Thanh Hóa đang triển khai các giải pháp quản lý vật liệu xây dựng xuyên suốt từ khai thác, công khai giá đến sử dụng tại công trình, nhằm cải thiện nguồn cung và hạn chế phát sinh chi phí trong đầu tư xây dựng.
- Thanh Hóa tăng cường xử lý xe chở khách thu tiền trái quy định
- Mở cửa ô tô thiếu quan sát, một người phụ nữ ngã bị xe máy tông
- Bà Quản Thị Vĩnh và cánh tay đứt gân phục hồi sau khi tập Pháp Luân Công
Năm 2026, nhu cầu đất đắp của tỉnh ước khoảng 58,59 triệu m³, tính cả nguồn thu hồi khoáng sản trong khi khả năng cung ứng mới đạt 63,7%; nguồn cát xây dựng cũng chỉ đáp ứng 53,8% nhu cầu. Thực trạng này đặt ra yêu cầu vừa khơi thông hoạt động khai thác, vừa nâng cao trách nhiệm của chủ mỏ, chủ đầu tư và nhà thầu.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Thanh Hóa, toàn tỉnh có 60 mỏ đất được cấp phép nhưng 20 mỏ đang tạm dừng; trong số 219 mỏ đá, 36 mỏ chưa hoạt động trở lại. Đối với cát tự nhiên, chỉ 8/23 mỏ đủ điều kiện hoạt động trong năm 2026.
Dù năng lực cung ứng đá xây dựng đạt khoảng 17,19 triệu m³, tương đương 171% nhu cầu, một số khu vực miền núi vẫn thiếu cục bộ. Nguyên nhân liên quan đến việc thiếu mỏ tại chỗ, khoảng cách vận chuyển xa hoặc chủng loại sản phẩm chưa đáp ứng yêu cầu sử dụng.
Từ khai thác đến công khai giá và sử dụng vật liệu
Tại Công văn số 21630/UBND-CNXD ngày 09/10/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu khắc phục tình trạng mỏ còn trữ lượng, công suất nhưng chưa khai thác, trong khi một số đơn vị chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ, không đưa vật liệu ra thị trường. Tỉnh đồng thời chấn chỉnh tình trạng găm hàng, tăng giá bất hợp lý và công bố giá chưa sát thực tế.
Ông Ngô Thanh Sơn, Trưởng phòng Kinh tế và Vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng Thanh Hóa, cho biết ngành đang phối hợp rà soát năng lực khai thác, nhu cầu sử dụng và những vướng mắc khiến một số mỏ chưa thể hoạt động. Trên cơ sở đó, cơ quan chuyên môn tham mưu các giải pháp bổ sung nguồn cung, đồng thời phối hợp xử lý thủ tục đất đai, môi trường và xem xét khả năng tăng công suất những mỏ đủ điều kiện.
Trong quý IV/2026, tỉnh dự kiến cấp phép thêm 6 mỏ cát theo cơ chế, chính sách đặc thù. Với các dự án có nhu cầu vật liệu gần công trường, chủ đầu tư và ban quản lý dự án được yêu cầu rà soát những khu vực mỏ trong quy hoạch để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét cấp phép theo quy định.
Song song với việc tháo gỡ nguồn cung, Thanh Hóa xây dựng hệ thống website giavlxdthanhhoa.vn nhằm công khai giá, thông tin mỏ, trữ lượng còn lại và khả năng cung ứng. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, không găm hàng, không hạn chế nguồn cung; 181 doanh nghiệp đã công bố giá trên hệ thống.
UBND tỉnh yêu cầu các mỏ còn trữ lượng và công suất tổ chức khai thác, cung ứng ra thị trường thay vì chỉ phục vụ doanh nghiệp mình. Những chủng loại đang có nhu cầu lớn như đá 4×6, đá cấp phối và đá hộc cần được ưu tiên; chủ mỏ phải công khai trung thực giá bán, nguồn cung, đồng thời báo cáo định kỳ sản lượng khai thác, tiêu thụ và tồn kho. Các hành vi vi phạm, cố tình gây ảnh hưởng đến nguồn cung sẽ bị kiểm tra, xử lý theo quy định.
