Không chỉ say mê sưu tầm chữ Thái cổ, ông Hà Nam Ninh ở Thanh Hóa còn là người biên soạn bộ chữ Thái riêng cho cộng đồng người Thái Thanh Hóa.
- Ngô Thị Thanh Tâm: Trà sư Việt đưa văn hóa trà vươn tầm thế giới
- Thách thức từ giá nhà tăng cao và mức sinh thấp
- Nước mắm Ba Làng – Vị mặn giữ hồn biển xứ Thanh
Duyên nợ với chữ Thái cổ
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống dần mai một, suốt hơn 40 năm qua ông Hà Nam Ninh (sinh năm 1949, xã Bá Thước, Thanh Hóa) vẫn lặng lẽ gìn giữ di sản chữ Thái cổ.
Người dân Thanh Hóa thường gọi ông là “kho tư liệu sống” của văn hóa Thái. Từ nhỏ, sinh ra ở miền núi phía Tây tỉnh, ông đã sớm tiếp xúc với những cuốn sách cổ, những ký tự lạ kỳ cha ông cẩn trọng cất giữ. Niềm tò mò trẻ thơ đã trở thành động lực thôi thúc ông gắn bó cả đời với con chữ.
Ông chia sẻ: “Chữ viết chính là linh hồn của dân tộc. Nếu chữ mất đi, văn hóa cũng mai một. Ý nghĩ đó đã dẫn dắt tôi đi con đường này”.
Hành trình tìm kiếm tư liệu quý
Để có được những cuốn sách cổ, ông lặn lội khắp bản làng, nhiều lần sang cả vùng giáp biên. Ông tìm đến các cụ cao niên, kiên nhẫn hỏi han về những bản chép tay còn lưu giữ. Không ít lần ông bỏ tiền mua lại sách cũ, rồi tỉ mỉ phơi nắng, hong khói, chép lại từng trang đã mục nát.
Trải qua nhiều năm, gia tài của ông đã lên tới hàng trăm tài liệu quý: từ sách mo, truyện thơ, lịch cổ đến các bản chép tay dạy học chữ Thái. Với ông, việc giải nghĩa từng văn bản vừa là thử thách, vừa là niềm say mê bất tận.
Giải mã kho báu văn hóa
Không chỉ sưu tầm, ông còn tự học để đọc và dịch chữ Thái cổ. Kho sách ấy phản ánh kho tàng văn học dân gian, y học cổ truyền, luật tục, phong tục cưới hỏi và cả tri thức nông nghiệp. Đặc biệt, nhiều bản sách mo lưu giữ đời sống tâm linh phong phú của đồng bào Thái.
Ông Hà Nam Ninh hiện cũng là người biên soạn bộ chữ Thái riêng cho cộng đồng Thái Thanh Hóa. Bộ chữ dựa trên nền tảng chữ cổ nhưng được cải tiến về âm ngữ, bổ sung phụ âm, dấu thanh, âm tiết… và đã trải qua nhiều hội thảo khoa học. Hiện đề án này đang chờ tỉnh phê duyệt.
Truyền lửa cho thế hệ trẻ
Nhận thấy lớp trẻ ít người biết chữ Thái cổ, ông mở lớp dạy miễn phí ngay tại nhà. Nhiều giáo viên, cán bộ văn hóa và cả sinh viên từ Nghệ An, Hà Nội đã tìm đến học. Căn nhà nhỏ của ông giờ trở thành “địa chỉ đỏ” nghiên cứu chữ Thái.
Ở tuổi xế chiều, ông vẫn ngày ngày miệt mài với những trang sách cũ. Ông ví việc giữ gìn chữ Thái cổ như giữ ngọn lửa soi sáng tâm hồn thế hệ sau. Năm 2015, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú vì những cống hiến xuất sắc trong bảo tồn văn hóa dân tộc.
Theo: Vietnamnet
