Xung đột Mỹ – Iran bước sang tháng thứ 7 trong thế bế tắc, nhưng những chuyển động mới tại Qatar, Oman và eo biển Hormuz đang mở ra tín hiệu ngoại giao.
- Mưa lũ miền Bắc khiến 5 người thương vong
- Nhờ đứng tên đất bất thành,Cao Xuân Tiến nổ súng bắn vợ bạn
- Người lính, cô giáo mầm non và hành trình tìm lại sự bình an
Chiều 27/8, Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani tới Tehran gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Chuyến đi đánh dấu lần đầu một quan chức cấp cao Qatar tới Iran kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2.
Theo Al Jazeera, hai bên bàn về đề xuất mở lại eo biển Hormuz thông qua một hành lang vận tải tạm thời và dự án phối hợp rà phá thủy lôi. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ tiếp tục gây sức ép với Tehran, còn Nhà Trắng nói hai nước chưa tiến hành đàm phán.
Cuộc xung đột bắt đầu ngày 28/2, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự Epic Fury nhằm vào các cơ sở của Iran. Sau những đợt giao tranh trực tiếp, hai bên chuyển sang trạng thái ngừng bắn mong manh xen lẫn các vụ tấn công, trong khi Washington tăng sức ép kinh tế bằng những lệnh trừng phạt mới.
Hormuz trở thành điểm nối của những tính toán mới
Không biện pháp quân sự hay kinh tế nào cho thấy đủ sức buộc Iran nhượng bộ. Theo Jerusalem Post, chuyên gia Thomas O’Donnell thuộc Wilson Center cho rằng giá trị chiến lược của việc phong tỏa Hormuz đang suy giảm khi lực lượng thân Tehran trong khu vực suy yếu và chương trình hạt nhân bị đình trệ sau cuộc chiến 12 ngày với Israel hồi tháng 6 năm ngoái.
Thị trường dầu mỏ thế giới cũng dần thích nghi với tình trạng gián đoạn kéo dài tại eo biển này. Trong lúc đó, Iran và Oman đạt hiểu biết chung về một hành lang hàng hải tạm thời sau nhiều tuần đàm phán, cho phép tàu thương mại đi qua một luồng trung tâm được chỉ định.
Chuyến thăm của Thủ tướng Qatar tới Tehran được xem là nhằm củng cố khuôn khổ hàng hải này, đồng thời tạo thêm điều kiện cho khả năng nối lại đối thoại Mỹ – Iran. Tuy nhiên, giữa tuyên bố sẵn sàng nói chuyện và một cuộc đàm phán thực sự vẫn còn khoảng cách đáng kể.
Washington cho rằng Iran chưa thực sự ngồi vào bàn, trong khi Tehran nhiều lần khẳng định chưa từng rời bàn đàm phán. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Mỹ hiện tập trung gây sức ép kinh tế thay vì tiến hành thương lượng.
Iran cũng đặt ra nhiều điều kiện trước khi mở lại hoàn toàn Hormuz, gồm chấm dứt phong tỏa cảng biển, chấm dứt chiến sự trong khu vực, bồi thường thiệt hại và dỡ bỏ cấm vận. Những yêu cầu này cho thấy cánh cửa ngoại giao đã xuất hiện, nhưng chưa đủ rộng để các bên bước qua.
Bạo lực tại Hormuz vẫn chưa hoàn toàn lắng xuống. Theo CNBC, cơ quan hàng hải Anh ghi nhận một tàu chở dầu bị trúng đạn không rõ nguồn gốc rạng sáng 27/8, nối tiếp những vụ tấn công khiến nhiều hãng tàu tiếp tục tránh tuyến hàng hải này.
Về kinh tế Iran, Tổng thống Trump từng ước tính lạm phát nước này lên tới 300%, trong khi một số quan chức Mỹ đưa ra mức thấp hơn. Ông cũng nói binh sĩ Iran không được trả lương, nhưng Tehran chưa xác nhận thông tin này.
Sáu tháng sau ngày xung đột bắt đầu, Mỹ và Iran vẫn chưa tạo được bước ngoặt. Một bên tiếp tục gây sức ép, bên kia chưa chấp nhận các điều kiện từ Washington. Ở giữa thế giằng co đó, Qatar và Oman đang trở thành những cầu nối quan trọng để giảm nguy cơ một vòng leo thang mới.
Hồng Sơn (tổng hợp)
