Đề xuất Hà Nội, TPHCM là đơn vị hành chính cấp tỉnh loại đặc biệt

Bộ Nội vụ vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định về phân loại đơn vị hành chính, trong đó đề xuất Hà Nội và TPHCM được xác định là đơn vị hành chính cấp tỉnh loại đặc biệt, còn các thành phố trực thuộc trung ương khác thuộc loại I.

Hà Nội và TPHCM giữ vai trò đặc biệt

Theo Bộ Nội vụ, dự thảo nghị định kế thừa hệ thống phân loại đơn vị hành chính (ĐVHC) đã được áp dụng ổn định thời gian qua. Cơ sở của đề xuất này xuất phát từ Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, trong đó quy định thành phố trực thuộc trung ương là đô thị trung tâm vùng hoặc động lực phát triển quốc gia, có vị trí chiến lược toàn diện.

Riêng Hà Nội và TPHCM là hai đô thị lớn nhất, có vai trò đặc biệt trong hệ thống chính trị, kinh tế và văn hóa, do đó được xếp loại đặc biệt. Các thành phố khác như Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Cần Thơ được xác định là ĐVHC loại I, nhờ đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về dân số, diện tích, hạ tầng, tài chính và quản trị đô thị.

Thay đổi sau sáp nhập đơn vị hành chính

Sau khi sáp nhập 63 tỉnh thành còn 34, diện tích trung bình của một ĐVHC cấp tỉnh tăng lên 9.743 km², gấp 1,85 lần trước đây. Tỉnh có diện tích lớn nhất hiện nay là Lâm Đồng (24.243 km²), vượt xa Nghệ An trước đây (16.486 km²).

Quy mô dân số trung bình cũng tăng đáng kể, đạt hơn 3,36 triệu người, tăng 85,3% so với trước. TPHCM hiện là địa phương đông dân nhất cả nước với hơn 14,6 triệu người, tăng gần 4,7 triệu so với trước khi sáp nhập.

Việc phân loại lại giúp phản ánh sát thực tế mới, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho chính sách phát triển đặc thù đối với từng loại hình đơn vị hành chính.

Cách tính điểm phân loại chi tiết

Dự thảo nghị định quy định rõ cách tính điểm phân loại cho tỉnh, xã, phường và đặc khu. Các tiêu chí bao gồm: quy mô dân số, diện tích tự nhiên, số lượng đơn vị trực thuộc, điều kiện kinh tế – xã hội và yếu tố đặc thù.

Cấp tỉnh: tối đa 100 điểm, trong đó dân số và diện tích mỗi tiêu chuẩn 20 điểm, kinh tế – xã hội 40 điểm.

Cấp xã và phường: chia thành 3 loại (I, II, III) dựa trên 4 nhóm tiêu chuẩn tương tự, có điều chỉnh phù hợp đặc thù.

Đặc khu: áp dụng theo tiêu chuẩn phường hoặc xã, đồng thời được cộng tối đa 10 điểm yếu tố đặc thù.

Bộ Nội vụ khẳng định việc phân loại rõ ràng sẽ giúp quản lý thống nhất, giảm thủ tục và bảo đảm minh bạch trong điều hành.

Rút gọn quy trình ban hành nghị định

Do tính cấp thiết, Bộ Nội vụ báo cáo Chính phủ cho phép xây dựng và ban hành nghị định theo thủ tục rút gọn. Dự kiến, khi áp dụng, nghị định sẽ tạo nền tảng pháp lý cho các chính sách phát triển đô thị, quản lý ngân sách và phân cấp quản lý phù hợp với quy mô từng địa phương.

Theo: Vietnamnet