Các quan sát chính xác cho thấy Mặt trăng đang dần trôi xa Trái đất với tốc độ 3,8 cm mỗi năm. Con số nhỏ bé này lại ẩn chứa nhiều bí mật lớn về quá khứ và tương lai của hệ Trái đất – Mặt trăng.
- Hoàng tử “ngủ yên” Saudi qua đời sau 20 năm hôn mê
- Lỗ trắng – Bí ẩn đối nghịch hố đen: Cửa ra chưa từng được nhìn thấy
- Chiếu cói Nga Sơn: Tinh hoa truyền thống nâng tầm OCOP
Đo khoảng cách Trái đất – Mặt trăng như thế nào?
Để xác định khoảng cách, các nhà khoa học dùng kỹ thuật đo bằng laser. Trong những sứ mệnh Apollo và một số tàu vũ trụ Liên Xô, con người đã đặt các gương phản xạ trên bề mặt Mặt trăng. Khi chiếu chùm laser từ Trái đất, ánh sáng phản xạ trở về giúp đo chính xác đến từng milimet.
Kết quả cho thấy Mặt trăng hiện cách Trái đất trung bình 385.000 km. Do quỹ đạo elip, khoảng cách này dao động hơn 20.000 km. Vì vậy, đôi khi trăng tròn trông lớn hơn bình thường, tạo nên hiện tượng siêu trăng.
Lực thủy triều: động cơ khiến Mặt trăng trôi xa
Nguyên nhân chính nằm ở lực thủy triều. Trái đất quay nhanh hơn Mặt trăng nên các “bướu nước” do thủy triều tạo ra bị kéo lệch về phía trước. Sự lệch này sinh ra lực hấp dẫn bổ sung, đẩy Mặt trăng ra xa và khiến quỹ đạo của nó giãn dần.
Đổi lại, Trái đất quay chậm lại. Ngày trên Trái đất dài thêm một vài phần nghìn giây mỗi thế kỷ. Dù rất nhỏ, nhưng sau hàng triệu năm, sự khác biệt trở nên đáng kể.
Khoảng 4,5 tỉ năm trước, Mặt trăng mới hình thành từ vụ va chạm khổng lồ giữa Trái đất sơ khai và một thiên thể cỡ sao Hỏa. Khi đó, Mặt trăng ở rất gần, tác động thủy triều mạnh gấp nhiều lần hiện nay. Bằng chứng từ hóa thạch sò biển cho thấy 70 triệu năm trước, một ngày trên Trái đất chỉ dài 23,5 giờ.
Viễn cảnh tương lai của hệ Trái đất – Mặt trăng
Nếu quá trình này tiếp tục, về lý thuyết Trái đất và Mặt trăng có thể bước vào trạng thái “khóa thủy triều kép”: Trái đất quay chậm đến mức trùng với chu kỳ quay của Mặt trăng. Khi đó, chỉ một nửa Trái đất nhìn thấy Mặt trăng mãi mãi.
Tuy nhiên, điều này khó xảy ra. Trong khoảng 1 tỉ năm nữa, năng lượng Mặt trời tăng sẽ khiến đại dương bốc hơi, loại bỏ lực thủy triều – động cơ chính đẩy Mặt trăng đi xa. Xa hơn, vài tỉ năm sau, khi Mặt trời phình thành sao đỏ khổng lồ, cả Trái đất và Mặt trăng có thể bị nhấn chìm.
Việc Mặt trăng rời xa vài cm mỗi năm không ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hằng ngày. Nhưng với khoa học, nó giúp giải thích nhiều hiện tượng như thủy triều, siêu trăng, nhật thực và mở ra bức tranh lớn về lịch sử cũng như tương lai Trái đất.
Hiểu quá trình này, con người có thể nắm rõ hơn sự tiến hóa của hành tinh xanh và số phận lâu dài của cả hệ Trái đất – Mặt trăng.
Các quan sát chính xác cho thấy Mặt trăng đang dần trôi xa Trái đất với tốc độ 3,8 cm mỗi năm. Con số nhỏ bé này lại ẩn chứa nhiều bí mật lớn về quá khứ và tương lai của hệ Trái đất – Mặt trăng.
Đo khoảng cách Trái đất – Mặt trăng như thế nào?
Để xác định khoảng cách, các nhà khoa học dùng kỹ thuật đo bằng laser. Trong những sứ mệnh Apollo và một số tàu vũ trụ Liên Xô, con người đã đặt các gương phản xạ trên bề mặt Mặt trăng. Khi chiếu chùm laser từ Trái đất, ánh sáng phản xạ trở về giúp đo chính xác đến từng milimet.
Kết quả cho thấy Mặt trăng hiện cách Trái đất trung bình 385.000 km. Do quỹ đạo elip, khoảng cách này dao động hơn 20.000 km. Vì vậy, đôi khi trăng tròn trông lớn hơn bình thường, tạo nên hiện tượng siêu trăng.
Lực thủy triều: động cơ khiến Mặt trăng trôi xa
Nguyên nhân chính nằm ở lực thủy triều. Trái đất quay nhanh hơn Mặt trăng nên các “bướu nước” do thủy triều tạo ra bị kéo lệch về phía trước. Sự lệch này sinh ra lực hấp dẫn bổ sung, đẩy Mặt trăng ra xa và khiến quỹ đạo của nó giãn dần.
Đổi lại, Trái đất quay chậm lại. Ngày trên Trái đất dài thêm một vài phần nghìn giây mỗi thế kỷ. Dù rất nhỏ, nhưng sau hàng triệu năm, sự khác biệt trở nên đáng kể.
Khoảng 4,5 tỉ năm trước, Mặt trăng mới hình thành từ vụ va chạm khổng lồ giữa Trái đất sơ khai và một thiên thể cỡ sao Hỏa. Khi đó, Mặt trăng ở rất gần, tác động thủy triều mạnh gấp nhiều lần hiện nay. Bằng chứng từ hóa thạch sò biển cho thấy 70 triệu năm trước, một ngày trên Trái đất chỉ dài 23,5 giờ.
Viễn cảnh tương lai của hệ Trái đất – Mặt trăng
Nếu quá trình này tiếp tục, về lý thuyết Trái đất và Mặt trăng có thể bước vào trạng thái “khóa thủy triều kép”: Trái đất quay chậm đến mức trùng với chu kỳ quay của Mặt trăng. Khi đó, chỉ một nửa Trái đất nhìn thấy Mặt trăng mãi mãi.
Tuy nhiên, điều này khó xảy ra. Trong khoảng 1 tỉ năm nữa, năng lượng Mặt trời tăng sẽ khiến đại dương bốc hơi, loại bỏ lực thủy triều – động cơ chính đẩy Mặt trăng đi xa. Xa hơn, vài tỉ năm sau, khi Mặt trời phình thành sao đỏ khổng lồ, cả Trái đất và Mặt trăng có thể bị nhấn chìm.
Việc Mặt trăng rời xa vài cm mỗi năm không ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hằng ngày. Nhưng với khoa học, nó giúp giải thích nhiều hiện tượng như thủy triều, siêu trăng, nhật thực và mở ra bức tranh lớn về lịch sử cũng như tương lai Trái đất.
Hiểu quá trình này, con người có thể nắm rõ hơn sự tiến hóa của hành tinh xanh và số phận lâu dài của cả hệ Trái đất – Mặt trăng.
Theo: Tuổi Trẻ
