Pho tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn hướng về nguồn cội

Ninh Bình – Ba pho tượng Trúc Lâm Tam Tổ cùng ngọn tháp cao 19,51m tại chùa Phổ Minh đã chính thức trở thành Bảo vật quốc gia Việt Nam. Những hiện vật quý giá này không chỉ mang giá trị tâm linh mà còn tái hiện lịch sử hào hùng cùng nghệ thuật kiến trúc đặc sắc từ thời nhà Trần.

Nét khác biệt của pho tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông trong tư thế nhập niết bàn

Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn tại gian chính giữa chùa Phổ Minh. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).

Chùa Phổ Minh, còn gọi là chùa Tháp, tọa lạc tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình, là nơi lưu giữ bộ tượng Trúc Lâm Tam Tổ có niên đại từ thế kỷ XVII. Trong hệ thống thờ tự tại đây, pho tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn nổi bật với giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc.

Theo các tài liệu lưu trữ, tượng được tạo tác bằng gỗ, sơn son thếp vàng và đã chính thức được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2022,. Điểm nhấn quan trọng nhất khiến pho tượng này trở nên đặc biệt nằm ở tư thế và hướng đặt của ngài khi bước vào cõi vĩnh hằng. Thông thường, các pho tượng Phật nhập niết bàn được tạo hình với tư thế gối đầu lên tay phải, đầu hướng về phía Bắc và mặt ngoảnh về hướng Tây.

Tuy nhiên, tượng Phật hoàng tại ngôi chùa cổ này mang nét khác biệt rõ rệt khi đầu ngài hướng về phía Đông. Đây là hướng đặt có chủ ý nhằm hướng về Đền Trần, nơi thờ phụng Thủy tổ cùng 14 vị Hoàng đế của triều đại nhà Trần. Sự thay đổi này mang hàm ý sâu sắc về lòng hiếu thảo, luôn ghi nhớ nguồn cội và công lao của tổ tiên dòng tộc.

Mỗi pho tượng trong bộ Trúc Lâm Tam Tổ, bao gồm Đệ nhất Tổ Trần Nhân Tông, Đệ nhị Tổ Pháp Loa và Đệ tam Tổ Huyền Quang, đều có trọng lượng khoảng 150kg và hiện đang được bảo tồn trong tình trạng nguyên vẹn,. Đây chính là điểm độc đáo nhất, thể hiện sự hòa quyện giữa tư tưởng Phật giáo và truyền thống văn hóa dân tộc tại di tích chùa Phổ Minh.

Giá trị kiến trúc Tháp Phổ Minh cùng những di vật cổ thời nhà Trần

Ngoài các pho tượng gỗ cổ kính, Tháp Phổ Minh là biểu tượng kiến trúc đặc sắc nhất tại di tích quốc gia đặc biệt này. Ngọn tháp được xây dựng trong khoảng thời gian từ năm 1305 đến năm 1308, cao 19,51m với cấu trúc 14 tầng uy nghiêm nổi bật giữa không gian chùa cổ. Phần đế tháp sử dụng chất liệu đá xanh chạm khắc hoa văn tinh xảo, trong khi các tầng trên được xây bằng gạch đất nung kết nối bằng các chất liệu tự nhiên.

Trải qua hàng trăm năm biến thiên của lịch sử, tháp vẫn đứng vững và giữ được hình dáng nguyên bản như thuở ban đầu. Ngôi chùa cổ này có tuổi đời khoảng 800 năm, từng là trung tâm Phật giáo lớn bậc nhất của Việt Nam và hiện là điểm nhấn kiến trúc độc đáo,.

Không gian chùa Phổ Minh còn là nơi tôn thờ tượng Bà Chúa Mạc, tức công chúa Mạc Ngọc Lâm, người có công đức lớn trong việc gìn giữ di tích. Bên cạnh đó, nhà Tiền đường còn sở hữu bộ cánh cửa làm bằng gỗ lim chạm khắc hình rồng tinh xảo. Hiện nay, giá trị của các hiện vật này được phân tán bảo tồn để đảm bảo an toàn, với hai cánh cửa đặt tại Bảo tàng Ninh Bình và hai cánh còn lại lưu giữ ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Mặc dù được xây dựng lại với quy mô lớn vào năm 1262 dưới thời Trần, các minh văn cổ cho thấy dấu tích công trình đã tồn tại từ thời nhà Lý. Quần thể di tích này là nơi sinh hoạt tâm linh, là bảo tàng sống động lưu giữ tinh hoa văn hóa của các triều đại lịch sử.

Theo: Báo Dân trí