Thanh Hóa – Sau lễ hội Lam Kinh, hành trình tìm hiểu lịch sử xứ Thanh tiếp tục tại Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa, nơi lưu giữ hơn 30.000 hiện vật, trong đó có ba Bảo vật quốc gia với những câu chuyện còn nhiều điều chưa được giải đáp.
- Vụ án máy chủ AI hé lộ những chuyến hàng xuyên biên giới
- Bé trai 15 tuổi lái ô tô tải bỏ đi, camera ghi toàn bộ khoảnh khắc
- Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chương trình, giảm áp lực học tập
Từ ngày 1 đến 3/10, hàng nghìn người dân và du khách về Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, xã Lam Sơn, dự lễ hội kỷ niệm 608 năm Khởi nghĩa Lam Sơn và 593 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc Lê Lợi. Sau những hoạt động tại khu di tích, nhiều người tiếp tục tìm đến Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa để nhìn lại lịch sử xứ Thanh qua các hiện vật.
Bảo tàng hiện lưu giữ hơn 30.000 hiện vật, trong đó hơn 2.000 hiện vật được lựa chọn trưng bày, trải dài từ Văn hóa Đông Sơn đến các triều đại phong kiến. Ông Trịnh Đình Dương, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa, cho biết việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo từ năm 2022 giúp công chúng, nhất là giới trẻ, tiếp cận hiện vật trực quan và sinh động hơn.
Ba hiện vật, những câu chuyện còn bỏ ngỏ
Một chuyến về Lam Kinh thường được du khách dành cho các công trình chính, câu chuyện về Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, trước khi tiếp tục hành trình. Bảo tàng tỉnh Thanh Hóa mở rộng câu chuyện ấy bằng một không gian có chiều dài lịch sử lớn hơn, trong đó nổi bật là vạc đồng Cẩm Thủy, kiếm ngắn núi Nưa và trống đồng Cẩm Giang.
Cả ba được công nhận là Bảo vật quốc gia từ năm 2013, mỗi hiện vật lại gắn với một câu chuyện riêng về quá trình phát hiện, nguồn gốc và những vấn đề còn được quan tâm.
Vạc đồng Cẩm Thủy được Ban Chỉ huy Quân sự TP Thanh Hóa sưu tầm tại khu vực ngã ba Đình Hương vào đầu thập niên 1980, trước khi được bàn giao cho bảo tàng ngày 1/8/2002. Minh văn trên miệng vạc cho biết hiện vật do quan khâm sai huyện Cẩm Thủy Phạm Ngô Cầu cho đúc ngày 28/11/1752, dưới thời Lê Trung Hưng.
Điều đáng chú ý nằm ở chính người được ghi trong minh văn. Những chiếc vạc lớn vốn thường gắn với quyền lực của vua, chúa, nhưng người cho đúc hiện vật này lại là một quan khâm sai cấp huyện, từ đó đặt ra câu hỏi về vị thế thực sự của nhân vật.
Đến nay, dù đã được công nhận Bảo vật quốc gia, vạc đồng Cẩm Thủy vẫn chưa được cân chính xác. Bà Bùi Thị Luận, Trưởng phòng Kiểm kê bảo quản, Bảo tàng Thanh Hóa, cho biết bảo tàng “chưa đem cân lần nào, chỉ ước chừng nặng một tấn”.
Kiếm ngắn núi Nưa được tìm thấy năm 1961 dưới chân núi Nưa, xã Tân Ninh, huyện Triệu Sơn, vùng đất gắn với cuộc khởi nghĩa Bà Triệu năm 248. Trống đồng Cẩm Giang, còn gọi là trống vịt, được ông Bùi Đức Tậu phát hiện khi làm vườn tại xã Cẩm Giang, huyện Cẩm Thủy vào tháng 9/1992 và bàn giao cho bảo tàng đầu năm 1993.
Trên cán kiếm ngắn núi Nưa có hình tượng một người phụ nữ đứng thẳng, hai tay chống nạnh, được đúc liền với hiện vật. Hình ảnh này khiến nhiều người liên tưởng đến Bà Triệu, người từng dựng cờ khởi nghĩa dưới chân núi Nưa.
Nhưng giữa liên tưởng dân gian và kết luận khoa học vẫn có một khoảng cách. Tiến sĩ sử học Lê Ngọc Tạo, Trưởng Ban Nghiên cứu lịch sử Thanh Hóa, khẳng định việc liên kết kiếm ngắn núi Nưa với Bà Triệu “chưa có căn cứ khoa học”.
Ba bảo vật vì thế không chỉ giúp người xem nhìn lại những dấu mốc đã qua, mà còn cho thấy lịch sử luôn có những câu hỏi cần được tiếp tục tìm hiểu. Từ một hiện vật, một dòng minh văn hay một hình tượng trên cán kiếm, câu chuyện về xứ Thanh lại mở thêm một hướng để người hôm nay tìm về quá khứ.
Lê Toan (tổng hợp)
