Hà Nội — Trung Quốc đã vươn lên thành thị trường nhập khẩu gạo lớn thứ hai của Việt Nam, sau khi mua hơn 1 triệu tấn với giá trị gần 505 triệu USD trong 8 tháng năm 2026, trong bối cảnh xuất khẩu gạo Việt Nam vẫn chịu sức ép giảm cả lượng và giá trị.
- Vụ án máy chủ AI hé lộ những chuyến hàng xuyên biên giới
- Bé trai 15 tuổi lái ô tô tải bỏ đi, camera ghi toàn bộ khoảnh khắc
- Thủ tướng yêu cầu kiểm soát chương trình, giảm áp lực học tập
Trong tháng 9/2026, Việt Nam xuất khẩu 377.400 tấn gạo, thu 205,6 triệu USD, nâng tổng lượng 9 tháng lên khoảng 6,4 triệu tấn, trị giá 3,11 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu giảm 6,1%, giá trị giảm 10,9%, còn giá bình quân đạt 484,8 USD/tấn, thấp hơn 5,1%.
Tính đến hết tháng 8, Philippines vẫn dẫn đầu với 40,9% thị phần, dù lượng mua giảm 16,8%. Trung Quốc tăng tốc chủ yếu nhờ nhu cầu gạo tấm làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, qua đó vượt vị trí thứ tư của cùng kỳ năm trước.
Trước đây, Trung Quốc từng là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam, có thời điểm nhập hơn 1 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, việc siết tiêu chuẩn chất lượng khiến thị trường này thu hẹp đáng kể; trong 8 tháng năm 2025, Trung Quốc chỉ mua hơn 565.000 tấn, trị giá 286,7 triệu USD.
Năm nay, lượng gạo Việt Nam bán sang Trung Quốc tăng gần gấp đôi, còn giá trị cao gấp 1,76 lần cùng kỳ. Động lực chính đến từ gạo tấm giá thấp phục vụ chăn nuôi, một phân khúc khác với gạo thơm cao cấp từng là hướng xuất khẩu nổi bật.
Thị trường rộng hơn nhưng bài toán giá trị vẫn còn
Một diễn biến đáng chú ý khác là Iraq tăng nhập khẩu gạo Việt Nam 98,9 lần trong 8 tháng, dù kim ngạch mới gần 14 triệu USD. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá đây là tín hiệu cho thấy dư địa mở thêm thị trường vẫn còn, nhất là khi ngành gạo cần chủ động tìm đầu ra trong những tháng cuối năm.
Điểm đáng lưu ý là trong khi xuất khẩu 9 tháng giảm cả lượng và giá trị, Philippines cùng Trung Quốc lại chiếm hơn 64% tổng lượng gạo xuất khẩu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định sự tập trung này tạo lợi thế trong ngắn hạn nhưng cũng làm tăng rủi ro nếu một trong hai thị trường thay đổi chính sách nhập khẩu.
Ở một hướng khác, gạo Việt Nam chất lượng cao, phát thải thấp và có chứng nhận đang được bán với giá trên 1.000 USD/tấn tại Nhật Bản, EU và Australia. Hai diễn biến cho thấy ngành gạo cùng lúc đang theo đuổi phân khúc nguyên liệu giá thấp và nhóm sản phẩm có giá trị cao hơn.
Hiệp hội Lương thực Việt Nam dự kiến tháng 10 xuất khẩu 400.000 tấn, tháng 11 khoảng 220.000 tấn và tháng 12 khoảng 268.300 tấn. Cả năm, lượng xuất khẩu được dự báo gần 7,74 triệu tấn, kim ngạch khoảng 3,94 tỷ USD, giảm 4% so với năm 2025.
Nếu đạt mức này, Việt Nam tiếp tục đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo, sau Ấn Độ. Trong khi đó, cân đối cung – cầu gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 được dự báo chuyển sang thâm hụt, tạo thêm dư địa cho gạo Việt Nam nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng giá trị thay vì chỉ mở rộng sản lượng.
Lê Toan (tổng hợp)
