THANH HÓA – Chị Nguyễn Thị Trang cùng chồng phát triển nghề làm mắm gia truyền tại Ba Làng bằng việc kết hợp phương thức sản xuất truyền thống với kênh bán hàng hiện đại, tạo nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi tháng từ sản phẩm mắm tôm.
- Chi sai Nghị định 178: Bộ Nội vụ yêu cầu thu hồi tiền ngay
- Dựng chuyện bia khuyến mãi, lừa bạn hơn 6 tỷ đồng
- Sách giáo khoa vẫn thiếu khi năm học đã bắt đầu
Sinh năm 1994, chị Nguyễn Thị Trang lớn lên giữa những chum mắm quen thuộc của quê hương Ba Làng, nay thuộc phường Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa. Sau khi lập gia đình cách đây chín năm, vợ chồng chị lựa chọn khởi nghiệp từ chính nghề truyền thống đã gắn bó với vùng đất này suốt gần 400 năm.
Từ những ngày đầu bắt tay vào sản xuất, khó khăn lớn nhất của gia đình là tìm đầu ra cho sản phẩm. Thay vì chỉ phụ thuộc vào thương lái như trước, hai vợ chồng chủ động mang sản phẩm đi giới thiệu, đồng thời tận dụng mạng xã hội để tiếp cận khách hàng ở nhiều địa phương.
Nhờ cách làm đó, thị trường tiêu thụ dần mở rộng từ địa phương ra nhiều tỉnh, thành ở cả miền Bắc và miền Nam. Hiện cơ sở của gia đình duy trì ba dòng sản phẩm chủ lực gồm nước mắm, mắm tôm và mắm tép.
Câu chuyện của chị Trang cũng phản ánh sự chuyển mình của làng nghề Ba Làng. Đây là tên gọi dân gian của ba làng giáo thuộc xã Hải Thanh trước đây, nơi nghề làm nước mắm Do Xuyên – Ba Làng đã tồn tại hàng trăm năm và từng nổi tiếng khắp miền Bắc từ giữa thế kỷ XX.
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, khu vực này thuộc phường Tĩnh Gia mới của tỉnh Thanh Hóa, được hình thành từ việc hợp nhất các phường Hải Hòa, Bình Minh, Hải Thanh và xã Hải Nhân. Trên vùng đất ven biển ấy, nhiều gia đình đã ba đến bốn thế hệ nối tiếp nhau làm nước mắm, mắm tôm và mắm tép từ nguồn cá cơm, tôm tép tươi đánh bắt tại địa phương.
Có thời điểm, sản phẩm làng nghề chủ yếu được tiêu thụ thông qua những chuyến hàng rong từ ba, bốn giờ sáng. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, nhiều người trẻ đã lựa chọn trở về quê hương để trực tiếp quảng bá, bán sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Tại cơ sở của chị Trang, mỗi năm khoảng 20 tấn cá cơm được sử dụng để sản xuất gần 20.000 lít nước mắm thành phẩm. Riêng mắm tôm tiêu thụ bình quân khoảng 10 tấn mỗi tháng, mang về doanh thu từ 700 đến 800 triệu đồng mỗi tháng.
Theo ông Nguyễn Văn Tiếp, cựu Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, các ngành nghề truyền thống cần đẩy mạnh hoạt động quảng bá hình ảnh nghệ nhân cũng như sản phẩm để định hướng thị trường hiệu quả hơn. Với Ba Làng, việc lớp trẻ vừa giữ gìn công thức sản xuất truyền thống vừa chủ động tìm kiếm khách hàng qua môi trường số đang tạo nên hướng đi phù hợp cho làng nghề.
Nghề làm nước mắm vốn đòi hỏi sự kiên nhẫn khi thời gian ủ chượp kéo dài từ hai đến ba năm mới cho ra sản phẩm đạt độ chín. Trong khi đó, thị trường hiện đại vận hành với tốc độ nhanh hơn bao giờ hết, khiến người làm nghề phải tìm cách thích ứng mà vẫn giữ được giá trị cốt lõi.
Giữa những chum mắm đã gắn bó với nhiều thế hệ và những chiếc điện thoại kết nối khách hàng khắp mọi miền, người trẻ Ba Làng đang tiếp tục viết thêm câu chuyện mới cho làng nghề quê hương. Không chỉ tạo sinh kế cho gia đình, họ còn góp phần giữ gìn một nghề truyền thống lâu đời bằng những cách làm phù hợp với thời đại hôm nay.
Minh Tâm (tổng hợp)
