Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan đã nộp hơn 15,8 tỷ đồng trong tổng số 16,3 tỷ đồng bị cáo buộc nhận hối lộ, trước khi hầu tòa từ ngày 18/8. Đáng chú ý, phần lớn số tiền này có nguồn từ các doanh nghiệp xuất khẩu lao động từng bị gây khó dễ để chi tiền “bôi trơn”.
- Chủ tịch Mỹ Hạnh hầu tòa vì lừa gần 1.300 tỷ đồng sâm Ngọc Linh
- Gói đất giả ma túy thành bẫy giết chồng ở Lai Châu
- Gần 17 tấn thực phẩm bị chặn, đường dây phía sau vẫn ẩn
Theo cáo trạng của Viện KSND Tối cao, ông Hoan, 59 tuổi, cùng 27 bị cáo sẽ bị TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm từ ngày 18/8 đến 26/8. Phiên tòa dự kiến kéo dài 9 ngày, do thẩm phán Lưu Ngọc Cảnh, Phó Chánh Tòa Hình sự, làm chủ tọa. Hội đồng xét xử gồm 5 người, trong đó có 2 thẩm phán và 3 hội thẩm nhân dân.
Đây là vụ án tham nhũng xảy ra tại Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội cũ. Tổng số tiền 28 bị cáo và những người liên quan đã nộp để khắc phục hậu quả lên tới hơn 251 tỷ đồng.
Ông Hoan bị khởi tố khi đang giữ chức Thứ trưởng Bộ Nội vụ. Trước đó, ông từng là Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, cơ quan quản lý hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.
Sai phạm từ những bộ hồ sơ cấp phép
Theo cáo trạng, từ năm 2017 đến 2025, việc thẩm định hồ sơ cấp giấy phép cho 28 doanh nghiệp xuất khẩu lao động bị ông Hoan cùng Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, và nhiều cán bộ dưới quyền làm sai lệch để vòi tiền.
Cán bộ thụ lý hồ sơ bị cáo buộc chủ động yêu cầu doanh nghiệp bổ sung giấy tờ nhiều lần hoặc trả hồ sơ không có lý do chính đáng. Qua đó, doanh nghiệp bị buộc phải chi 250-400 triệu đồng cho một bộ hồ sơ cấp mới và 100 triệu đồng cho hồ sơ cấp đổi.
Riêng khoản tiền này, nhóm cán bộ nhận hơn 9 tỷ đồng trong hơn 8 năm. Ông Hoan được chia khoảng 1,4 tỷ đồng tiền mặt cùng hai đồng hồ.
Mảng sai phạm thứ hai liên quan chương trình đưa lao động ngành đóng tàu sang Hàn Quốc theo diện visa E7. Ông Nam bị cáo buộc chỉ đạo cấp dưới dựng thêm một loại giấy tờ không có trong quy định pháp luật, khiến doanh nghiệp phải tìm đến ông Hoan để “bôi trơn”.
Tính chung hai mảng, ông Hoan bị xác định hưởng lợi 16,3 tỷ đồng, gồm tiền mặt, ngoại tệ và đồng hồ xa xỉ. Điểm đáng chú ý là số tiền ông Hoan tự nguyện nộp lại đã lên tới hơn 15,8 tỷ đồng, tương đương gần 97% khoản tiền bị cáo buộc nhận hối lộ. Tỷ lệ khắc phục này có ý nghĩa trong bối cảnh quy định pháp luật về xử lý tài sản tham nhũng đã có thay đổi.
Từ ngày 01/7/2025, Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự bỏ hình phạt tử hình đối với tội Tham ô tài sản và Nhận hối lộ. Người bị kết án tù chung thân về hai tội này chỉ được xét giảm án khi chủ động nộp lại ít nhất 3/4 tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng.
Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng quy định này vừa nhằm thu hồi tài sản do phạm tội mà có, vừa khuyến khích người phạm tội thành khẩn trong quá trình giải quyết vụ án.
Với số tiền đã nộp lại vượt ngưỡng 3/4, đây có thể là một trong những tình tiết được xem xét khi lượng hình. Tuy nhiên, vụ án vẫn cho thấy một nghịch lý: khoản tiền có thể trở thành tình tiết giảm nhẹ lại bắt nguồn từ những khoản “bôi trơn” mà doanh nghiệp phải chi để được cấp phép.
Câu hỏi còn lại không chỉ là bao nhiêu tiền được nộp lại, mà là những khoản “bôi trơn” đã gây tổn thất thế nào cho doanh nghiệp và niềm tin vào hoạt động cấp phép.
Đỗ Vân (tổng hợp)
