Ngày 11-9-1904 (Giáp Thìn), cơn bão kinh hoàng quét qua kinh đô Huế, kèm gió giật, mưa lớn, sóng dâng và lũ tràn. Cầu Trường Tiền cùng nhiều công trình bị phá hủy, dân chúng lao đao trong cảnh thương vong và mất tích. Thiệt hại lan rộng từ Quảng Trị đến Nghệ An.
- Giáo dục tài chính từ sớm giúp trẻ hiểu giá trị đồng tiền
- Mưa lớn ở Đà Nẵng khiến hàng trăm người phải sơ tán khẩn cấp
- Người phụ nữ đi xe máy bị gió cuốn rơi xuống vực ở Đà Nẵng, tử vong thương tâm
Bão đổ bộ và diễn biến tàn khốc
Theo các ghi chép lịch sử, bão đổ bộ vào sáng sớm Chủ nhật 11-9-1904 và quần thảo suốt khoảng 16 giờ, đạt đỉnh vào buổi trưa và chiều. Gió giật dữ dội phối hợp mưa xối xả và thủy triều dâng cao đã biến sông Hương thành dòng nước cuồn cuộn, sóng biển quét sâu vào nội thành. Tổ hợp gió, mưa và thủy triều khiến công trình ven sông, cầu cống và nhà dân chịu lực tác động cực mạnh, dẫn tới sụp đổ hàng loạt.
Tàn phá ở Huế: cầu Trường Tiền và công trình bị hủy
Tại Huế, những nhịp cầu Trường Tiền (cầu Thành Thái) vừa hoàn thành đã bị gió và nước giật tung khỏi trụ, bốn nhịp sắt bị ném xoắn xuống sông. Tòa Khâm sứ Trung Kỳ mới xây bị phá hủy một nửa, mái nhà bị xé toạc, nhiều văn phòng và kho lưu trữ tài liệu bị hư hại nặng. Chợ Đông Ba, Trường Quốc học, đình làng và các cơ sở tôn giáo, bệnh viện cùng doanh trại đều chịu thiệt hại nghiêm trọng; nhiều công trình kiên cố cũng bị sập, nền móng trơ trọi sau cơn bão.
Mất mát về người và nỗ lực cứu trợ
sông Hương – (Ảnh: Tư liệu)
Các bản tin đương thời mô tả cảnh người và gia súc bị cuốn trôi, nhiều nạn nhân bị chôn vùi dưới đống đổ nát; có nguồn tin ước tính hàng ngàn người bản xứ tử vong hoặc mất tích. Ngay sau bão, vua Thành Thái mở kho cấp lương thực khẩn cấp và trích kinh phí hỗ trợ các xã thôn bị nặng; triều đình phân phát lương thực, cấp tiền cứu trợ và ra lệnh rà soát, cứu nạn. Về phía chính quyền Pháp, Phủ toàn quyền Đông Dương trích quỹ lớn hỗ trợ khắc phục, quân đội Pháp triển khai lực lượng cứu hộ, bệnh viện và các tổ chức báo chí, hội đoàn tổ chức vận động quyên góp cứu trợ.
Ghi chép lịch sử và bài học còn nguyên giá trị
Các báo cáo, nhật ký và sách sử thời đó — từ báo chí Pháp đến Đại Nam Thực Lục và các nghiên cứu hiện đại — đều ghi nhận mức độ tàn phá toàn diện của trận bão 1904. Đặc biệt tác động lên kinh thành Huế. Sự kiện không chỉ là thảm họa về vật chất và nhân mạng. Nó là lời nhắc về tính dễ tổn thương của các đô thị ven biển trước thiên tai. Việc triều đình và chính quyền thực hiện cứu trợ nhanh chóng. Những ghi chép tỉ mỉ của các nhân chứng, trở thành nguồn tư liệu quý giá cho nghiên cứu lịch sử thiên tai và công tác phòng, chống hôm nay
Trận bão năm 1904 là minh chứng sớm cho loại thiên tai phức hợp: gió bão mạnh kèm mưa lớn, thủy triều dâng và sóng biển xâm nhập sâu, gây sạt lở, ngập lụt và phá hủy cấu trúc đô thị. Những tài liệu lịch sử về cơn bão này cho thấy nhu cầu lưu trữ, phân tích kinh nghiệm ứng phó và xây dựng phương án phòng chống thiên tai phù hợp cho đô thị ven biển và vùng lũ.
Theo: Tuổi Trẻ
