Thanh tra chỉ ra nhiều vi phạm tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm tại Đại học Quốc gia Hà Nội, kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo đơn vị cùng các cơ quan liên quan khắc phục những tồn tại trong đào tạo, quản lý tài chính và đầu tư công.

Kết luận thanh tra giai đoạn 2021-2024 cho thấy một số trường thành viên thu học phí văn bằng 2 cao hơn quy định, trong khi cả 8 trường được kiểm tra đều trích lập quỹ học bổng chưa đủ tỷ lệ. Những thiếu sót còn xuất hiện trong công tác tuyển sinh, sử dụng ngân sách, quản lý tài sản công và triển khai các dự án đầu tư xây dựng.

Theo kết luận vừa được công bố, Trường Quản trị và Kinh doanh trong năm học 2023-2024 đã ban hành mức thu học phí đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng và chưa có định mức kinh tế – kỹ thuật. Mức thu dao động 6-7 triệu đồng/tháng đối với bậc cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ, bị Thanh tra Chính phủ xác định là trái quy định.

Những bất cập về học phí còn được phát hiện tại Trường Đại học Kinh tế và Trường Đại học Giáo dục trong hoạt động đào tạo văn bằng 2. Năm học 2021-2022, Trường Đại học Kinh tế thu 450.000 đồng/tín chỉ đối với các ngành kinh tế, cao hơn mức 360.000 đồng theo quy định; Trường Đại học Giáo dục thu 470.000 đồng/tín chỉ đối với các ngành đào tạo giáo viên, trong khi khung được phép chỉ từ 303.000 đến 427.200 đồng/tín chỉ.

Thanh tra Chính phủ xác định việc thu học phí tại hai trường thuộc diện vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục. Bên cạnh đó, trong 8 cơ sở được kiểm tra, có 6 trường tuyển sinh vượt chỉ tiêu do Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc Đại học Quốc gia Hà Nội giao, gồm Trường Đại học Công nghệ, Trường Đại học Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế và Trường Quốc tế.

Cả 8 trường trích lập quỹ học bổng chưa đủ

Một nội dung đáng chú ý khác là việc thực hiện nghĩa vụ trích lập quỹ học bổng khuyến khích học tập tại các trường. Theo quy định, các cơ sở giáo dục phải dành 8% nguồn thu học phí để hình thành quỹ này, nhưng cả 8 trường được thanh tra đều chưa thực hiện đầy đủ trong giai đoạn 2021-2024.

Tổng kinh phí phải trích lập theo quy định vượt 332 tỷ đồng, trong khi số tiền thực tế các trường đã dành cho quỹ chỉ gần 238 tỷ đồng. Như vậy ,chênh lệch khoảng 94-95 tỷ đồng (tính từ các số liệu làm tròn)

Không chỉ thiếu kinh phí trích lập, 3 trường còn sử dụng quỹ học bổng để thanh toán những nội dung thuộc các quỹ khác. Trường Đại học Khoa học liên ngành và Nghệ thuật chi hơn 1,57 tỷ đồng, Trường Quản trị và Kinh doanh sử dụng 742 triệu đồng, còn Trường Đại học Công nghệ sử dụng hơn 596 triệu đồng.

Các khoản chi này được cơ quan thanh tra xác định chưa đúng quy định về quản lý và sử dụng quỹ học bổng.

Trong quản lý tài chính, Thanh tra Chính phủ xác định Đại học Quốc gia Hà Nội phê duyệt mức độ tự chủ tài chính chưa đúng quy định. Việc này dẫn đến ngân sách nhà nước hỗ trợ chi thường xuyên trong giai đoạn 2021-2024 cao hơn mức được phép, với số tiền ước tính hơn 215,67 tỷ đồng.

Riêng năm học 2021-2022, đơn vị đã phân bổ và quyết toán 6 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước cho Trường THPT Khoa học Giáo dục để thuê cơ sở vật chất, dù trường thuộc diện tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư. Đối với nguồn kinh phí trích chuyển, Đại học Quốc gia Hà Nội chưa hạch toán và lập báo cáo tài chính riêng hằng năm, đồng thời chưa tổng hợp đầy đủ vào báo cáo gửi Bộ Tài chính.

