Từ chất thải luyện kim tưởng như vô giá trị, TS. Vũ Thị Tần tạo ra vật liệu carbon công nghệ cao. Nghiên cứu của chị mở hướng ứng dụng graphene bền vững, góp phần giải quyết bài toán môi trường và phát triển lâu dài.
- 10 người từ khu lừa đảo ở Campuchia về nước trái phép bị phạt 103 triệu đồng
- Triệt phá tổng kho vũ khí ngụy trang hàng gia dụng tại khu vực biên giới Lạng Sơn
- Nốt phổi Trung Quốc: Truyền thông nêu 120–150 triệu ca sau COVID-19, gây chú ý
Hành trình khoa học từ Nga đến châu Âu
TS. Vũ Thị Tần sinh năm 1986 tại Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cũ, nay thuộc Ninh Bình. Hiện chị là giảng viên Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội. Đầu năm 2026, chị được vinh danh tại Giải thưởng Sáng tạo châu Á 2025.
Giải thưởng ghi nhận những nghiên cứu khoa học có giá trị ứng dụng xã hội và phát triển bền vững. Năm 2005, chị bắt đầu con đường khoa học tại Liên bang Nga. Chị theo học hệ chuyên gia Hóa học tại Đại học Tổng hợp Tula. Thời gian này, chị quan tâm mối liên hệ giữa cấu trúc phân tử và tính năng vật liệu.
Môi trường nghiên cứu quốc tế và nền tảng chuyên môn
Sau khi tốt nghiệp tại Nga, chị tiếp tục học thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Oviedo, Tây Ban Nha. Tại đây, chị tiếp cận môi trường nghiên cứu hiện đại, gắn lý thuyết với thực nghiệm. Các nghiên cứu luôn đi kèm chế tạo, đo đạc và kiểm chứng tính năng vật liệu.
Những năm làm việc tại châu Âu giúp chị hình thành phong cách nghiên cứu bài bản. Chị đặc biệt coi trọng dữ liệu và khả năng lặp lại kết quả. Sau khi bảo vệ tiến sĩ, chị làm nghiên cứu viên tại Viện INCAR-CSIC. Đây là trung tâm hàng đầu châu Âu về vật liệu carbon.
Từ nghiên cứu cơ bản đến sản xuất công nghiệp
Từ phòng thí nghiệm, TS. Vũ Thị Tần chuyển sang bộ phận R&D của Tập đoàn thép ArcelorMittal. Chị làm việc tại thành phố Aviles, Tây Ban Nha. Công việc tập trung vào vật liệu và xử lý bề mặt cho sản xuất công nghiệp. Đây là môi trường nghiên cứu gắn trực tiếp với dây chuyền sản xuất.
Trong thời gian này, chị đóng góp 17 sáng chế về vật liệu cho tập đoàn. Chị trở thành cán bộ chủ chốt của bộ phận nghiên cứu và phát triển. Giai đoạn này giúp chị hình thành tư duy khoa học gắn với đầu ra ứng dụng. Các giải pháp phải khả thi và tạo hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Quyết định trở về Việt Nam
Khi sự nghiệp tại nước ngoài ổn định, TS. Vũ Thị Tần đứng trước lựa chọn quan trọng. Một bên là môi trường nghiên cứu quốc tế thuận lợi. Bên còn lại là Việt Nam với nhiều khó khăn nhưng nhu cầu khoa học lớn. Cuối cùng, chị quyết định trở về.
Theo chị, Việt Nam cần các nghiên cứu vật liệu bền vững và công nghệ xử lý môi trường. Việc trở về không chỉ là lựa chọn cá nhân. Đó còn là mong muốn đóng góp cho khoa học trong nước. Chị bắt đầu xây dựng nhóm nghiên cứu tại Đại học Bách khoa Hà Nội.
Biến chất thải luyện kim thành graphene
Hướng nghiên cứu tâm đắc nhất của TS. Vũ Thị Tần là chuyển hóa graphite thải thành graphene. Graphene là vật liệu hai chiều siêu mỏng, có độ bền và khả năng dẫn điện vượt trội. Tuy nhiên, graphene thường được sản xuất từ graphite tinh khiết với chi phí cao.
Trong khi đó, ngành luyện kim thải ra lượng lớn graphite phế phẩm. Việc xử lý vừa tốn kém vừa gây áp lực môi trường. Nhóm nghiên cứu của chị phát triển phương pháp hóa học chuyển chất thải này thành graphene oxide. Cách tiếp cận này biến gánh nặng môi trường thành nguồn lực công nghệ.
Giá trị khoa học và khả năng ứng dụng
Các công trình của TS. Vũ Thị Tần đã được bảo hộ bằng nhiều bằng sáng chế quốc tế. Các sáng chế được đăng ký tại Mỹ, Canada, châu Âu, Brazil và Nam Phi. Điều này mở ra khả năng thương mại hóa graphene theo hướng tiết kiệm và bền vững.
Song song với graphene, chị còn nghiên cứu xúc tác quang và nano oxit kim loại. Các vật liệu này phục vụ xử lý môi trường và năng lượng sạch. Nhiều công trình được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế uy tín. Đây là nền tảng quan trọng cho phát triển công nghệ xanh.
Giảng dạy và đào tạo thế hệ trẻ
(Ảnh: Chụp màn hình/VTC News)
Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, TS. Vũ Thị Tần giảng dạy nhiều học phần chuyên sâu. Nội dung bao gồm vật liệu vô cơ, hóa học vật liệu và xử lý nước. Chị trực tiếp hướng dẫn sinh viên từ ý tưởng đến viết bài khoa học. Mục tiêu là giúp sinh viên tiếp cận chuẩn mực nghiên cứu quốc tế.
Theo chị, giảng dạy không chỉ truyền đạt kiến thức. Quan trọng hơn là giúp sinh viên thấy rõ con đường ứng dụng của khoa học. Là nhà khoa học nữ, chị cho rằng thách thức lớn nhất là cân bằng công việc và gia đình. Tuy vậy, chị nhấn mạnh kỷ luật và sự bền bỉ là yếu tố quyết định.
Theo: VTC News
