Tết Trung thu qua ba thế hệ, từ làng quê nghèo Thanh Hóa những năm 1950 đến thành phố hiện đại hôm nay, đã trải qua nhiều đổi thay. Qua ký ức của ông bà, cha mẹ và con cháu, lễ hội rằm tháng Tám hiện lên vừa thân thương, vừa gợi suy ngẫm về sự gìn giữ truyền thống.
- Shigeru Ishiba bất ngờ giành giải đeo kính đẹp nhất
- Gia đình hạnh phúc trên mạng và sự thật cay đắng phía sau
- Canh lá đắng – Câu chuyện vị thuốc của núi rừng
Ký ức Trung thu tuổi thơ nơi làng quê nghèo
Ngày xưa ấy, ở làng quê tôi Thanh Hóa, Trung thu là sự mong chờ của cả năm. Khi hạ tàn, gió thu heo may về, trăng rằm sáng tỏ trên bầu trời. Không ti vi, điện thoại, không báo chí, chỉ có ánh trăng và câu chuyện chị Hằng, chú Cuội.
Đêm rằm, trẻ em rước đèn ông sao bằng giấy bóng kính xanh đỏ. Bên trong chỉ là cây nến nhỏ, nhưng ánh sáng lung linh làm sống động cả xóm làng. Tiếng hát “chiếc đèn ông sao, tùng dinh dinh” vang khắp xóm.
Mâm cỗ trông trăng ngày ấy đơn sơ. Chỉ hoa quả vườn quê, ít chiếc bánh gia công, nhưng ấm áp tình người. Sân kho hợp tác là nơi vui hội. Các anh chị lớn tổ chức trò chơi cho lũ trẻ:
Ký ức đặc biệt nhất là làm trống ếch. Tấm da ếch căng trên lon sữa bò, phơi khô kêu “tung tung”. Đứa trẻ nào có trống ếch đều rất hãnh diện. Những điều giản dị ấy đã nuôi dưỡng tâm hồn, tạo nên ký ức không thể mờ phai.
Ký ức Trung thu tuổi thơ – dấu ấn khó quên của thế hệ 1980–1990
Rời quê lập nghiệp nơi phố thị, Trung thu bước sang một thời khác. Cuộc sống thị thành khi ấy vẫn nhiều thiếu thốn. Phố xá còn thưa thớt, ánh trăng vẫn soi khắp các ngõ phố.
Bánh trung thu chủ yếu là sản phẩm của hợp tác xã Toàn Thành. Hương vị có phần phong phú hơn, nhưng vẫn chưa xa lạ với ký ức ngày xưa. Trẻ em thành phố rước đèn ông sao, trống bỏi, mặt nạ giấy bồi. Đồ chơi đẹp hơn nhưng vẫn mang hồn quê.
Các tổ dân phố tổ chức “Đêm hội trăng rằm” cho thiếu nhi. Mâm cỗ đủ đầy hơn trước, nhưng không khí đã lắng xuống. Người lớn và trẻ nhỏ ít hào hứng hơn thế hệ cha ông.
Có điều gì đó thiếu vắng. Đó là tình làng nghĩa xóm, là hơi ấm ông bà, họ hàng quây quần bên nhau. Trung thu thành phố không còn ánh trăng toả sáng sân nhà. Nó thiếu đi sự gắn kết thân tình của những mùa trăng xưa ấy.
Trung thu của thế hệ các cháu, những năm 2000 trở lại đây
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Trung thu đã đổi khác nhiều. Thành phố giờ san sát nhà cao tầng. Đèn điện khắp nơi. Ngẩng đầu không còn vầng trăng tròn vằng vặc như xưa.
Các quầy bánh trung thu tràn ngập thương hiệu, mẫu mã. Giá cả cao khiến nhiều gia đình băn khoăn. Mâm cỗ trông trăng thưa vắng dần, bởi trẻ nhỏ không còn mặn mà. Chúng bận rộn với học thêm, điện thoại, ti vi và nhiều thú vui mới.
Đồ chơi Trung thu bày bán phần lớn là hàng Trung Quốc. Sắc màu sặc sỡ nhưng xa lạ với truyền thống. Trống ếch, đèn ông sao giấy kính ít người tìm mua. Nhiều trẻ thậm chí không biết đến ý nghĩa thực sự của ngày rằm tháng tám.
Phố xá rộn ràng múa lân, múa rồng, nhưng nhiều nơi nặng tính thương mại. Đèn sao được rước bằng xe kéo, cạnh tranh to nhỏ giữa các tuyến phố. Trung thu không còn là ngày hội của cộng đồng mà đôi khi chỉ còn là hình thức.
Về quê, sự khác biệt với thành thị cũng thu hẹp. Trẻ em đón đêm rằm không còn sự háo hức. Những giá trị truyền thống dần ít hiện diện. Thậm chí có cảm giác như nếu không có những túi bánh thì không biết rằng Trung thu đã đến.
Giữ gìn giá trị truyền thống trong hiện tại
Thời gian cứ trôi, mùa thu lại lặng lẽ về, mang theo chút heo may se sắt. Một mùa Trung thu nữa lại gõ cửa ký ức. Càng nghĩ, càng thấy sự thay đổi không thể tránh khỏi.
Cuộc sống hiện đại ồn ào và gấp gáp. Trung thu theo đó cũng biến đổi, có điều được, có điều mất. Nhiều thứ giản dị của ngày xưa giờ đã mờ nhạt dần.
Tuy vậy, niềm tin trong tôi vẫn còn. Những giá trị truyền thống không dễ biến mất. Khi đời sống vật chất được đáp ứng, con người lại khao khát giá trị tinh thần.Trung thu vẫn đến hẹn lại lên. Vầng trăng rằm với chị Hằng vẫn trải ánh sáng xuống mọi miền quê đất Việt. Trách nhiệm thuộc về những người lớn. Nếu biết khơi lại ý nghĩa, trao lại ký ức đẹp cho thế hệ trẻ, Tết Trung thu sẽ không bao giờ mất đi. Nó sẽ sống mãi, như ánh trăng tròn vằng vặc của đêm rằm tháng tám.
