Nhà ở xã hội đang được Hà Nội đẩy mạnh bằng cách chuyển đổi ký túc xá Pháp Vân – Tứ Hiệp và chợ Mai Lĩnh bỏ hoang. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi hạ tầng, quản lý và quy hoạch được chỉnh sửa đồng bộ, tránh lãng phí tái diễn
- Túi vàng bị bỏ quên chứa kỷ niệm cưới rơi ra từ đồ từ thiện, trao trả chỉ sau 1 giờ gây xúc động
- “Rốn lũ Hòa Xuân tan hoang: Nhà cửa chỉ còn trơ khung, người dân chèo ghe tìm lối về”
- Giấy phép xây dựng sẽ được cấp online, thời gian xử lý còn 7–10 ngày
Chuyển đổi công trình bỏ hoang: Giảm lãng phí, tăng hiệu quả sử dụng
Dự án ký túc xá Pháp Vân – Tứ Hiệp được phê duyệt từ năm 2009 với kỳ vọng đáp ứng chỗ ở cho hàng nghìn sinh viên. Tổng vốn đầu tư tăng từ gần 1.500 tỉ đồng lên 1.900 tỉ đồng, gồm 6 tòa 19 tầng trên diện tích 40.000 m².
Tuy nhiên, sau gần 15 năm, phần lớn diện tích bị bỏ trống, nhiều tòa xuống cấp do nội thất chưa hoàn thiện. Năm 2024, Hà Nội quyết định chuyển công năng sang nhà ở xã hội cho thuê, dự kiến đầu tư hơn 220 tỉ đồng để cải tạo các tòa A2, A3 và hoàn thiện A4.
Tại khu vực chợ Mai Lĩnh (phường Yên Nghĩa), tình trạng tương tự kéo dài 16 năm. Dù đưa vào sử dụng từ 2009, khu chợ vẫn không thu hút tiểu thương, nhiều gian xuống cấp, bỏ không. Thành phố đã phê duyệt chủ trương chuyển đổi thành nhà ở xã hội quy mô 0,7 ha với 150 căn hộ. Các đơn vị liên quan đang thẩm định trước khi trình phê duyệt.
Các chuyên gia đánh giá việc chuyển đổi các công trình dôi dư là hợp lý nhằm tận dụng quỹ nhà sẵn có và đáp ứng nhu cầu nhà ở giá phù hợp. Tuy vậy, muốn thành công, quá trình triển khai phải đi kèm nâng cấp hạ tầng, bổ sung tiện ích và hoàn thiện cơ chế quản lý.
Hạ tầng, tài chính và quản lý: Những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ
GS Đặng Hùng Võ cho rằng việc chuyển đổi ký túc xá sang nhà ở xã hội khả thi nhưng phải bổ sung đầy đủ hạ tầng, đáp ứng tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy và yêu cầu vận hành. Ông nhấn mạnh, vấn đề lớn nhất là hiệu quả quản lý khi nhiều công trình phải thay đổi công năng do sai lầm trong quy hoạch.
Về tài chính, GS Võ lưu ý ký túc xá trước đây chủ yếu xây bằng vốn trái phiếu Chính phủ, trong khi nhà ở xã hội hiện nay thường dựa vào vốn vay ưu đãi hoặc vốn doanh nghiệp. Vì vậy, cần làm rõ cơ chế tài chính khi chuyển đổi, tránh vướng mắc trong quản lý vốn nhà nước.
Ngoài dự án ký túc xá, Hà Nội cũng dự kiến chuyển đổi thêm chợ Yên Nghĩa thành nhà ở xã hội. Tuy nhiên, GS Võ cho rằng đây chỉ nên xem như giải pháp tình thế. Chính phủ đang ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê tư nhân và nhà ở thương mại giá phù hợp, bởi ưu đãi cho nhà ở xã hội vẫn còn hạn chế.
Ông nhấn mạnh, muốn tránh lãng phí, yếu tố con người đóng vai trò then chốt. Nhiều quyết định sai lầm xuất phát từ việc đánh giá thiếu thực tế, dẫn đến công trình bỏ hoang, buộc phải chuyển đổi sau nhiều năm.
Quy hoạch phải gắn với thực thi: Bài học từ công trình bỏ hoang
TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm cho biết Hà Nội đang thúc đẩy chương trình nhà ở xã hội và di dời trường học khỏi nội thành. Tuy nhiên, nếu không thực hiện đồng bộ, việc bố trí ký túc xá sẽ thiếu hiệu quả, dẫn đến công trình bỏ trống.
Ông lý giải, nhiều sinh viên chọn thuê phòng ngoài vì giá phù hợp hơn, không yêu cầu tiêu chuẩn cao. Do vậy, chính sách phải tính toán toàn diện, tránh lệch pha giữa quy hoạch và nhu cầu thực tế.
Về chi phí cải tạo, ông Nghiêm cho rằng không thể áp dụng chung. Mỗi nhóm đối tượng ưu tiên—công nhân, viên chức, người thu nhập thấp—có nhu cầu khác nhau về hình thức thuê, bán hay thuê mua. Vì vậy, cần khảo sát kỹ khu vực để lựa chọn phương án phù hợp.
Ông cũng đề xuất ưu tiên mô hình thuê hoặc thuê mua thay vì bán trọn, bởi nhu cầu thuê đang tăng cao nhưng ít nhà đầu tư tham gia.
Trước tác động của việc tận dụng các công trình dôi dư, ông Nghiêm nhấn mạnh nhu cầu vẫn tồn tại, nhưng mỗi địa phương có đặc thù khác nhau. Muốn tránh lãng phí, phải xác định rõ nguyên nhân bỏ hoang trước khi cải tạo: thiếu hộ kinh doanh hay thiếu người mua?
Bài học được rút ra: quy hoạch phải đi kèm tổ chức thực hiện, dựa trên điều tra nhu cầu cụ thể, thay vì cảm tính hoặc duy ý chí. Chỉ như vậy mới tránh lãng phí nguồn lực và đảm bảo hiệu quả lâu dài
Theo: VOV
