TEHRAN (Iran) – Sau sáu tháng xung đột với Mỹ và Israel, Iran đối mặt lạm phát tiến sát 90%, đồng rial liên tiếp mất giá và nền kinh tế chịu sức ép ngày càng lớn từ các biện pháp siết chặt tài chính quốc tế.
- Ăn đậu phụ thường xuyên có thể mang lại 5 lợi ích đáng chú ý
- Lũ quét Nepal phơi bày mối nguy giấu trong lớp băng tan
- Tiếng “rắc” quen thuộc mỗi khi khớp bắt đầu chuyển động
Cuộc chiến khởi phát từ ngày 28/02 bằng các đợt không kích nhằm vào Iran đã kéo dài đến nay mà chưa xuất hiện tín hiệu kết thúc rõ ràng. Trong bối cảnh bất ổn đó, nhiều người dân tại Tehran cho biết điều họ mong mỏi nhất là được trở lại cuộc sống bình thường thay vì phải liên tục lo lắng về sinh kế và sự cô lập với thế giới bên ngoài.
Chiến sự bùng phát khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, đồng thời khiến lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng nhiều tướng lĩnh cấp cao thiệt mạng. Sau đó, Iran đáp trả bằng các đợt tấn công vào các cơ sở của Mỹ trong khu vực và tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz.
Con trai của ông Ali Khamenei là Mojtaba Khamenei được chỉ định kế nhiệm chỉ hơn một tuần sau biến cố, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có lần xuất hiện công khai nào được xác nhận. Sự thiếu chắc chắn về tình hình chính trị tiếp tục phủ bóng lên đời sống xã hội và kinh tế của đất nước.
Một lệnh ngừng bắn tạm thời từng được thiết lập vào tháng 4 và đến tháng 6, hai bên đạt được biên bản ghi nhớ thông qua trung gian Pakistan để tiến hành đàm phán trong 60 ngày. Tuy nhiên, giao tranh quay trở lại từ tháng 7 khi Mỹ khôi phục việc phong tỏa các cảng biển của Iran.
Sức ép kinh tế ngày càng hiện rõ
Từ đầu tháng 8, Washington đẩy mạnh các biện pháp gây áp lực kinh tế với quy mô lớn hơn. Ngày 24/8, Bộ Tài chính Mỹ phát động chiến dịch Economic Outcast, tiếp nối chiến dịch Economic Fury trước đó nhằm thu hẹp các kết nối tài chính còn lại của Iran với thị trường quốc tế.
Tác động nhanh chóng xuất hiện ở lĩnh vực xuất khẩu năng lượng. Sản lượng dầu xuất khẩu của Iran, từng đạt khoảng 1,8 triệu thùng mỗi ngày trước khi chiến sự nổ ra, hiện đã giảm xuống dưới 500.000 thùng/ngày.
Nghịch lý lớn nhất là một quốc gia sở hữu trữ lượng dầu khí thuộc nhóm hàng đầu thế giới lại phải đối mặt nguy cơ thiếu nhiên liệu và điện ngay trong nước. Chính phủ Iran đã phải cắt giảm hạn mức xăng đối với phương tiện cá nhân và chuẩn bị điều chỉnh giá bán trong thời gian tới.
Ông Mahjoob Zweiri, học giả và chuyên gia phân tích chính trị cấp cao về Iran và Trung Đông, nhận định trên Al Jazeera rằng: “câu hỏi không còn là liệu Iran có thể sống sót qua các cuộc tấn công quân sự hay không, mà là liệu nước này có thể chịu đựng được cuộc bao vây kinh tế không có dấu hiệu nới lỏng”.
Những khó khăn kinh tế cũng làm lộ rõ các quan điểm khác nhau trong giới lãnh đạo Iran. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf thừa nhận: “Dù có bao nhiêu sức mạnh quân sự, nếu người dân đói và không có lưu thông tài chính, tăng trưởng kinh tế hay sản xuất quốc gia, chúng ta sẽ không thể trụ vững”.
Trong khi đó, Tổng thống Masoud Pezeshkian cho rằng: “tốt hơn nên kết thúc chiến tranh ngay hôm nay, khi chúng ta còn ở vị thế mạnh”.
Các số liệu đời sống cho thấy tác động ngày càng rõ nét đối với người dân. Mức lương hơn 1.000 USD/tháng của một nhân viên phân tích dữ liệu tại Tehran, dù đã được điều chỉnh tăng ba lần, hiện chỉ còn giá trị thực chưa đến 500 USD, đồng nghĩa với việc sức mua thực tế đã giảm hơn một nửa trong vòng ba năm.
Khi giao tranh chưa kết thúc và các biện pháp siết chặt kinh tế vẫn tiếp tục được duy trì, thách thức lớn nhất đối với Iran không chỉ nằm ở mặt trận quân sự mà còn ở khả năng duy trì đời sống và hoạt động kinh tế của hàng triệu người dân trong thời gian tới.
Minh Tâm (tổng hợp)
