Hóa đơn đầu vào là chứng từ bắt buộc giúp hộ kinh doanh chứng minh chi phí hợp lệ, xác định nguồn gốc hàng hóa và thực hiện nghĩa vụ thuế. Bài viết nêu quyền lợi, trách nhiệm và chế tài khi vi phạm.
- Số hóa vàng để huy động vốn – phù hợp nhưng cần lộ trình thận trọng
- Truy tố bà chủ Nhật Nam Vũ Thị Thúy vì lừa đảo chiếm đoạt hơn 9.100 tỷ đồng
- Thuế TNCN dự kiến giảm còn 5 bậc, mức cao nhất vẫn giữ 35%
Hóa đơn đầu vào: Vai trò pháp lý cơ bản
Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP, hóa đơn là chứng từ kế toán do người bán lập. Hóa đơn đầu vào là hóa đơn người mua nhận khi mua hàng hoặc dịch vụ. Hóa đơn dùng để hạch toán và làm căn cứ khấu trừ thuế. Một số trường hợp được lập bảng kê thay cho hóa đơn. Ví dụ: mua nông sản, thủy sản, phế liệu, hàng từ cá nhân có doanh thu thấp. Quy định áp dụng cho mọi tổ chức, cá nhân bán và mua hàng.
Quyền lợi và trách nhiệm khi sử dụng hóa đơn đầu vào
Hóa đơn đầu vào giúp hộ kinh doanh chứng minh chi phí hợp lệ. Hóa đơn xác định nguồn gốc hàng hóa rõ ràng. Với hộ kê khai, hóa đơn là căn cứ để khấu trừ thuế GTGT. Hộ khoán không bắt buộc lập sổ kế toán nhưng vẫn phải lưu chứng từ nguồn gốc hàng. Hộ kê khai thuế phải lập và lưu trữ hóa đơn, chứng từ đầy đủ. Từ 1/1/2026, hộ có doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở lên phải thực hiện chế độ kế toán và hóa đơn theo luật. Hộ có doanh thu 200 triệu đến 3 tỷ đồng có thể tự nguyện đăng ký phương pháp khấu trừ khi đáp ứng điều kiện.
Chế tài xử phạt khi vi phạm hóa đơn đầu vào
Hành vi mua bán hóa đơn giả, sử dụng hóa đơn không hợp pháp, hoặc hóa đơn không đúng thực tế bị xử phạt. Các quy định xử phạt áp dụng theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP và Nghị định 102/2021/NĐ-CP. Trường hợp không có hóa đơn chứng minh nguồn gốc hàng hóa bị xử phạt theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi tại Nghị định 24/2025/NĐ-CP). Mức phạt từ 300.000 đồng đến 50 triệu đồng, tùy giá trị hàng vi phạm. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể bị tịch thu hoặc tiêu hủy tang vật.
Theo Thông tư 219/2013/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 26/2015/TT-BTC), điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào gồm hóa đơn hợp pháp. Với giao dịch từ 20 triệu đồng trở lên, còn phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Tuân thủ quy định về hóa đơn giúp hộ kinh doanh bảo vệ quyền lợi. Đồng thời đảm bảo minh bạch, giảm rủi ro pháp lý và tạo thuận lợi khi chuyển đổi sang quản lý thuế hiện đại.
Theo: Thanh Hóa Online