Đơn vị cũng phân bổ kinh phí cho 66 khoản chi với tổng số tiền hơn 138,36 tỷ đồng, trong đó có những khoản chưa đúng quy định hoặc trùng nhiệm vụ đã được ngân sách nhà nước cấp kinh phí. Công tác kiểm tra, quyết toán và thu hồi tiền còn dư tại các đơn vị chưa được thực hiện đầy đủ; riêng Ban Kế hoạch – Tài chính chưa kiểm tra, quyết toán và thu hồi hơn 18,24 tỷ đồng.

Những bất cập tương tự được ghi nhận trong quản lý tài sản công. Một số đơn vị mua ô tô vượt mức giá tối đa được phép; Văn phòng Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Quản trị và Kinh doanh cùng Trường Đại học Ngoại ngữ cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tại Trường Quản trị và Kinh doanh, hoạt động liên doanh, liên kết với một doanh nghiệp đã kết thúc từ tháng 10/2022 nhưng doanh nghiệp vẫn chiếm dụng mặt bằng rộng 100 m² tại thời điểm thanh tra.

Trong lĩnh vực đầu tư công, dự án Bệnh viện Đại học Y Dược thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội được xác định có những thiếu sót trong quá trình triển khai. Dự án thay đổi quy mô nhưng chưa điều chỉnh chủ trương đầu tư trước khi phê duyệt; việc xác định tổng mức đầu tư chưa đúng quy định, dẫn đến phân bổ vốn ngân sách vượt hơn 26,97 tỷ đồng.

Đến cuối tháng 4/2026, dự án đã giải ngân và đề nghị quyết toán hơn 493,8 tỷ đồng. Trong đó, gần 10,96 tỷ đồng được sử dụng mua thiết bị hành chính không thuộc danh mục đầu tư đã được phê duyệt; cơ quan thanh tra đồng thời chỉ ra nguy cơ quyết toán vượt tổng mức đầu tư khoảng 20,8 tỷ đồng.

Tại gói thầu xây dựng ký túc xá D7, D8 ở Hòa Lạc, việc phê duyệt bổ sung đơn giá dự toán chưa đúng quy định, với giá trị ước tính hơn 450 triệu đồng. Sai lệch trong nghiệm thu và quyết toán giữa chủ đầu tư với nhà thầu cũng được phát hiện, giá trị ước tính hơn 765 triệu đồng.

Ngoài các vấn đề về tài chính và đầu tư, kết luận thanh tra còn đề cập những tồn tại trong phê duyệt đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập, thành lập đơn vị khi chưa đáp ứng điều kiện về số lượng người làm việc và phê duyệt chương trình đào tạo khi chưa bảo đảm đội ngũ giảng viên cơ hữu phù hợp.

Đại học Quốc gia Hà Nội đã phê duyệt thí điểm 6 ngành đào tạo trình độ đại học và trình Bộ Giáo dục và Đào tạo 3 ngành đào tạo thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng điều kiện về giảng viên cơ hữu. Trường Đại học Khoa học liên ngành và Nghệ thuật cũng không duy trì đủ giảng viên cơ hữu phù hợp đối với 4 ngành đào tạo.

Trước những tồn tại được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Đại học Quốc gia Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan thực hiện đầy đủ kết luận thanh tra. Các đơn vị phải xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, thu hồi tiền và tài sản, đồng thời chấn chỉnh công tác quản lý.

Đại học Quốc gia Hà Nội có trách nhiệm xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận, rà soát điều kiện thành lập trường và mở ngành đào tạo, chấn chỉnh việc quản lý tài chính, ngân sách và tài sản công. Nếu phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm gây thiệt hại tiền, tài sản nhà nước, hồ sơ phải được chuyển đến cơ quan điều tra có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Theo yêu cầu của kết luận thanh tra, trong vòng 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận, Đại học Quốc gia Hà Nội phải báo cáo kết quả thực hiện và gửi kèm tài liệu chứng minh việc khắc phục, xử lý các nội dung được kiến nghị

Đỗ Vân (tổng hợp)