Việc Lào chính thức công bố dịch bại liệt do vi rút biến đổi gene type 1 khiến khu vực Đông Nam Á đứng trước nguy cơ tái bùng phát căn bệnh từng được khống chế. Với đường biên giới dài, giao thương lớn và tỉ lệ tiêm chủng chưa đạt mục tiêu, Việt Nam được đánh giá không thể chủ quan.
- Ung thư đại tràng ở người trẻ tăng nhanh: 3 lý do âm thầm đẩy nguy cơ
- “Liên tiếp xưởng bốc cháy trong đêm: Điều gì đang xảy ra ở TP.HCM?”
- Thái Lan hướng tới bầu cử sớm giữa bất ổn biên giới và căng thẳng chính trị
Nguy cơ từ ổ dịch bại liệt biến đổi gene sát biên giới
Ngày 12-12, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác phòng, chống bại liệt trong bối cảnh Lào ghi nhận ca mắc vi rút bại liệt biến đổi gene đầu tiên tại tỉnh Xonabouly, Savannakhet. Đây là khu vực chỉ cách biên giới Quảng Trị hơn 100km.
Theo ông Vũ Hương, chuyên gia của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhiều đợt bùng phát bại liệt gần đây trong khu vực đều liên quan đến các chủng vi rút bại liệt biến đổi gene. Indonesia đã phải triển khai 5 chiến dịch tiêm bổ sung, tiếp cận hơn 32 triệu trẻ em sau khi ghi nhận dịch kéo dài từ năm 2022. Papua New Guinea chỉ trong vài tháng đã ghi nhận hơn 70 ca bệnh sau phát hiện vi rút từ giám sát môi trường.
Riêng tại Lào, ca bệnh được phát hiện thông qua giám sát liệt mềm cấp và đã được báo cáo theo điều lệ y tế quốc tế. Nước này nhanh chóng được xếp vào nhóm đang có dịch bại liệt, kích hoạt các biện pháp giám sát và gửi mẫu bệnh phẩm ra nước ngoài để phân tích chuyên sâu.
Tỉ lệ tiêm chủng thấp làm tăng nguy cơ xâm nhập
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là bối cảnh giao thương, du lịch và lao động giữa Việt Nam và Lào rất lớn. Mỗi năm có hàng triệu lượt người qua lại biên giới, tạo điều kiện cho vi rút lây lan nếu không được kiểm soát tốt.
WHO đánh giá nguy cơ vi rút bại liệt xâm nhập vào Việt Nam là hiện hữu, đặc biệt khi tỉ lệ tiêm chủng những năm gần đây chưa đạt mức an toàn cộng đồng. Năm 2024, tỉ lệ tiêm bOPV mới đạt khoảng 73%, trong khi IPV2 đạt 86%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 95% cần thiết để tạo miễn dịch bền vững.
Bại liệt lây truyền chủ yếu qua đường phân – miệng, dễ bùng phát tại khu vực có điều kiện vệ sinh kém và tỉ lệ tiêm chủng không đồng đều. Bệnh có thể gây liệt không hồi phục, thậm chí tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ chưa được tiêm đủ liều vắc xin.
Tám địa phương được xếp nhóm nguy cơ cao
Theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng, hiện có 8 tỉnh của Việt Nam được WHO xếp vào nhóm nguy cơ cao do giáp Lào, gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Sơn La, Điện Biên, Quảng Trị, Quảng Ngãi và Đắk Lắk.
PGS.TS Phạm Quang Thái, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, nhấn mạnh các địa phương cần khẩn trương nâng tỉ lệ tiêm chủng phòng bại liệt lên tối thiểu 95% ở quy mô toàn tỉnh. Việc rà soát, tiêm bù cho trẻ chưa đủ mũi, đặc biệt tại vùng biên giới và khu vực di biến động dân cư, được coi là nhiệm vụ cấp bách.
Cục Phòng bệnh cho biết Bộ Y tế đang duy trì trao đổi thường xuyên với WHO để cập nhật diễn biến dịch trong khu vực. WHO cùng Sáng kiến Toàn cầu thanh toán bại liệt cam kết sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam vắc xin và kinh phí nếu cần triển khai các chiến dịch tiêm chủng khẩn cấp, nhằm ngăn chặn nguy cơ dịch quay trở lại.
Theo: Tuổi Trẻ
