Lũ lụt năm 2025 cho thấy Việt Nam cần tư duy mới trong quản lý nước. Khí hậu cực đoan và đô thị hóa nhanh tạo áp lực lớn lên các hệ thống hiện có. Bài học từ Singapore và Hà Lan mở ra hướng tiếp cận thực tiễn, giúp Việt Nam giảm rủi ro và tăng khả năng thích ứng trong tương lai.
- Triệt phá đường dây cá độ bóng đá nghìn tỷ đồng do Cường cầm đầu
- Hà Nội hỗ trợ 100% BHYT cho người cao tuổi từ 2026
- Đại học FPT đón đầu xu hướng việc làm tương lai
Lũ lụt 2025: Dấu mốc cho thay đổi tư duy quản lý nước
Nhiều tỉnh ghi nhận mức ngập sâu chưa từng có trong năm 2025. Mưa lớn kéo dài làm gián đoạn giao thông, phá hủy hoa màu và ảnh hưởng đời sống người dân. Các biện pháp ứng phó quen thuộc như gia cố đê điều hay xả lũ chỉ giải quyết tình huống trước mắt. Lũ đến nhanh và mạnh làm hệ thống hiện tại không còn phù hợp với thực tế khí hậu.
Một nguyên nhân quan trọng là đô thị hóa quá nhanh. Nhiều vùng trũng tự nhiên bị thu hẹp. Không gian thoát nước biến mất khi bề mặt bê tông tăng mạnh. Nước không kịp tiêu thoát và dồn về khu dân cư thấp trũng. thực tế này cho thấy Việt Nam cần chiến lược bền vững hơn.
Từ góc nhìn quốc tế, Singapore và Hà Lan cung cấp hai hướng tiếp cận khác nhau nhưng bổ sung cho nhau. Một nước dựa trên hạ tầng hiện đại. Nước còn lại tập trung vào quy hoạch linh hoạt và cho ngập có kiểm soát. Cả hai đều mang lại giá trị dài hạn.
Hạ tầng tích hợp của Singapore: Quy hoạch chủ động và công nghệ hiện đại
Singapore là quốc gia có mưa lớn quanh năm. Tuy nhiên, lũ hiếm khi xuất hiện nhờ quy hoạch quản lý nước rất chủ động. Đập Marina là ví dụ tiêu biểu. Công trình tạo hồ chứa ngay trung tâm thành phố, giữ vai trò trữ nước và chống ngập đồng thời.
Hệ thống gồm nhiều cổng xả và trạm bơm vận hành liên tục. Các cảm biến theo dõi mực nước giúp xử lý nhanh khi mưa lớn. Nhờ đó, nhiều khu vực thấp luôn an toàn. Diện tích ngập của Singapore giảm đáng kể trong nhiều thập niên. Thành công này đến từ tư duy hạ tầng đa mục đích. Một công trình có thể phục vụ nhiều nhu cầu cùng lúc.
Đây là hướng Việt Nam có thể xem xét. Các đô thị ven biển và khu phát triển nhanh cần những công trình vừa điều tiết nước, vừa tạo không gian sinh hoạt. Hạ tầng tích hợp sẽ giúp giảm áp lực lên hệ thống thoát nước truyền thống.
Hà Lan: Sống chung với nước và giảm áp lực ngập bằng quy hoạch linh hoạt
Hà Lan có lịch sử dài đối mặt với nước biển. Nhiều khu vực nằm dưới mực nước biển nhưng vẫn an toàn nhờ triết lý quản lý nước rất rõ ràng: không chống lại nước bằng mọi giá, mà sống chung với nước một cách chủ động.
Chiến lược của Hà Lan gồm giáo dục cộng đồng, bảo vệ vùng trọng yếu và cho ngập có kiểm soát. Chương trình Room for the River là ví dụ nổi bật. Một số khu vực được phép ngập khi mực nước dâng. Điều này giúp giảm áp lực cho khu dân cư và khu kinh tế. Nước được dẫn vào vùng đệm tự nhiên thay vì tràn vào nơi không mong muốn.
Cách tiếp cận này phù hợp với Đồng bằng sông Cửu Long. Vùng này có chu kỳ ngập tự nhiên. Nếu quy hoạch tốt, ngập theo mùa sẽ giúp điều tiết lũ, bảo vệ hạ du và duy trì sinh kế người dân.
Việt Nam cần hướng đi nào cho giai đoạn tiếp theo?
Việt Nam đã có nhiều công trình phòng chống thiên tai. Tuy vậy, các công trình đó cần được bổ sung bằng chiến lược dài hạn hơn. Một số hướng đi có thể triển khai gồm:
- Hạ tầng tích hợp theo mô hình Marina Barrage.
- Giải pháp xanh như mặt đường thấm nước và vùng đất ngập.
- Thiết lập vùng ngập có kiểm soát tại các khu trũng.
- Tăng cường giáo dục và cảnh báo sớm cho cộng đồng.
- Phục hồi thông minh sau thiên tai với tiêu chuẩn mới.
Lũ lụt năm 2025 là lời nhắc quan trọng. Chúng phơi bày thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội xây dựng hệ thống quản lý nước thông minh hơn. Việt Nam có tiềm năng cho bước chuyển này nếu mỗi địa phương chọn đúng giải pháp phù hợp điều kiện tự nhiên.
Theo: Tuổi Trẻ
