TP HCM – Các chuyên gia cảnh báo người cao tuổi Việt Nam có thể trải qua nhiều năm cuối đời trong tình trạng bệnh tật, suy giảm chức năng và cần người chăm sóc, đồng thời nhấn mạnh phòng ngừa, duy trì vận động và kiểm soát lão hóa từ sớm.
- Thanh Hóa chi 90 tỷ mở đường 150m đón cảng biển mới
- Nhận biết 4 dấu hiệu bất thường khi nổi hạch ở cổ
- Đoàn ôtô 400/600 tấn thử tải cầu Phước Khánh cao nhất Việt Nam
Ngày 26/9, tại hội thảo khoa học thường niên tổ chức ở TP HCM, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, nêu thực trạng phần lớn người từ 80 tuổi trở lên gặp khó khăn khi đi lại, sinh hoạt và phải phụ thuộc người khác. Hội thảo do Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM phối hợp Viện Nghiên cứu Ứng dụng Khoa học Sức khỏe và Lão hóa cùng Bệnh viện Thống Nhất tổ chức.
Theo PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, người Việt có thể trải qua 12-14 năm cuối đời trong tình trạng bệnh tật, suy giảm chức năng và cần người chăm sóc. Ông cho rằng thực tế này khác với nhiều người cao tuổi ở châu Âu, Mỹ, nơi khả năng vận động có thể được duy trì lâu hơn.
Lão hóa lâu nay thường được xem là quá trình tất yếu, khó can thiệp. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy một số cơ chế sinh học liên quan đến lão hóa có thể được làm chậm, trong đó có sự tích tụ của các tế bào già.
Những tế bào này đã mất khả năng phân chia nhưng vẫn tồn tại trong cơ thể và tiết ra các chất gây viêm, tác động đến mô và cơ quan xung quanh. Ông Thanh cho biết khi số lượng tế bào già tăng lên, gánh nặng viêm mạn tính cũng lớn hơn, từ đó góp phần thúc đẩy quá trình lão hóa.
Các nhà khoa học đang thử kiểm soát hoặc loại bỏ tế bào già bằng tế bào miễn dịch và tế bào gốc trung mô. Dù vậy, hướng nghiên cứu này vẫn cần được đánh giá về hiệu quả và độ an toàn trước khi có thể ứng dụng rộng rãi.
Tại Bệnh viện Thống Nhất, hơn 6.000 lượt người đến khám mỗi ngày, trong đó trên 70% là người cao tuổi. Từ thực tế này, ông Thanh cho rằng y tế không thể chỉ chờ bệnh xuất hiện mới điều trị, bởi cách tiếp cận đó vừa tốn kém vừa có thể kéo dài thời gian sống trong bệnh tật.
Giải pháp được ông đề xuất là chủ động phòng ngừa, duy trì sức khỏe và khả năng vận động từ sớm. Việc phòng ngừa lão hóa cần được thực hiện trong suốt cuộc đời, thay vì chỉ bắt đầu khi một người bước vào tuổi 60-70.
Khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến điều trị
Sự thận trọng càng cần thiết khi các liệu pháp liên quan tế bào gốc đang được quan tâm. Không ít nơi quảng cáo tế bào gốc như “thần dược trẻ hóa”, trong khi những người trực tiếp nghiên cứu lại nhấn mạnh yêu cầu kiểm chứng trước khi đưa phương pháp vào điều trị.
Cũng tại hội thảo, một nghiên cứu tế bào gốc trung mô trên 148 người cao tuổi ghi nhận quãng đường đi bộ 6 phút tăng thêm 63,4 m sau điều trị. Trong khi đó, một hoạt chất từng cho kết quả đáng chú ý ở phòng thí nghiệm lại không vượt qua nhóm giả dược khi được thử nghiệm điều trị thoái hóa khớp trên người.
PGS.TS Phạm Văn Phúc, Viện trưởng Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết thế giới có hàng nghìn nghiên cứu lâm sàng về tế bào gốc. Theo ông, bài toán khó nằm ở việc kiểm soát chất lượng, độ an toàn và hiệu quả ổn định, bởi không thể chỉ xác định “đó là tế bào gốc” mà bỏ qua quá trình sản xuất và đánh giá.
Ông cho rằng để phát huy hiệu quả, liệu pháp cần được “nhìn theo cách của một sản phẩm dược phẩm”. Đây cũng là yêu cầu đặt ra khi nhóm người cần can thiệp sớm nhất, tức người cao tuổi nhất, thường có nhiều bệnh nền và sử dụng nhiều loại thuốc, khiến việc đưa tế bào vào cơ thể cần được giám sát chặt chẽ hơn.
Khi tuổi thọ trung bình tiếp tục tăng, câu hỏi đặt ra không chỉ là con người sống được bao lâu, mà còn là những năm cuối đời sẽ diễn ra trong trạng thái sức khỏe như thế nào.
Lê Toan (tổng hợp)
