WASHINGTON – Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham đột ngột qua đời tối 11/7, để lại khoảng trống khó bù đắp tại Thượng viện và đẩy đảng Cộng hòa vào thế đa số mỏng hơn trong một giai đoạn lập pháp căng thẳng.
- Cán bộ Sở Nông nghiệp và Môi trường Lào Cai tử vong tại trụ sở
- Thuê nhà rồi bán lại bằng giấy tờ giả, chiếm đoạt hơn 7 tỷ đồng
- Đường dây môi giới mại dâm qua Telegram bị triệt phá tại Hà Tĩnh
Ông Graham, 71 tuổi, qua đời do rách động mạch chủ, theo thông báo từ văn phòng của ông. Ông là thượng nghị sĩ đại diện bang Nam Carolina từ năm 2002 và là một trong những gương mặt trung tâm của đảng Cộng hòa tại Thượng viện.
Cái chết của ông khiến thế đa số của đảng Cộng hòa tại Thượng viện thu hẹp xuống còn 52-47. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee nói thẳng: “Thượng nghị sĩ Graham sẽ để lại khoảng trống khó ai có thể khỏa lấp tại Thượng viện. Điều này sẽ ảnh hưởng đến mọi thứ.”
Nhiều nhà lập pháp ở cả hai đảng xác nhận ông Graham là người dàn xếp thỏa thuận hiếm có – gần gũi với Tổng thống Trump, nhưng cũng duy trì được mối quan hệ đủ để tìm phương án thỏa hiệp với phía Dân chủ trong các vấn đề chi tiêu quân sự và chính sách đối ngoại.
Tuần tới, Thượng viện dự kiến xem xét đề cử ông Todd Blanche vào ghế Bộ trưởng Tư pháp, với buổi điều trần phê chuẩn trước Ủy ban Tư pháp vào ngày 15/7. Phía Dân chủ được dự đoán sẽ phản đối gay gắt, trong khi phe Cộng hòa thiếu một ghế.
Hầu hết dự luật tại Thượng viện đều cần tối thiểu 60 phiếu để vượt qua quy định filibuster – cơ chế cho phép nghị sĩ tranh luận không giới hạn thời gian, đồng nghĩa với trì hoãn vô thời hạn. Điều đó buộc đảng Cộng hòa phải tìm ủng hộ từ một số nghị sĩ Dân chủ.
Trước khi qua đời, ông Graham giữ chức Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện và từng dẫn dắt hai dự luật lớn của đảng Cộng hòa được Quốc hội thông qua vào năm 2025 và 2026. Dự luật đầu tiên – ông Trump gọi là “to, đẹp” – gia hạn các khoản cắt giảm thuế sắp hết hiệu lực, bổ sung ưu đãi thuế mới và phân bổ hàng trăm tỷ USD cho quốc phòng cùng thực thi chính sách nhập cư. Dự luật thứ hai duy trì mức chi cao hơn cho lực lượng thực thi chính sách nhập cư trong phần còn lại nhiệm kỳ của ông Trump.
Một số nghị sĩ Cộng hòa tính đến dự luật thứ ba – có thể bao gồm tăng chi quốc phòng, cắt giảm an sinh xã hội và tiếp tục giảm thuế. Ông Graham ủng hộ hướng này, nhưng nội bộ đảng vẫn bất đồng cả về việc có nên xúc tiến lẫn nội dung cụ thể.
Đảng Cộng hòa vốn đã chật vật tìm tiếng nói chung về yêu cầu tăng mạnh ngân sách quốc phòng của ông Trump. Cuộc chiến đó dự kiến còn cam go hơn khi thiếu vắng ông Graham.
Ông Graham cũng là đồng minh lâu năm của Ukraine. Ngày 10/7 – một ngày trước khi qua đời – ông còn có mặt tại Kiev để gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky. Thượng nghị sĩ Dân chủ Dick Durbin cho biết tại hội nghị thượng đỉnh NATO gần đây, ông Graham đã có mặt tại một bữa tiệc tối để “thuyết phục từng thượng nghị sĩ về chiến lược nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.” Một thỏa thuận lưỡng đảng về trừng phạt Nga mà ông vừa công bố nhiều khả năng sẽ bị bỏ dở.
Theo luật bang Nam Carolina, Thống đốc Cộng hòa Henry McMaster có thể bổ nhiệm ngay người thay thế để đảm nhận phần còn lại trong nhiệm kỳ của ông Graham, dự kiến đến tháng 1/2027. Khi vị trí được lấp đầy, đảng Cộng hòa sẽ khôi phục thế đa số 53-47, dù thượng nghị sĩ Mitch McConnell hiện chưa thể tham gia bỏ phiếu vì lý do sức khỏe.
Văn phòng Thống đốc từ chối bình luận về các bước tiếp theo, cho biết ưu tiên trước mắt là tưởng niệm cố thượng nghị sĩ. Những cái tên được nhắc đến cho vị trí bổ nhiệm tạm thời hoặc bày tỏ ý định tranh cử gồm hạ nghị sĩ Russell Fry, Nancy Mace, Ralph Norman và Phó thống đốc Pamela Evette. Tuy nhiên, lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện được cho là không muốn các nghị sĩ rời ghế trước khi nhiệm kỳ kết thúc, do đảng đang nắm đa số rất sít sao.
Bang sẽ tổ chức bầu cử sơ bộ để chọn ứng viên mới cho cuộc bầu cử tháng 11. Trước khi mất, ông Graham được đánh giá là ứng viên nặng ký trước đối thủ Dân chủ Annie Andrews.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Meet the Press của NBC, Tổng thống Trump cho biết ông đã có người phù hợp để thay thế ông Graham. “Tôi không muốn nói về bất kỳ ai, nhưng tôi có một người thực sự giỏi”, ông nói, nhưng không tiết lộ danh tính. Thượng nghị sĩ Mike Lee cũng xác nhận đảng đã có kế hoạch thay thế: “Tôi chắc chắn chúng sẽ được triển khai trong thời gian tới.”
Lê Toan (tổng hợp)
