Các công cụ AI tùy biến khiến tội phạm mạng đổi cách hoạt động: nhanh, tinh vi và tự động hơn. Chỉ cần nạp kịch bản, chatbot tự tìm nạn nhân, trò chuyện thời gian thực và dẫn dụ vào bẫy cực nhanh đáng sợ.
- Mất 1 tỉ đồng vì tham gia trò chơi có thưởng ‘nộp 1 tỉ trúng
- Ninh Bình: Thuê người nghiện làm công nhân, bán ma túy rồi trừ vào lương
- Việt Nam dẫn đầu châu Á với 12.000 lượt tải ứng dụng mỗi phút
Chatbot lừa đảo “tự hành” tăng tốc gấp 20 lần
Theo các chuyên gia an ninh mạng, quý 2-2025 ghi nhận mức tăng 62% các vụ tấn công có sử dụng AI, gây thiệt hại toàn cầu ước tính 18 tỉ USD. Tại tọa đàm Bảo vệ cá nhân, tổ chức trước các cuộc tấn công mạng trong kỷ nguyên số diễn ra ngày 15-11 tại Hà Nội, các chuyên gia cảnh báo tội phạm đang dùng các công cụ AI được “biến hóa” chuyên biệt để phục vụ hành vi phạm pháp.
Ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Tổ chức Chống lừa đảo, cho biết chỉ với 20 USD mỗi tháng, tội phạm có thể sử dụng chatbot tương tự ChatGPT nhưng được thiết kế riêng để tạo mã độc, giả mạo giọng nói, gương mặt và quan trọng nhất là trò chuyện với nạn nhân theo thời gian thực.
“Chúng đưa kịch bản vào cho AI phân tích, hệ thống lập tức tiếp cận nạn nhân, trò chuyện, đánh giá khả năng lừa đảo rồi tự động triển khai. Không cần con người đứng sau”, ông Hiếu nói. Nhờ vậy, tốc độ lừa đảo tăng khoảng 20 lần, tạo ra áp lực lớn cho các biện pháp phòng ngừa truyền thống.
Tâm lý bị thao túng bởi kịch bản cá nhân hóa
TS Đào Trung Sơn, Giám đốc Chương trình An ninh mạng – Đại học Phenikaa, nhận định tội phạm mạng hiện hoạt động theo mô hình kết hợp giữa thế giới thực và ảo. AI giúp phân tích thông tin nạn nhân, từ đó cá nhân hóa kịch bản lừa đảo khiến người bị hại dễ tin tưởng hơn.
Ông cho biết nhiều người vẫn thiếu kỹ năng nhận diện thao túng tâm lý. Bất chấp công tác tuyên truyền được thực hiện rộng rãi, số nạn nhân sập bẫy mỗi ngày vẫn tăng. Những đoạn hội thoại được chatbot tạo ra thường rất tự nhiên, cảm xúc và nắm bắt đúng nhu cầu của từng người, khiến họ khó nhận ra mình đang bị dẫn dắt.
Dữ liệu cá nhân bị rao bán công khai
Một hiểm họa khác được nhắc đến tại tọa đàm là việc rao bán dữ liệu cá nhân diễn ra phổ biến trên “chợ đen”. Đại tá, tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân – Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân – cho biết chỉ với 500 USD mỗi tháng, kẻ xấu có thể mua lịch sử cuộc gọi, định vị theo thời gian thực của bất kỳ số điện thoại nào.
Ông Quân cảnh báo điều này cho thấy quyền riêng tư của người dân đang bị xâm phạm nghiêm trọng. Các quốc gia châu Âu hiện áp dụng khung pháp lý nghiêm ngặt với tổng tiền phạt vi phạm dữ liệu cá nhân lên đến 7 tỉ euro tính đến tháng 7-2025. Việt Nam cũng sẽ áp dụng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân từ ngày 1-1-2026, nhằm nâng cao mức độ an toàn thông tin trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi.
Theo: Tuổi Trẻ
