Một cây trầm hương cổ thụ hơn 500 năm tuổi ở Hà Tĩnh vừa được công nhận Cây Di sản Việt Nam, sau gần một năm hoàn tất thủ tục xét duyệt. Điều đáng chú ý, “báu vật” này nhiều năm qua vẫn phải được người dân quây khung sắt, thép gai để bảo vệ khỏi nguy cơ bị xâm hại.
- Bão số 4 đổi hướng, xa dần đất liền nhưng vẫn gây mưa lớn
- PennSchool để học sinh mất chỗ học ngay ngày tựu trường
- Đặc sản xứ Thanh tìm được chỗ đứng tại hội chợ Hà Tĩnh
Ngày 25/8, ông Nguyễn Trọng Vỹ, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Khê, cho biết địa phương phối hợp Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam tổ chức lễ công bố quyết định công nhận Cây Di sản Việt Nam đối với cây trầm hương cổ thụ tại đền Cây Chay.
Cây cao khoảng 25m, chu vi gốc 2,6m, tán rộng hơn 11m. Qua khảo sát, cây được xác định hơn 500 năm tuổi, lâu nhất tại Hà Tĩnh và thuộc nhóm cây trầm quý hiếm hàng đầu cả nước. Người dân địa phương gọi đây là “cây trầm tổ”.
Cây nằm trong Khu di tích lịch sử cách mạng Rôộc Cồn, xóm Bình, xã Phú Phong, huyện Hương Khê cũ. Theo ông Vỹ, cây không chỉ có giá trị về mặt tự nhiên mà còn gắn với đời sống tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Từ báu vật của làng đến Cây Di sản Việt Nam
Cây trầm tổ nằm trong quần thể Khu di tích Rôộc Cồn, gồm địa điểm Rôộc Cồn và đền Cây Chay. Đây từng là nơi hoạt động bí mật của Đảng bộ huyện Hương Khê trong thời kỳ Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931, phục vụ việc cất giấu tài liệu, in truyền đơn và họp bàn.
Ngày 20/4/1931, hàng nghìn người từng tập trung biểu tình tại đây, trở thành dấu mốc của phong trào cách mạng địa phương.
Thực tế, việc công nhận cây trầm tổ đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam quyết định từ cuối tháng 9/2025, sau khi có kết quả khảo sát tuổi cây. Đến ngày 25/8/2026, chính quyền xã Hương Khê mới tổ chức lễ công bố tại thực địa.
Cùng địa bàn Hương Khê cũ, hai cây trầm hương hơn 200 năm tuổi tại đền Khoai Vạc cũng được công nhận Cây Di sản từ tháng 9/2025.
Nhiều năm qua, người dân phải dựng khung sắt, thép gai quanh gốc cây để ngăn kẻ xấu xâm hại. Nguyên nhân nằm ở giá trị kinh tế lớn của gỗ và tinh dầu trầm hương.
Điều đáng nói, danh hiệu di sản đến sau quá trình cộng đồng tự gìn giữ cây. Trước khi được công nhận, cây trầm tổ đã tồn tại qua nhiều thế hệ nhờ người dân xem như một báu vật của làng.
Giá trị của cây cũng gắn với đặc tính đặc biệt của loài trầm hương. Trầm không hình thành ngay khi cây còn nguyên vẹn mà thường tích tụ sau những tổn thương tự nhiên, trải qua nhiều năm mới tạo thành phần gỗ chứa tinh dầu quý.
Theo nghĩa đó, những vết thương trên thân cây qua hàng trăm năm lại góp phần tạo nên giá trị đặc biệt của cây trầm tổ. Hình ảnh này cũng gợi liên tưởng đến chính Khu di tích Rôộc Cồn bên cạnh, nơi lưu giữ dấu tích của một giai đoạn nhiều gian khó trong lịch sử địa phương.
Về lâu dài, chính quyền xã Hương Khê cho biết sẽ duy trì vùng bảo vệ quanh gốc, theo dõi sinh trưởng, phòng ngừa sâu bệnh và hạn chế tác động đến bộ rễ, thân, tán cây. Tuy nhiên, địa phương chưa công bố cụ thể nguồn lực và đơn vị chịu trách nhiệm giám sát, bảo tồn cây trong thời gian dài.
Vinh Vũ (tổng hợp)
