Nhật Bản có nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử, nhưng liệu đây là khởi đầu cho một kỷ nguyên bình đẳng giới, hay chỉ là sự tiếp nối của chính trị bảo thủ đã định hình đất nước suốt nhiều thập kỷ qua?
- Hai cựu kiểm sát viên nhận hối lộ để giúp thay đổi bản án
- Mưa lớn lịch sử có thể tái diễn, người Đà Nẵng gọi ai nếu nước dâng giữa đêm?
- Tin giả về bão số 12 khiến Đà Nẵng phải lên tiếng cảnh báo
Nữ thủ tướng đầu tiên và nội các vẫn đậm màu nam giới
Ngày 21-10, bà Takaichi Sanae chính thức nhậm chức, trở thành nữ thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản – một dấu mốc mang tính biểu tượng trong nền chính trị lâu nay do nam giới chi phối. Tuy nhiên, việc bà chỉ bổ nhiệm hai phụ nữ vào nội các khiến dư luận hoài nghi liệu sự kiện này có thực sự mở đường cho bình đẳng giới.
Ngay sau lễ nhậm chức, nội các gồm 19 thành viên của bà Takaichi được công bố, trong đó chỉ có hai nữ bộ trưởng – tương tự chính phủ tiền nhiệm. Điều này trái ngược với cam kết trước đó rằng tỉ lệ nữ giới trong các vị trí cấp cao sẽ “không thấp hơn đáng kể so với các nước Bắc Âu”.
Giáo sư Tohko Tanaka (Đại học Tokyo) nhận xét rằng thành phần nội các mà bà Takaichi công bố đã phản bội lời hứa đó ngay từ đầu. Ông cho rằng đây là điều cực kỳ đáng thất vọng và không mang lại hy vọng nào cho việc trao quyền cho phụ nữ.
Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Nhật Bản hiện xếp thứ 118/148 quốc gia về chỉ số bình đẳng giới, thấp nhất trong nhóm G7. Chỉ 13% nghị sĩ LDP là nữ, trong khi các nước Bắc Âu có tỉ lệ nữ bộ trưởng từ 36% đến 61%.
Lãnh đạo nữ nhưng tư tưởng vẫn bảo thủ
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae (giữa hàng đầu) cùng các thành viên nội các mới – (Ảnh: REUTERS)
Dù mang hình ảnh một nữ lãnh đạo mạnh mẽ, bà Takaichi Sanae được xem là người trung thành với đường lối bảo thủ xã hội của Đảng Dân chủ Tự do (LDP). Bà được nam giới ủng hộ nhiều hơn phụ nữ và từng nhiều lần phản đối các chính sách tiến bộ về giới.
Giáo sư Yayo Okano (Đại học Doshisha) bình luận rằng bà Takaichi là một phụ nữ ủng hộ mô hình gia trưởng của LDP, nơi đàn ông được kỳ vọng làm việc ở trung tâm xã hội, còn phụ nữ đảm nhận vai trò hỗ trợ bằng công việc chăm sóc không lương.
Một ví dụ là việc bà bảo vệ quy định buộc các cặp vợ chồng dùng chung họ, vốn khiến 90% phụ nữ Nhật phải mang họ chồng sau kết hôn. Nhiều chuyên gia cho rằng điều này gây bất lợi cho sự nghiệp và danh tính phụ nữ.
Bên cạnh đó, bà phản đối hôn nhân đồng giới, ủng hộ quy định chỉ nam giới được kế vị ngai vàng và liên minh với Đảng Đổi mới Nhật Bản (Ishin) – một đảng cực hữu nhằm củng cố vị thế cầm quyền.
“Thatcher của Nhật Bản” và hy vọng mong manh cho sự thay đổi
Bà Takaichi được nhiều người ví là “Margaret Thatcher của Nhật Bản” vì phong cách cứng rắn và lập trường bảo thủ. Nhà nữ quyền Chizuko Ueno nhận định rằng có lãnh đạo nữ không đồng nghĩa với nữ quyền. Nhật Bản từng có nhiều phụ nữ tài giỏi, nhưng họ vẫn bị trói buộc trong cấu trúc quyền lực nam giới.
Dù vậy, bà Takaichi vẫn thúc đẩy một số chính sách liên quan đến sức khỏe phụ nữ, như nâng cao nhận thức về hội chứng mãn kinh và kêu gọi đàn ông thấu hiểu hơn về vấn đề sinh lý nữ.
Tuy nhiên, trọng tâm của bà vẫn là kinh tế và quốc phòng – hai lĩnh vực mà bà kế thừa di sản của cố Thủ tướng Shinzo Abe, theo hướng tăng chi tiêu quốc phòng và kiểm soát nhập cư chặt chẽ.
Giảng viên Tiina Airaksinen (Đại học Helsinki, Phần Lan) cho rằng bà Takaichi không thể thay đổi toàn bộ xã hội ngay lập tức, nhưng sự xuất hiện của bà là biểu tượng cho khả năng thay đổi. Dù nhỏ, đó vẫn là một bước tiến đáng kể.
Theo: Tuổi Trẻ
