Gỏi cuốn, bánh xèo, ốc luộc và nhiều món Việt khác ngon hơn khi ăn bằng tay vì xúc giác kích hoạt tiêu hóa sớm hơn, giúp người ăn kiểm soát từng cuốn, từng miếng theo khẩu vị riêng.
- Khu chợ 1.500m² mọc trái phép ở Thanh Hóa vẫn chưa bị tháo dỡ
- Sun Group được chấp thuận xây khu đô thị Bình Quới – Thanh Đa gần 99.000 tỷ đồng
- Công an Hà Tĩnh triệt phá đường dây cá độ bóng đá hơn 200 tỷ đồng
Theo nghiên cứu về sinh lý học giác quan, khi tay chạm vào thức ăn, cơ thể bắt đầu tiết nước bọt và enzyme ngay từ lúc tiếp xúc, trước cả khi đưa vào miệng — phản ứng này được gọi là “pha giai đoạn đầu” trong tiêu hóa. Những món như gỏi cuốn, bánh tráng cuốn thịt heo hay bò lá lốt cuốn bánh tráng được chế biến để người ăn tự thao tác: cuốn, gói, chọn rau và nước chấm theo khẩu vị từng người.
Bàn tay cảm nhận được độ căng của bánh tráng và điều chỉnh lực cuốn để giữ nguyên phần nhân gồm rau thơm, bún và thịt bên trong — thao tác mà đũa hay dĩa không thể thực hiện. Với ốc bươu hay ốc hương, phần thịt dai trong lớp vỏ xoắn chỉ lấy ra được bằng tay, kết hợp với gai hoặc tăm.
Người ăn tự quyết định tỷ lệ rau, thịt và bún trong mỗi cuốn, tự chọn mức nước chấm và độ cay. Sự chủ động này tạo ra cảm giác sở hữu và hài lòng cao hơn so với nhận một phần ăn đã chuẩn bị sẵn.
Trong bữa cơm gia đình hoặc tiệc quê, mâm gỏi cuốn để cả nhà cùng ngồi tự cuốn và chấm chung một chén nước mắm tạo không khí gắn bó mà cách ăn theo phần riêng khó mang lại. Đây là nghi thức xã hội giảm khoảng cách giữa những người cùng ngồi ăn, thể hiện tinh thần chia sẻ phổ biến trong văn hóa ẩm thực Việt Nam.
Nhiều người lớn lên với ký ức bốc cơm nắm hay xôi từ tay ông bà, cha mẹ. Các nghiên cứu về hành vi ăn uống gọi đây là “hương vị hoài niệm” — trải nghiệm gắn với cảm xúc tích cực khiến người ăn đánh giá món ăn ngon hơn. Dùng tay cũng kéo dài thời gian ăn do phải thực hiện thêm thao tác bóc, lể, cuốn, giúp cơ thể nhận diện tín hiệu no sớm hơn và người ăn tập trung hơn vào từng miếng — điều mà giới nghiên cứu ẩm thực gọi là ăn trong chánh niệm.
Nghĩa Nguyễn (tổng hợp)
