Bất ổn leo thang tại Iran đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu căng thẳng. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung và phong tỏa eo biển Hormuz có thể đẩy giá dầu biến động mạnh.
- Iran giữ kênh liên lạc với Mỹ giữa lúc Trump cân nhắc đáp trả đàn áp biểu tình
- Mẹo chọn mua tôm: Nhìn chỗ này biết ngay tôm sạch hay bơm hóa chất
- Đột quỵ: Bác sĩ hướng dẫn né ‘khung giờ tử thần’ buổi sáng
Biểu tình tại Iran và rủi ro gián đoạn nguồn cung
Các nhà giao dịch dầu mỏ đang theo dõi sát diễn biến biểu tình tại Iran. Bất kỳ leo thang nào cũng có thể làm gián đoạn sản lượng dầu thô nước này. Nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz khiến thị trường đặc biệt lo ngại. Đây là tuyến vận tải chiến lược của nhiều quốc gia xuất khẩu năng lượng Trung Đông. Bất ổn kéo dài có thể tạo cú sốc tâm lý mạnh với thị trường dầu.
Theo Bloomberg, các cuộc biểu tình hiện là thách thức nghiêm trọng nhất với Iran nhiều thập kỷ. Hơn 500 người được cho đã thiệt mạng, hàng nghìn người bị bắt. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo đang xem xét các lựa chọn mạnh mẽ. Một số phương án quân sự đã được báo cáo cho Nhà Trắng. Nguy cơ can thiệp bên ngoài có thể khiến căng thẳng khu vực lan rộng.
Ngành công nghiệp dầu mỏ Iran hiện nay
Ngành dầu mỏ Iran suy giảm mạnh do trừng phạt và thiếu đầu tư dài hạn. Hiện Iran chiếm khoảng 3% nguồn cung dầu toàn cầu. Sản lượng vào khoảng 3,3 triệu thùng mỗi ngày. So với quá khứ, vai trò của Iran trên thị trường đã thu hẹp đáng kể. Tuy vậy, nước này vẫn là thành viên quan trọng của OPEC.
Trong giai đoạn đỉnh cao thập niên 1970, Iran chiếm hơn 10% sản lượng toàn cầu. Vị thế sụp đổ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Các công ty nước ngoài bị trục xuất, đầu tư và công nghệ bị gián đoạn. Dù từng phục hồi sau chiến tranh Iran–Iraq, xu hướng đảo chiều năm 2018. Mỹ tái áp đặt trừng phạt sau khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân.
Thị trường tiêu thụ dầu của Iran
Hiện Iran phụ thuộc gần như hoàn toàn vào thị trường Trung Quốc. Khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu được bán sang quốc gia này. Dầu Iran thường bán với mức chiết khấu rất sâu. Các nhà máy lọc dầu độc lập Trung Quốc là khách hàng chính. Hoạt động thương mại diễn ra chủ yếu qua các mạng lưới ngầm.
Dữ liệu hải quan cho thấy Trung Quốc không nhập dầu Iran từ giữa 2022. Tuy nhiên, phần lớn lượng dầu vẫn được vận chuyển gián tiếp. Ngoài Trung Quốc, Syria là khách hàng hiếm hoi còn lại. Thị trường tiêu thụ hạn chế khiến Iran dễ tổn thương khi có biến động. Bất kỳ gián đoạn nào cũng tác động trực tiếp tới nguồn thu quốc gia.
Eo biển Hormuz và nguy cơ giá dầu biến động
(Ảnh:Thanh Hoá Mới)
Khoảng hai triệu thùng dầu Iran mỗi ngày cung cấp cho Trung Quốc. Gián đoạn nguồn này buộc các nhà máy tìm nguồn thay thế. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất là căng thẳng lan khắp Vịnh Ba Tư. Nhiều nước xuất khẩu lớn phụ thuộc eo biển Hormuz. Đây là điểm nghẽn chiến lược của thương mại năng lượng toàn cầu.
Mỗi ngày khoảng 16,5 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz. Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày qua tuyến này. Iran từng tuyên bố có thể phong tỏa eo biển khi căng thẳng leo thang. Nếu tuyến đường bị gián đoạn, dầu, LNG và LPG đều chịu ảnh hưởng. Giá cước vận chuyển đã từng tăng mạnh trong các đợt xung đột gần đây.
Vai trò dầu mỏ trong nền kinh tế Iran
Iran đã nỗ lực giảm phụ thuộc vào dầu mỏ nhiều năm qua. Các lĩnh vực như công nghiệp nặng và khai khoáng được thúc đẩy. Tuy nhiên, xuất khẩu dầu vẫn là trụ cột kinh tế quan trọng. Nguồn thu từ dầu giúp duy trì ngân sách và ổn định xã hội. Bất ổn kéo dài sẽ gây áp lực lớn lên nền kinh tế.
Theo ước tính Bloomberg, Iran thu khoảng 2,7 tỷ USD tháng 11/2025. Con số dựa trên giá dầu chiết khấu khoảng 45 USD mỗi thùng. Mức giá đã trừ chi phí vận chuyển và trung gian. Dù bị ép giá mạnh, doanh thu dầu vẫn rất đáng kể. Điều này cho thấy dầu mỏ vẫn giữ vai trò sống còn với Iran.
Theo: Tin Tức
