NASA vừa thực hiện bước đi lịch sử khi phóng tàu Orion đưa 4 phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, chấm dứt quãng nghỉ kéo dài hơn 50 năm của nhân loại.
Trở lại Mặt Trăng sau hơn 50 năm vắng bóng dấu chân người
Sứ mệnh Apollo 17 vào năm 1972 từng được xem là dấu chấm hết cho nỗ lực đưa con người chinh phục vệ tinh tự nhiên của Trái Đất trong thế kỷ trước. Trong giai đoạn từ 1969 đến 1972, tổng cộng 12 người đã đặt chân lên bề mặt chị Hằng thông qua 6 lần đổ bộ thành công rực rỡ. Tuy nhiên, sau những vinh quang đó, NASA đã buộc phải dừng bước do ngân sách bị cắt giảm và sự thay đổi trong ưu tiên phát triển của chính phủ Mỹ thời bấy giờ.
Thực tế, chi phí khổng lồ để duy trì chương trình Apollo đã khiến các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc lại hiệu quả kinh tế. Ngân sách dành cho NASA bắt đầu lao dốc từ năm 1966, dẫn đến việc nhiều kế hoạch thám hiểm dài hạn bị hủy bỏ ngay khi đang ở đỉnh cao của sự chú ý. Thay vì tiếp tục đi xa hơn vào không gian sâu, cơ quan này buộc phải dồn sức cho các dự án trong quỹ đạo thấp như tàu con thoi để tối ưu hóa ngân sách.
Suốt nửa thế kỷ qua, các dự án như Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã chiếm phần lớn nguồn lực đầu tư cho các hoạt động ngoài không gian của Mỹ và đồng minh. Mặc dù ISS mang lại nhiều thành tựu khoa học quan trọng, nhưng nó cũng khiến giấc mơ trở lại Mặt Trăng bị trì hoãn nhiều lần do không đủ kinh phí triển khai song song. Chỉ đến khi chương trình Artemis chính thức được phê duyệt, con người mới thực sự có cơ hội quay lại nơi mà các thế hệ đi trước từng chinh phục.
Chiến lược khác biệt giúp duy trì sự bền vững cho Artemis
Khác hoàn toàn với người tiền nhiệm Apollo, chương trình Artemis được thiết kế để xây dựng một căn cứ lâu dài trên Mặt Trăng thay vì chỉ thăm dò ngắn hạn. NASA đặt mục tiêu sử dụng nơi đây làm bàn đạp quan trọng để rèn luyện kỹ năng sinh tồn trước khi thực hiện chuyến du hành lịch sử tới sao Hỏa. Việc xác định rõ mục tiêu “học cách sống trên một thế giới khác” giúp Artemis nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ và ổn định hơn từ giới khoa học toàn cầu.
Một trong những điểm mấu chốt tạo nên sự khác biệt cho Artemis là sự tham gia sâu rộng của các đối tác thương mại và quốc tế ngay từ giai đoạn đầu. NASA không còn đơn độc thực hiện dự án mà phối hợp cùng các tập đoàn tư nhân để tối ưu hóa quy trình phóng và vận chuyển phi hành đoàn. Mô hình này giúp phân tán rủi ro tài chính, giúp chương trình ít bị ảnh hưởng bởi những biến động ngân sách thường niên vốn là rào cản lớn trong quá khứ.
Hiện tại, 4 phi hành gia trên tàu Orion đang thực hiện hành trình bay quanh Mặt Trăng, mở đầu cho một chương mới trong lịch sử khám phá vũ trụ của nhân loại. Sự ra đời của Hiệp định Artemis với các quy tắc chung về sử dụng không gian cũng tạo ra một hành lang pháp lý ổn định cho các hoạt động khai thác sau này. Đây được xem là lời giải cho bài toán thám hiểm bền vững mà thế giới đã trăn trở suốt hơn nửa thế kỷ kể từ ngày rời xa Mặt Trăng.
Theo: Báo Dân trí
