quân đội đã được chuẩn bị từ trước. Tháng 5/2025, ông Hegseth ký bản ghi nhớ yêu cầu giảm tối thiểu 20% số tướng bốn sao tại ngũ và tướng Vệ binh Quốc gia, đồng thời cắt giảm 10% tổng số sĩ quan cấp tướng và chuẩn tướng trên toàn quân.

Khi đó, Mỹ có 38 tướng, đô đốc bốn sao tại ngũ. Trong các phát biểu của mình, ông Hegseth thường so sánh 44 vị trí cấp tướng hiện nay với 17 tướng bốn và năm sao trong Thế chiến II, thời điểm quân đội Mỹ có khoảng 12 triệu người, cao hơn nhiều so với con số 2,1 triệu hiện tại.

Từ mục tiêu ban đầu tập trung vào một số nhóm tướng lĩnh, kế hoạch được mở rộng thành cắt giảm 20% số tướng lĩnh, đô đốc từ một đến bốn sao. Điểm đáng chú ý là thông báo được đưa ra trước những sĩ quan cấp dưới, thay vì chỉ hướng đến đội ngũ lãnh đạo chịu tác động trực tiếp.

Khoảng 600 sĩ quan cấp úy O-3 và hạ sĩ quan E-6 có mặt tại sự kiện. Họ được xem là lực lượng trực tiếp thực hiện những thay đổi tại các đơn vị, nơi các chủ trương cải tổ sẽ được triển khai trong thực tế.

Bên cạnh vấn đề nhân sự, ông Hegseth tiếp tục nhắc đến các tiêu chuẩn thể hình và ngoại hình quân nhân, những nội dung từng gây tranh cãi trong bài phát biểu năm trước. Ông cũng công bố thành lập Bộ Chỉ huy Chiến tranh Tự hành (Autonomous Warfare Command), đơn vị tác chiến hợp nhất cấp bốn sao đầu tiên chuyên trách drone, robot và vũ khí trí tuệ nhân tạo.

Bộ chỉ huy này dự kiến vận hành đầy đủ từ tháng 10.2027. Ông Hegseth gọi đây là “sự dịch chuyển nhanh nhất trong lịch sử quân đội Mỹ thời bình”, thể hiện định hướng đưa công nghệ tác chiến mới vào quá trình tổ chức và vận hành lực lượng.

Việc thu gọn đội ngũ tướng lĩnh cùng lúc với sự ra đời của một bộ chỉ huy chuyên trách vũ khí tự hành cho thấy quân đội Mỹ đang tiến hành những thay đổi trên nhiều phương diện. Quá trình này đặt ra câu hỏi về cách phân bổ quyền chỉ huy và nguồn lực trong những năm tới.

Vũ Quyến (tổng hợp).