Ung thư toàn cầu đang tăng nhanh. Phân tích mới trên The Lancet ghi nhận năm 2023 có 18,5 triệu ca mới. Tử vong 10,4 triệu. Dự báo năm 2050, ca mới 30,5 triệu. Gánh nặng tăng mạnh ở nước thu nhập thấp.
- Người cao tuổi được chúc thọ 1,5 triệu đồng tại Đà Nẵng
- Con người phát sáng khi còn sống: Khoa học lý giải hiện tượng “tắt dần” sau khi chết
- Từ Venezuela đến Groenland: Trump mở ra kỷ nguyên tân đế quốc
Ung thư toàn cầu tăng gấp đôi, tử vong vẫn leo thang
Phân tích của Global Burden of Disease Cancer Collaboration cho thấy ca ung thư mới tăng mạnh. Năm 1990 có khoảng 9 triệu ca. Đến năm 2023 là 18,5 triệu ca. Trong giai đoạn này, tử vong do ung thư tăng 74%. Từ khoảng 6 triệu lên 10,4 triệu ca mỗi năm. Số liệu không gồm ung thư da không phải u hắc tố.
Dự báo 25 năm tới, ca mới tăng thêm 61%. Năm 2050 có thể đạt khoảng 30,5 triệu ca mỗi năm. Tử vong được dự báo tăng gần 75%. Lên khoảng 18,6 triệu ca mỗi năm. Động lực chính là tăng dân số và già hóa.
Tiến sĩ Lisa Force nói: “Ung thư tiếp tục là một nguyên nhân chính gây gánh nặng bệnh tật trên toàn cầu và nghiên cứu của chúng tôi cho thấy mức gia tăng đáng kể trong những thập kỷ tới, đặc biệt ở các quốc gia có nguồn lực hạn chế”.
Gánh nặng ung thư gia tăng nhanh và không đồng đều
Dữ liệu từ 204 quốc gia và vùng lãnh thổ cho thấy chênh lệch rất rõ. Hơn một nửa ca mắc mới nằm ở nhóm thu nhập thấp và trung bình. Gần hai phần ba tử vong cũng tập trung ở nhóm này.
Tỉ lệ tử vong chuẩn hóa theo độ tuổi giảm 24% giai đoạn 1990–2023. Mức cải thiện chủ yếu ở các nước thu nhập cao. Trong khi đó, tỉ lệ mắc chuẩn hóa theo độ tuổi tăng 24% ở nước thu nhập thấp. Tăng 29% ở nhóm thu nhập trung bình thấp.
Năm 2023, ung thư vú được chẩn đoán nhiều nhất. Ung thư khí quản, phế quản và phổi vẫn gây tử vong hàng đầu. Lebanon tăng mạnh nhất về tỉ lệ mắc và tử vong. UAE giảm mạnh nhất về tỉ lệ mắc. Kazakhstan giảm lớn nhất về tỉ lệ tử vong. Điều này gây khó cho mục tiêu Liên hợp quốc đến năm 2030.
Ung thư toàn cầu và khoảng trống chính sách phòng ngừa
Năm 2023, 42% tử vong do ung thư liên quan 44 yếu tố nguy cơ điều chỉnh được. Tương đương khoảng 4,3 triệu ca. Hút thuốc lá là yếu tố lớn nhất. Chiếm khoảng 21% tử vong toàn cầu. Ở các nước thu nhập thấp, quan hệ tình dục không an toàn đứng đầu. Liên quan khoảng 12,5% tử vong do ung thư.
TS Theo Vos nhận định: “Với khoảng 4 trên 10 ca tử vong do ung thư liên quan đến các yếu tố nguy cơ đã được xác định, các quốc gia có cơ hội rất lớn để giảm gánh nặng ung thư bằng cách nhắm vào những yếu tố này thông qua chính sách và can thiệp y tế công cộng”.
TS Meghnath Dhimal cảnh báo: “Sự gia tăng ung thư ở các nước thu nhập thấp và trung bình là một thảm họa đang hình thành. Có những biện pháp can thiệp hiệu quả về chi phí, nhưng chúng cần được ưu tiên và triển khai ở quy mô lớn”. Nghiên cứu cũng nêu hạn chế dữ liệu. Chưa tính đầy đủ tác động dài hạn của COVID-19. Một số yếu tố nhiễm trùng cũng thiếu.
Theo: Tuổi Trẻ
