Ngày càng nhiều người trẻ rơi vào bế tắc tâm lý do ám ảnh thua kém bạn bè. Tình trạng này bắt nguồn từ thói quen tự đổ lỗi, đòi hỏi gia đình phải thấu cảm và đồng hành để giúp con phục hồi.
- Khởi tố hai cha con vụ con rể nằm trên kính chắn gió ô tô
- Đồng Nai duyệt quy hoạch đô thị 6.318ha phía Tây sân bay Long Thành
- Sân bay Long Thành: Thiếu hụt lao động ảnh hưởng tiến độ hoàn thành
Cơ chế tự buộc tội và sự lún sâu vào tuyệt vọng
Tại Bệnh viện E, bác sĩ Nguyễn Viết Chung cho biết nhiều bệnh nhân trẻ liên tục tự buộc tội mình. Điển hình là một nữ sinh luôn coi bản thân là gánh nặng, làm gia đình thất vọng vì kém cỏi. Mọi biểu hiện nhỏ nhất trong cuộc sống đều bị diễn giải theo hướng tiêu cực. Thậm chí, khi bạn cùng phòng ít nói, cô cũng cho rằng do mình gây phiền phức. Tương tự, chàng trai tên Long chọn cách trốn tránh thực tại bằng việc vùi đầu vào game.
Khi bạn bè cùng lứa đã ổn định, anh vẫn loay hoay mất phương hướng trên giảng đường. Sự chán chường bị Long mặc định là bản chất yếu kém của mình. Bác sĩ Chung nhận định điểm chung của họ là cơ chế tự buộc tội bản thân rất hoàn chỉnh. Bất cứ điều gì không trọn vẹn cũng bị coi là lỗi của chính mình. Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung từ Trung tâm Lumos cũng đánh giá vấn đề bất lực học được này vô cùng phổ biến.
Sự tích tụ mặc cảm lâu ngày sẽ dễ dẫn đến rối loạn lo âu và trầm cảm. Theo báo cáo của UNICEF, hai mươi phần trăm thanh thiếu niên Việt Nam đang đối mặt với các vấn đề tâm thần. Khảo sát do NielsenIQ thực hiện cũng cho thấy sáu mươi lăm phần trăm người trẻ cảm thấy áp lực nặng nề vì phải vượt trội hơn đồng trang lứa. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến hành vi tự sát trên toàn cầu theo cảnh báo của WHO.
Thay đổi cách tiếp cận để giúp giới trẻ phục hồi
Lý giải áp lực này, chuyên gia cho rằng thanh niên hiện đại đang đứng giữa nhiều luồng giao thoa khắc nghiệt. Họ chịu sức ép nặng nề từ văn hóa giáo dục truyền thống. Phương pháp so sánh con nhà người ta vô tình tạo ra rào cản tâm lý cực kỳ lớn. Mặt khác, mạng xã hội luôn phơi bày vô số hình mẫu hoàn hảo. Điều này khiến giới trẻ rơi vào bẫy so sánh và làm nỗ lực bù đắp trở nên kiệt sức.
Theo bác sĩ Chung, não bộ người bệnh đang xử lý cảm xúc và ký ức theo hướng méo lệch. Do đó, lời động viên mang tính chỉ đạo hay hô hào cố lên thường mang lại tác dụng ngược. Họ sẽ cảm thấy bản thân không được thấu hiểu. Thay vì phủ nhận cảm xúc hoặc dùng biện pháp khích tướng, phụ huynh cần lập tức thay đổi cách tiếp cận. Tốt nhất là chuyển từ trạng thái đánh giá gay gắt sang thái độ sẵn sàng đồng hành.
Khi con mệt mỏi, cha mẹ có thể hỏi thăm xem mình giúp được gì và tạo ra sự hiện diện không phán xét. Sự hồi phục không đến từ việc rèn luyện để hoàn hảo, mà từ việc học cách khoan dung với khiếm khuyết. Bệnh nhân rất cần lộ trình dài hạn để thay thế niềm tin sai lệch bằng những mục tiêu nhỏ. Bằng can thiệp đúng đắn và sự đồng hành thấu cảm, giới trẻ sẽ sớm tìm lại giá trị thực sự.
Theo: VnExpress
