Trong khoang lái của du thuyền Costa Concordia tối 13/1/2012, thuyền trưởng Francesco Schettino ra lệnh cho tàu chệch khỏi hải trình đã lập trình sẵn, tiến sát đảo Giglio ngoài khơi Tuscany, trong khi một nữ vũ công 25 tuổi có mặt trong cabin của ông.
- Giám đốc Herbitech nhận 26 năm tù vì sản xuất thực phẩm giả
- Mâu thuẫn lúc uống rượu, người đàn ông tại Khánh hòa đâm bạn tử vong rồi bỏ trốn
- Vệ binh Iran tuyên bố tên lửa đã phá hủy trung tâm dữ liệu Amazon tại Bahrain
Vài phút sau, con tàu dài gần 300 mét, chở hơn 4.200 hành khách và thủy thủ đoàn, đâm phải rạn đá ngầm Le Scole. Đây là một trong những thảm họa hàng hải gây chấn động nhất châu Âu kể từ sau Thế chiến II, được báo chí quốc tế gọi là “Titanic của Italy” vì quy mô con tàu, số người trên khoang và cách nó lật nghiêng gần bờ chỉ trong vài giờ. Câu chuyện phía sau không chỉ là một tai nạn hàng hải, mà là chuỗi quyết định sai lầm liên tiếp trên buồng lái, biến một khoảnh khắc phô trương thành thảm kịch khiến 32 người thiệt mạng.
Theo tường thuật của VnExpress, Costa Concordia đưa tàu tiến quá gần đảo Giglio, chệch hẳn khỏi hải lộ cho phép. Giới điều tra Italy sau đó xác định đây là một kiểu diễn tập không chính thức mà thủy thủ đoàn cruise Italy gọi là “inchino” — đưa tàu áp sát bờ để chào cư dân, vốn từng được thực hiện trước đó mà không xảy ra sự cố. Nhưng lần này, tàu tiến gần hơn mức an toàn và mắc phải rạn đá ngầm, tạo ra vết thủng dài khoảng 50 mét bên mạn trái, khiến nước tràn vào các khoang chính và động cơ tê liệt gần như ngay lập tức.
Thay vì phát lệnh sơ tán ngay, thủy thủ đoàn ban đầu thông báo đây chỉ là sự cố điện, khiến hành khách chậm trễ tìm đến trạm cứu sinh trong lúc tàu nghiêng dần. Gần một giờ sau va chạm, lệnh bỏ tàu mới được ban bố chính thức. Trong khi đó, ghi âm liên lạc giữa Schettino và sĩ quan chỉ huy Cảnh sát biển Italy, Gregorio De Falco, cho thấy ông đã rời tàu bằng xuồng cứu sinh trước khi việc sơ tán hoàn tất. De Falco nhiều lần yêu cầu ông quay lại chỉ huy, kết thúc bằng câu quát nổi tiếng “Vada a bordo, cazzo!” — “Lên tàu lại ngay, mẹ kiếp!” — được các báo Italy công bố và lan truyền khắp thế giới như biểu tượng cho sự vô trách nhiệm của thuyền trưởng.
Bản án và cái giá của một quyết định
Tòa án Italy xác định trách nhiệm hình sự dựa trên chuỗi hành động: đưa tàu đến quá gần bờ, xử lý va chạm chậm trễ, trì hoãn sơ tán và rời tàu khi cứu hộ chưa kết thúc. Tháng 2/2015, Schettino bị tuyên 16 năm tù; tòa phúc thẩm rồi Tòa Giám đốc thẩm tối cao Italy đều giữ nguyên bản án vào năm 2017. Bốn thành viên thủy thủ đoàn khác cũng bị kết tội vì góp phần gây ra thảm họa. Costa Cruises nộp phạt 1 triệu euro để tránh truy tố hình sự công ty, đồng thời chi khoảng 84 triệu euro bồi thường cho nạn nhân và gia đình. Việc trục vớt xác tàu tiêu tốn thêm 1,5 tỷ euro và kéo dài năm năm — một trong những chiến dịch cứu hộ hàng hải tốn kém nhất lịch sử.
Các nhà nghiên cứu an toàn hàng hải từng chỉ ra điểm tương đồng đáng chú ý giữa Costa Concordia và Titanic một thế kỷ trước: cả hai đều mang theo ảo tưởng “không thể chìm”, và cả hai đều để mất những phút quý giá vì thuyền trưởng chậm thừa nhận mức độ nghiêm trọng của tình huống trước hành khách.
Hơn một thập kỷ sau, xác tàu Costa Concordia đã được cắt rã tại cảng Genoa, còn rạn san hô quanh đảo Giglio vẫn đang được các nhà sinh thái học theo dõi để phục hồi sau vụ va chạm.
Nhật Minh (tổng hợp)
