C04 vừa khởi tố 3 vụ án, 28 bị can tại 4 bộ, ngành vì sửa kết quả quan trắc môi trường từ “không đạt” thành “đạt”. Những giấy chứng nhận môi trường từng cấp cho nhiều doanh nghiệp bị xác định liên quan đường dây sai phạm kéo dài.
- Ban phụ huynh tự quyết chi, cha mẹ ngỡ ngàng với hóa đơn tiền triệu
- Tài xế xe khách bị phạt vì vừa lái xe vừa nghe điện thoại
- Hai tài xế lĩnh án tù vì chở người Trung Quốc nhập cảnh trái phép
Sáng 01/10, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04, Bộ Công an) phối hợp Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05) công bố khởi tố 3 vụ án hình sự, 28 bị can về tội “Giả mạo trong công tác” theo khoản 2, Điều 359 Bộ luật Hình sự. Các bị can giữ nhiều vị trí như giám đốc, phó giám đốc, trưởng phòng tại 10 phòng thí nghiệm thuộc 3 viện nghiên cứu và một trung tâm kỹ thuật. Các đơn vị này liên quan Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Công Thương và Tập đoàn Hóa chất Việt Nam. C04 cho biết sai phạm diễn ra trong thời gian dài và đang tiếp tục làm rõ người chủ mưu, cầm đầu.
Vụ án lần này diễn ra trong bối cảnh lĩnh vực quan trắc môi trường từng bị phát hiện sai lệch dữ liệu. Cuối tháng 3/2026, Bộ Công an khởi tố 74 bị can trong vụ làm sai dữ liệu tại gần 160 trạm quan trắc tự động trên cả nước, liên quan cựu Cục trưởng Cục Môi trường Hoàng Văn Thức cùng nhiều doanh nghiệp xả thải lớn. Tuy nhiên, vụ án đang được điều tra lần này có điểm khác: đối tượng bị xử lý là các đơn vị được Nhà nước cấp phép thực hiện dịch vụ quan trắc, phân tích môi trường, thay vì các trạm quan trắc tự động đặt tại doanh nghiệp.
Theo quy định được nêu trong bài, tổ chức muốn được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường phải trải qua thẩm định về nhân lực, phòng thí nghiệm và quy trình lấy mẫu. Giấy chứng nhận sau đó trở thành căn cứ để doanh nghiệp báo cáo cơ quan quản lý nhà nước về việc chấp hành các tiêu chuẩn môi trường. Vì vậy, kết quả quan trắc không chỉ là những con số trong một báo cáo, mà còn là cơ sở để cơ quan chức năng đánh giá hoạt động xả thải và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.
Khi “trọng tài” môi trường bị đặt nghi vấn
Điểm đáng chú ý của vụ án nằm ở chính vị trí của những đơn vị bị khởi tố. Các tổ chức này mang danh nghĩa khoa học và trực thuộc những cơ quan như Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Nếu kết quả quan trắc bị can thiệp, giá trị của công cụ giám sát cũng bị ảnh hưởng. C04 cho biết cơ quan điều tra đang tiếp tục trích xuất, phục hồi dữ liệu để mở rộng vụ án. Điều này cho thấy việc làm rõ cách thức sửa kết quả, phạm vi dữ liệu bị tác động và những người liên quan vẫn đang được tiếp tục thực hiện.
Quy mô vụ án cũng là một điểm cần chú ý. Có 28 bị can tại 10 phòng thí nghiệm thuộc 3 viện và 1 trung tâm, trong đó nhiều người giữ vị trí lãnh đạo như giám đốc, phó giám đốc, trưởng phòng. Những con số này cho thấy sai phạm không chỉ xuất hiện ở một cá nhân riêng lẻ. Tuy nhiên, mức độ liên quan của từng người, vai trò cụ thể và động cơ phía sau vẫn cần được cơ quan điều tra tiếp tục xác định trong quá trình mở rộng vụ án, thay vì chỉ nhìn vào vị trí công tác để quy kết trách nhiệm.
Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an), từng nhấn mạnh trong một vụ án liên quan can thiệp dữ liệu quan trắc rằng quan trắc môi trường là công cụ giám sát cốt lõi giúp Nhà nước quản lý và xử lý ô nhiễm. Nhìn từ vai trò đó, việc kết quả quan trắc bị làm sai lệch có thể tác động đến cả chuỗi quản lý môi trường. Khi một chỉ số “không đạt” được biến thành “đạt”, vấn đề không còn nằm riêng trên một tờ giấy mà có thể ảnh hưởng đến quyết định quản lý phía sau.
(Ảnh minh họa: THM)
C04 cho biết vụ án còn có dấu hiệu của các tội Tham ô tài sản, Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản, Mua bán trái phép hóa đơn và Trốn thuế. Những dấu hiệu này đang được làm rõ, nhưng cho thấy cơ quan điều tra không chỉ tập trung vào việc sửa kết quả quan trắc. Phía sau những giấy chứng nhận được cấp còn có thể là dòng tiền, hóa đơn và lợi ích vật chất cần được xác minh. Việc tiếp tục trích xuất, phục hồi dữ liệu vì vậy sẽ là cơ sở để làm rõ phạm vi sai phạm cũng như trách nhiệm của từng người.
Khi kết quả quan trắc là căn cứ để đánh giá mức độ tuân thủ môi trường, sự chính xác của từng con số có ý nghĩa không nhỏ. Vụ án đặt ra yêu cầu phải làm rõ trách nhiệm của những người liên quan và củng cố cơ chế kiểm soát, để giấy chứng nhận môi trường phản ánh đúng thực tế thay vì chỉ tồn tại trên hồ sơ.
Đỗ Vân (tổng hợp)
