Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã thu giữ nguyên vẹn một tàu ngầm không người lái Dive-LD của Hải quân Mỹ, trong khi phía Mỹ xác nhận mất một thiết bị cùng loại nhưng cho rằng phương tiện gặp sự cố kỹ thuật.
- Lý Sơn có thêm điểm nhấn mới từ dự án nghỉ dưỡng 600 tỷ
- Tìm thấy người phụ nữ mất tích sau hơn một ngày tìm kiếm trên sông Mã
- Thủ tướng yêu cầu kiểm soát giá thuốc từ gốc, cắt khâu trung gian
Ngày 8/9, IRGC thông báo đã “bẫy” phương tiện này tại lối vào eo biển Hormuz. Truyền thông nhà nước Iran nhận diện thiết bị là Dive-LD của Anduril Industries, còn Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) nói tàu ngầm không người lái đã “gặp trục trặc kỹ thuật hơn một ngày trước đó”.
Phía Mỹ cho biết đây là mẫu cũ, không chứa dữ liệu nhạy cảm, cũng không được trang bị sonar hay radar bí mật. Anduril sau đó xác nhận một thiết bị Dive-LD đang hoạt động trong khu vực đã bị mất.
Với chiều dài khoảng 5,8 m và trọng lượng gần 3 tấn, Dive-LD thuộc nhóm tàu ngầm không người lái cỡ lớn. Phương tiện có thể lặn sâu tới 6.000 m, hoạt động liên tục trên biển tới 10 ngày mà không cần trở về căn cứ và có giá khoảng 2,5 triệu USD mỗi chiếc.
Mẫu tàu này được phát triển từ Dive Technologies, công ty được Anduril mua lại năm 2022, rồi bàn giao cho Nhóm Phương tiện Lặn Không người lái số 1 của Hải quân Mỹ từ tháng 4/2025. Thiết kế mô-đun cho phép nó đảm nhiệm nhiều công việc dưới biển như trinh sát, rà phá thủy lôi, khảo sát đáy biển và kiểm tra cáp, đường ống ngầm.
Một chiếc tàu, hai cách kể
Vai trò của Dive-LD càng đáng chú ý khi đặt trong tình hình căng thẳng tại Hormuz. Từ cuối tháng 2/2026, Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự Epic Fury nhằm vào Iran, kéo theo nhiều tháng khủng hoảng với phong tỏa, rải thủy lôi và không kích đáp trả.
Trong thời gian đó, lực lượng Mỹ, gồm đặc nhiệm SEAL và các phương tiện robot dưới nước, tiến hành rà phá thủy lôi tại khu vực. Tuyến Hormuz có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động vận chuyển năng lượng, với khoảng một phần năm lượng dầu mỏ thế giới lưu thông mỗi ngày.
Anduril cho biết Dive-LD được thiết kế để “chấp nhận tổn thất”. Điều đó có nghĩa việc mất một phương tiện trong môi trường nguy hiểm vốn đã nằm trong những rủi ro được tính đến, nhưng chiếc tàu được Iran công bố hình ảnh và video sau khi thu giữ vẫn tạo thêm một lợi thế đáng kể về mặt tuyên truyền.
Iran nói đây là kết quả của “một chiến dịch tình báo và tác chiến phức tạp”. CENTCOM không xác nhận cách thức Tehran lấy được thiết bị mà chỉ cho biết phương tiện bị hỏng và trôi dạt hơn một ngày trước đó.
Hai cách giải thích chưa gặp nhau ở một điểm chung. Iran muốn nhấn mạnh khả năng phát hiện, theo dõi và thu giữ phương tiện của Mỹ, còn Washington tập trung vào sự cố kỹ thuật và khẳng định thiết bị không chứa những thành phần nhạy cảm.
Nhà phân tích tình báo nguồn mở H.I. Sutton, chuyên gia về công nghệ hải quân của Naval News, nhận định Dive-LD có thể phục vụ nhiệm vụ trinh sát và về lý thuyết có thể mang vũ khí. Ông cũng lưu ý Iran đã phát triển nhiều loại tàu ngầm không người lái và từng cung cấp ít nhất hai mẫu cho lực lượng Houthi ở Yemen.
Điều đó khiến chiếc Dive-LD có thể có giá trị đối với Iran ở góc độ nghiên cứu công nghệ. Tuy nhiên, từ những dữ kiện hiện có, chưa thể khẳng định Tehran sẽ sử dụng thiết bị này như thế nào hoặc có chia sẻ công nghệ với Nga, Trung Quốc hay không.
Đây không phải lần đầu Iran thu giữ khí tài không người lái của Mỹ. Năm 2011, nước này từng thu được UAV trinh sát RQ-170 Sentinel gần như nguyên vẹn; đến năm 2022, IRGC hai lần bắt giữ tạm thời tàu mặt nước không người lái Saildrone Explorer tại vịnh Ba Tư và Biển Đỏ rồi trả lại dưới sức ép của Hải quân Mỹ.
Với Dive-LD, điều đáng chú ý không chỉ là một thiết bị trị giá khoảng 2,5 triệu USD bị mất. Vụ việc còn cho thấy trong vùng biển đầy rủi ro, một phương tiện được thiết kế để chấp nhận tổn thất vẫn có thể trở thành vấn đề lớn hơn nếu rơi vào tay đối phương.
Vũ Quyến (tổng hợp).
