Luật sư Trần Tiến Quân, Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa, khẳng định camera an ninh chĩa sang sân, ban công hoặc cửa ra vào của nhà hàng xóm là hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền riêng tư được Hiến pháp và Bộ luật Dân sự bảo vệ.
- TP.HCM và Quảng Ninh kiến nghị nâng mức lương đóng bảo hiểm xã hội lên 70%
- 20 cán bộ vào một quán cà phê, lộ đường dây cá độ World Cup
- TP.HCM và Quảng Ninh kiến nghị mức đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu bằng 70% thu nhập
Camera an ninh được lắp ngày càng nhiều tại các hộ gia đình để phòng trộm cắp và bảo vệ tài sản. Tuy nhiên, không ít thiết bị được đặt với góc quay trùm sang không gian sinh hoạt của nhà bên cạnh, tạo ra tranh cãi về ranh giới giữa quyền bảo vệ tài sản và quyền được bảo vệ đời sống riêng tư.
Khoản 1 Điều 21 Hiến pháp 2013 ghi rõ: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn”. Khoản 2 Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015 bổ sung: việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân hoặc bí mật gia đình phải được người đó và các thành viên gia đình đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác.
Theo luật sư Trần Tiến Quân, camera an ninh chỉ được phép ghi hình trong không gian của chủ sở hữu hoặc không gian công cộng như cổng nhà, lối đi chung, đường phố. Việc lắp camera để bảo vệ tài sản là quyền chính đáng và không bị pháp luật cấm, nhưng góc quay phải dừng lại ở ranh giới đó.
“Việc lắp camera an ninh chĩa thẳng qua nhà hàng xóm — sân nhà, cửa ra vào, ban công hay bên trong nhà ở — ghi nhận hoặc có khả năng theo dõi sinh hoạt hằng ngày của nhà hàng xóm”, theo luật sư, đã vượt ra ngoài mục đích và chức năng của camera an ninh, mang dấu hiệu xâm phạm quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư theo Hiến pháp 2013 và Bộ luật Dân sự 2015. “Trường hợp lắp camera chĩa sang nhà hàng xóm có thể được xem là hành vi xâm phạm quyền riêng tư của người khác”, luật sư Trần Tiến Quân nhấn mạnh.
Hành vi bị xem là vi phạm pháp luật khi thỏa mãn đồng thời: camera ghi được hình ảnh bên trong không gian riêng tư của nhà người khác; chủ camera thu thập, lưu giữ, sử dụng hoặc công khai những hình ảnh, thông tin đó khi chưa được đồng ý; hoặc đăng tải thông tin lên mạng xã hội nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm của gia đình nhà hàng xóm.
Khi phát hiện camera hàng xóm quay vào nhà mình, người bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu điều chỉnh lại hướng quay. Quá trình trao đổi nên trên tinh thần thiện chí để làm rõ ranh giới hợp lý giữa không gian công cộng và không gian riêng tư. “Nếu quyền và lợi ích hợp pháp của bạn vẫn bị xâm phạm, người dân có thể gửi yêu cầu phản ánh đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Công an xã/phường, UBND) hoặc khởi kiện ra Tòa án để buộc chấm dứt hành vi xâm phạm và bồi thường thiệt hại (nếu có)”, luật sư nói.
Đối với người dùng hình ảnh từ camera đưa lên mạng xã hội để xúc phạm người khác, mức xử lý tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Về hành chính, Khoản 3 Điều 100 Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định phạt từ 50 đến 70 triệu đồng đối với hành vi lưu trữ, truyền đưa thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm uy tín tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm cá nhân; ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị kiện dân sự buộc xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại theo Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015.
Về hình sự, Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017, quy định hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự người khác cấu thành tội Làm nhục người khác với mức phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 đến 30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Trường hợp phạm tội từ hai lần trở lên, đối với từ hai người trở lên, lợi dụng chức vụ quyền hạn, sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông để thực hiện, hoặc gây rối loạn tâm thần hành vi của nạn nhân từ 11% đến 45%, mức phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm; nếu hậu quả nạn nhân bị rối loạn tâm thần từ 46% trở lên hoặc tự sát, mức phạt tăng lên từ 2 đến 5 năm tù, kèm theo lệnh cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc hành nghề từ một đến 5 năm.
Đỗ Vân (tổng hợp)