Kiểm soát tại mỏ chỉ là một phần trong quá trình quản lý. Thanh Hóa cũng yêu cầu chủ đầu tư, ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn và nhà thầu đánh giá chính xác chất lượng, trữ lượng, công suất mỏ, khả năng cung ứng, cự ly vận chuyển và chi phí đưa vật liệu đến công trình ngay từ bước chuẩn bị dự án. Giá vật liệu trong dự toán không được lấy từ những mỏ đã ngừng hoạt động hoặc không đủ năng lực cung ứng.
Ông Nguyễn Thanh Quân, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Minh Tuấn, cho rằng cần phân bổ nguồn vật liệu phù hợp với nhu cầu từng khu vực, bởi có nơi dư nguồn cung nhưng một số địa bàn miền núi lại thiếu đất đắp, chưa có đơn vị đăng ký khai thác. Ông đề xuất xem xét rút ngắn thời gian xử lý thủ tục thăm dò, cấp phép theo quy định, nghiên cứu tăng công suất các mỏ đủ điều kiện và tính toán nguồn vật liệu gần công trình ngay khi lập dự án để giảm chi phí vận chuyển.
Doanh nghiệp cũng kiến nghị thúc đẩy sử dụng vật liệu thay thế, nhất là cát nghiền khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Hiện Thanh Hóa có 24 cơ sở đầu tư dây chuyền sản xuất cát nghiền, trong đó 23 cơ sở đang hoạt động, với công suất khoảng 2,27 triệu m³/năm, đáp ứng khoảng 23,6% nhu cầu cát năm 2026. Ngày 09/9/2026, tỉnh ban hành Quyết định số 92/2026/QĐ-UBND về định mức cấp phối sử dụng cát nghiền trong bê tông, vữa xây dựng, tạo cơ sở để các đơn vị xem xét áp dụng phù hợp.
Bài toán chi phí cũng cần được xử lý đồng bộ với nguồn cung. Trong quý III/2026, giá đá xây dựng tăng khoảng 5-15% so với quý II, 20-38% so với quý I và 34-59% so với quý IV/2025, tùy chủng loại.
Trong số 683 dự án do chính quyền cấp xã, phường quản lý, có 12 dự án tại 8 địa phương phản ánh chậm tiến độ liên quan đến biến động giá vật liệu. Mức tăng giá so với hợp đồng được báo cáo ở mức khoảng 4,4-50%; bên cạnh đó, các dự án còn chịu tác động từ khó khăn trong giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, 184 dự án do các ban quản lý dự án cấp tỉnh và Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp quản lý không báo cáo tình trạng chậm tiến độ do biến động giá vật liệu.
Để tháo gỡ khó khăn, UBND tỉnh yêu cầu nhà thầu tập trung nguồn lực bảo đảm tiến độ, khẩn trương lập hồ sơ điều chỉnh giá đối với khối lượng đủ điều kiện theo hợp đồng và quy định pháp luật. Hồ sơ điều chỉnh giá cho phần việc thực hiện đến ngày 30/9/2026 phải gửi trước ngày 20/10; chủ đầu tư và ban quản lý dự án hoàn thành xem xét, phê duyệt trước ngày 30/10, đồng thời báo cáo trước ngày 05/11/2026.
Từ rà soát mỏ, bổ sung nguồn cung, minh bạch giá đến khảo sát và kiểm soát chi phí tại công trường, Thanh Hóa đang hướng tới quản lý vật liệu xây dựng theo một chuỗi thống nhất. Hiệu quả sẽ phụ thuộc vào khả năng đưa các mỏ đủ điều kiện vào khai thác, cung ứng đúng chủng loại, công khai giá trung thực và hạn chế chi phí phát sinh, qua đó góp phần bảo đảm tiến độ và nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công.
Đỗ Vân (tổng hợp)
